 .  
   ,   

 .  . .  .

Karen Armstrong. The History of God 
The 4000-years Quest of Judaism, Christianity and Islam 
N.Y.: Ballantine Books, 1993 
.-.: "", 2004




             .   (      )    (     )  .  ,  ,   .        ,         .  ,   -   .     ,                 .    ,   ,  ,  .       "   ";         .  ,     ,  .     ,           ,   .          "  ?"  : " -   ,       ".    , ,  .  ,        :       ,   .     ,    ,     .
,  ,   -    .    ,  -,        -  ,   .      .  -  ,   ,    -           .          .  ,      .    ,     .              ,       .   ,         .     ,  .              ,      ,      ,  -    , -  .        ,      .     ,      ,    ,       ,     .            .   ,      ,    .         ,      .  ,      ,    ,    ,     .  ,         .   , ,     ?     ?   ?     -    -     ?  ,     ,           ?
  ,     ,     ,            .  ,      .   ,          ,       .       ,   -    ,   - .      , , .     ,       .         ,       . ,      ,          .       ,    ,       .        ,   ,     ;  ,           ?     - ,     .
  ,   ,       - .         ,          .       -;             .           . ,      ,       ,         .      ,      -         .
         ,   -  .    ,  Homo sapiens -   Homo religiosus.       ,    .       .      ,       .           ,              .  ,       ,    -  ,    .   ,        ,  ,  , ,      .  -   ,           . ,    -  ,      .     ,   .   ,          -   ,       .  -   ,   ,        .             ,    ,            .
                - ,   , -   ,         .   ""         .  ,      ,        ,   ,        ,      .       ,            ,    ,     , - , ,         .       ,   ,         ,   -  "" .    ,        ,    .    ,            ,    ,    .  -         ,      ,      "" -     .
        ,   ,  ;        -        .       ,          -.   ,    ,      .  "   "   .     ,      ,     .  ,   ""      . , ,    ,              .                 .          ,        . , ,    ,            ,  ,        ,   .       ,  ,     ""   :      ,     .  ,      ,   "    "       - .   ""       .   ,  "",      , -  , , ,     ? ,           ,     -   .   ,             .  ,      .  ,    ""  ,   ,         .  ,       "",     ?
  ,        .   ,             -        .  ,     , -     .         ,      ,     -  ,    .    -     ,   ,    .        ,       ,   ,    ,     "",      .              .            .    ,       .   , ,    - . , , ,      -            .         : ,  ,       .       ""        . , ,     ,   -    .    ,  ,  "",      .
   -      ,     .     ,    ,        .     ,     . ,        ;  ,              .         ,      .  ,              ,           .            ,       ,     "".
    ,     ,    ,   ,         ,      ,      . ,           ,   .       ""      ,       -          .           ,   -      .   ,     ,    ,   .   ,  ,  "",      .
      ,       .      ,         .        ,    ,      .  ""       :         " "  " ",  ,   .      .    ?    -   . ,    ,            ,      .           ,       .        ,           .  ,          . ,         , , ,     . ,       ;             .
     .  ,    ,      ,     ""; ,        .          ,    ,          (  ,     ). , , ,     ,   ,      .     ,             ,    . , ,   (  )     ,    , -,       ,   .
          .         ,               .  ,    -  "",         .       ;     ,       "".

1  ...

    ,         .       ,      ,  .     ,       .       ,   ,       .   , ,  ...
,   ,    ,     "  " (1912 .).  ,     : -     ,        .      (    ,       )           ,      ,        .   ,          -     ,  .  ,           .    ,   "".  ,        ,            .     ,              .    , ,    ,              .  ,  ,    ,       .
     .     ,    :    .      -    ,     .      ,        .      ,  ,    ,   ,    ,    .   ,   . ,   ,          ,   . ,      "   "    ,     (-,         ,       ,            ).   ,  ,     - , ,   , -  ,   ,     ,         .            ,          .
           ,         .          ,  .     ,       ,    "",  "",                     .         ;      -, ;          .  ,      , ,   .       , numina;  ,     . ,        -  ,       .       :   ,  , ,           .            .
    ,   1917    " ",  ,        .           .    -:   , ,  ,    ,   ,          ,    .      ,        .  ,     -             ;       ,   .   , ,   ,   ,   ,    -.            ,      .         .    ,              .        -   , ,      ,  -   .  ,  ,  ,      -       ,                .       ,       ,   . ,            ,   .
 , -,            .     ,      ;    ,         .   ,         ,      .   ,     , -   ,     ,     ,  ,  ,   , .        -    ,                  {1}. ,    ,        ()        ().      ,            .      post coitum omne animal tristis esi{2}     :      ,  ,      ,  .   -    ,        -       .    ,        ,   ,  ,  .
      .      ( )       ..   -        ( ).   ,     ,    (-),    ,   .      -      . ,      .., -   ,    . ,        ;     ..     .          ,    " "   .       ,      ,        .        ,     -   .          ,      ..  .      ()    :     ,         .       ,         , ,  ,     .  ,                    .    ,       (  " ").       ,      ;    ,      .
     :         - , -    .     , ,          .               " ",  ,     .           ,            .      ,       .        .    " "     ,       -.          ,              ,    .
      -    ,        .  " ",          -     .    (    )     ;       .         ,  .   ,  , ,        ,        .     " "      ,   ,      ,  ,  :

...   . 
     , 
    . 
      , 
  ,   , 
    ...{3}

      :  (    ),    ( )  ,  .    ,  ,      .        "", "", " ".               .
      -   ""        .       ,           .      (   "",        ).     ,     .      ("")   ("").  ,  :        ,   .     ,             .          ,   ,    ,     ,          .  ,      ,  ,       .          ,     .   -   ,     ,   .            .
  ,      ,     .         ,  ,    ,     .  ,       .    ,      .    ,   ,        .        - " ,   ".   ,      ,   : " - ,   !"    : "  ,  ,         !"{4}       -     ,    .         .   ,       ,   " "    ,      ,    . ,    ,     :      ,     .      ,   -  ,     .        .   ,        ,    ,          .
 ,   ,    .    (    ,      ),        ,     .         .       , , : , ,    ,         .        :        , ,   ,     ,  .           .  ,             .    .          ;        .                .         -    ,       .
        ,     .     ..         ,   :

  , 
  , 
   -   , 
   : 
 - , 
   -   
  . 
   
   , 
   , 
   , - 
   ,    
      {5}.

   -   ,       .       ,     .        ,    ,    .
     ,   ,   ,        -,     (  , ,     ).     ,    ,     ,  XIV   ..       ,   .     ,     .             ,  ,      , ,    .     -     ,    ;    , , ,     .          ,     .           .          ,       ,       .         . ,         ,      ,       .
       :        ,    .    ,      ,       ,       .     ,    .        -, "  ,         "{6}.     ,  ,   ,   ,   , , ,  , -    .                - ,   .  , ,      .  ( ,  ,     )   .     ,      ,       .  ,     ,        .  ,          -      .           ,   ,   .
 ,     ,          .    XX-XIX .  ..     ,   ,         ,       ..       .  ,        , ,  ,    ,     .    , ,    ,              .      ,                .  ,          .    ,  -  ,  - ,   . -  ,            .  " ",          ;           . ,     ,      - ,    .
                   ,  .  ( 1850 .  ..)    ;        , ,     -  (.: "    ").    ,       .   ,   ,    ,   ,       .        1220 .  ..,  ,    ,     .  ,      ,    ,    .     ,       -     .    ,  ,    ,      ,      ,  .   , ,   ,     .., , ,      .
        ,         - "", "", "", ""  "".     ..          .      ,           ,   ,               , , ,     .     ,    ""  "",  , ,   , , ,  .    J,       "",   - ,       "".     ..      . J   ,  ,      , .     -    ,     "" (D)  "" (), -     .
 ,  J          ,      ,      ..      . J, ,              " ":
...  []     ,    ,      ,    ,    ;   []      ,       ;     ,     .
   []     ,       ,     {7}.
    .       ,      ,   J      .  ,             VI .  ..,  ,   ,   ,    " ". J,  ,  ,   -     .  , ,      :  (),     ,    (),     ,    .
   -, J     - ,       ,   .              (     ) -  , ,    .   ,   ,     ,     (" "),         (  )    ,   .  ,   ,  ,        .         :      ,               .  J          .            .   ,  ,           -        ,  .  , ,        ,   "  ".           :         .
   ?      ,   ,    ?      ,           . J ,         {8},  ,   ,   ,       ,        .    ,   -    ,    ,     :   ,     " " (-),    ""  {9}.  , ,    ,     . J     "",    ,     ,       -    - .    ,       ,    .    ,           ,   .          ,              . , , ,     - ,       -     ,      . ,             ,       ,  ,   .  , , ,        :  ,   , ""{10}   " "{11}     .
 , ,      (),   ,       -, " "{12},     .      "-" ( )   {13}.  ,   ,   " -  - "         .      ,       .   ,   ,  ,   ,    "",   .   , ,             .     ,  ,    :      ,     .    ,  ,      .     ,  ,     ,             .   ,  , "",       ,     ,         .             -   ,  .      ,      ,          .        :          ,        .   ,        -   ,    .   ,   ,        ;       ""  ,      ..   ( )           {14}.
      :     ,  ,  ,        .    ,    ,    , ,   ,    .    , ,      -      -      .    "" J ,       ,  .       ,     "   ".            ,     .    , ,     -   ,   ,  J   "";   , , .  , ,    ,      ..,   J,         ""   - ,         . ,  J,           .        ,          .   ,       . J  , ,  ,        ,     .
      .      ,      .       ,   ,   .         ,            .    : , ,    ,     .        ,        ,    :          .    , ,    ,     .     :       ,  ,    ,      .    ,             : "  ;     ,    "{15}.      ,        .
,  ,      ,       . /     : "  []    ;    !"    ,          : "   !    ,    [-],   "{16}.   ,          ,    ,  ,  " ", -.            :  ,    ,     .     , " ". - -     ,       VIII .  ..        ,      -          .
   ,         -    ,      .  ,    ( ,    J)        ,  ,   ,   .   :            ,      .       .      ,    .         ;         .       ,            .        .              ,      ,     .
            .    ,     :         -,      .    ,     ,    ,       ,     .            ,     .   ,       ,   :
  , :   .   :       ?    .
     :  [ ]; ,  ,      ,    {17}.
         "",    ,          .
  ,            ,   -,         .         "".           ,     , ,      .  "" ,        (     ),     -     ,          .  -  ,   ,     , ,  ,  .       ,   , , ?   ,    ,  ,   ,   ,   , ,   ,     .  ,  ,   -  ,    -      "". , ,  ,       :       .
        -  ,    .       ,      .      ,           .        :    ,    ,         -     . ,        , ,    ,      .  , ,       :              .    ,       .     .          ,       . ,     ,         .     ,     ,    ,     .  ,      , ,        .
      ,      ,  .   ,   ,      ,     .            ,         . , , :       , ,     ,        :     ,     ,      .      :          ,   -.    ,        .      ,      :      .           ,    ,       .
  - ,     ,     , " ".    ,      "";    .       ,       ,      .     -   ,      , -  , ,    ,     ,   ,     ,     .   ,        ,  ,       -          .        .    ,    ,     .      ,     .    ,     -             {18}.        ,  ,      .  ,        ,    .
  ,         "",              .   ,        ,       .                  .  VII .  ..  "" (D)     ,     ,            .   ,     ,    .  ""          ,    ,      -    , ,  ,     .        ""           -  ,      .  26-  , ,      ,  ,     J  .              :
...    ,          ,       ,   .
     ,   ,      ;
     [],   ,    []  ,    ,     ;
          ,  ,   .
      [ ],     , ,      .
, ,      ,  ,  [],  ...{19}
, , ,         , -  .        ,   ,             status quo.
   "  ",     ,     -,   ,   .  , ,     ,    -  .           ,     ,     -.          ,     .  ,      -,  ,       ( ){20}.     ,     ,       .      ,      .              ,            .  :     ,         ,     ,      ,  ,   .
  " " -   ,       , -    ,       . ,      ,     ,    -.         . ,      ,     :   ,   .    ,       ,   : " !" (!) -     ,        .
  :   ;      ;  ,    ,   .
 :    ,  ,     .    ,      {21}.
    -  ,      , -  , ,     ,        -    .         .        -  , , -    ,       .  ,   ,  : "  " ("  "){22}.
   ? ,   ,     ,    .          ,      .         .    -  ,   .       ",  ",   : "  ,   ".  ,   : "  !"  "  !"              ,     ,     .      : "  ,   ".    ,   , -      .     -      .       :            .
       .         ;   ,   -    ,         .        .      ,        .    : "        ; ,    ,   ".      ,         .
  ,   ,  ,  ,     ,     ;    ,   .
        ,     .
      ,   []     ;     ,    ,     {23}.
         .    -      ,      ,       ,   .         -    ;           .
   "",   V .  .., ,         ,   (,     1200 ).        ; - ,         VII .  ..   ,      ,       ,          .   ,  ,  , -    .    ,     ,  ,    .          .         : "         "{24}.    -     .                 ,         .      -  ,     ,    -     .    ,    ,     .   ,       "" ,       .         ,      ,   .     , ,  ,        .    ,   ,      .            ; ,         -       .       ,              ,   .
        ,      ,       .       ,  ,    ,            .   ,    ,     - ,    ,   .  "  "  , ,  ,     ,      .     ,          .      :                 .   ,      .         .       II       (XIV .  ..)  : "     .     ,     . [...]         ".  ,           ,       .    ,  ,    .     :   ,       ,      .               :
,   []       ;  ,       []   ,    [].
       [],    ,  ,  ,    ,   ,   ,    ...{25}
         .     .   ,  ,   .         .          :  - ,    ,      ,     .   ,    :    ,    .       -     . "   ,   ", -  , - "      [],  "{26}.
 ,         .      ,     ,     -  ,   .           ,       .         - ,   , ,  , -              .      ,          " ",     -  ,       .       -  ,     , -         .  , , ,        ,      .  , ,    ,   ,   ,      .        .    ,    :        ,    ,   ,    ,  . ,             -  ,       ,    {27}.        :   -   ,        .
         ,        .  869   ..     .   ,      ( ),            .          ,   ,    ,     .     ,     .     ,     ,      (.: " -  ").               ,   .          ,      . ,   450  ,       :       ? ,   ,      -   ,    .       ,     ,         . "!" -  .        ,   ,       , "    ,  ". "  , -    , -   :  ,  ,   -,   ,   ,  ,   ".    : - "   ,  ,  ".
  .     ,         ,        .      ,   , ,     ,      .   . " []  ! -  . -   !"      . "  , -  , -       ",           {28}.         (    -  ),          .       ,            ,          .         ,    ,  ,       .   ,       "   ",          ,    ,     . "        ,    " -          .  ,     ,  ,    ,       ,    .
    ,         ,     - .    ,      .       ,     ,   :
 ,  [] ,     ,       ;     .   ;     .
  ;     .     .
 ,      ...{29}
    ,     -        .        ,    .
  -        .       .  VIII-II .  ..   " ",               ,    .          .      ,       ,    ,        (,   ).       .        ,   .      ,     .       ,     ,     ,          .      ,    :   -   ,   -   ,   -  .      ,          .      ,  "",        ,         .
           ,      .     ,                   .       ,  ,                 -   ,        .
 XVII .  ..   ,    ,     ,    .       ,       "".       ,      ,    ,      ,   .     ""     ,         -    .   ,   ,    -     ,    ,         .   ,         ,    ,        ,  :

   ? 
    ,   - , 
     , - 
    - 
  {30}.

             .          .    ,   ;     ,        .
 VIII .  ..,         J  ,          ,       .   ,        ,         .       -   ,       , -          .          .       ,        (""      ) ,      ,    , .          ,         (,      ).      ,  -   .        .
     .     ,     .               .   -   , -         ,      ,   ,  .      ,       ,   .                .       - " ".    ,            .       ,           .       ,         .
          ,   . ,         (,  ).        ,  ""      .     ,     ,    .            .        ,     . ,   ,   ,    -        .       ,      .      "",    "";  -   ,     ,   .        ,    ,   .    ,          .  ,    ""  "".          -    .
       ,       ,      .        .   ,    ,              .  , ,   ,     ;    -,    .  ,        -      ,    .        "";         ,     ,        . "-"      .                .   , ,     ,      ;         .            .         ,      ,      .      :

[ :] "-  []  -  ?" 
"". 
"   -  ?" 
"". 
"   -  ?" 
"". 
"     ". 

      : "   ". []  : ", ,     , []    .    [] -   ,  - ,  - .  -   , !"{31}
     ,   .      ;     -      .
     ,   ("- ") ,       .     -    ,     , , ,    .     .  ""     (),      .  -  , "  ,    [...]    , , [] ,  ..."{32}    ,   ?    ,           ?  - ,        ,    .
 []  ,  ,  ,    []. []   ,  .  ,    ,  [  ]  {33}.
  ,   ,  :    .  -     ,    .         ,  ,           .         .
        ;            ,      .   538 .  ..         ,       (     )    .     ,      ,     ,     .               ,        .     ,     .     ,            .      ,  ,    ,   ,      (  ,      , ,    -   ).          ,  .   , .   -        ,     ,     .      -   ,  , -           .            ,    :        - ,    ,        .
        .      ,       ;    ,       .        .       ; ,    ,          .     - ,   ,     , -  ,     ,     .     ,  ,      .         -  .     ,      ,         .       ,    .
      () ,    ,    ,     :    , .    ,  ;   .        ;    .     , .              -   ,    ;         .  ,     ;     ,     ,   ,   ,   ,  ,    .   ,     .    ,   : "   ,  ,    "{34}.    ,       ,     .    ,     ,  ,  ,      ,    .       ,      .           ,          .
      ,    .        ,    .        ,       -     ,    .          ,       .    ,       .    ""   "".      ;      ,     - .     ,        ,       :
,   , , , ,   ;       .  ,   ,     .      .  ,  ,       - ,    {35}.
     :   ,  ""       .    ""    ,     ,  ,     ,   ,         ,          .   -   "  ",    .            ,     ""  "".    ,             .     -    "".         ,           .
 ,   - , , , .  ,  ,    , , , ,       , ,   .    , ,   ,     , ,   {36}.
       .      :      " ".   ,      ,   ,  ,   ""  -    ,      . ,     ,   ,   ,     :  ""        ,   . ,     ,           "" .   ,        ,    .  , ,   , ,    ,      .        ,   ,  , -  ,    , -      .    ,       ,     :     -   ,   ,       .
         .  (. 428 - 348 .  ..)        .      ,          ( 399 .  ..            ).   ,       :        ,      .  ,       VI .  .. ,        ,       .  ,   -  ,  ,   ,   ,      .        ,        .  ,      ,          .   ,         ,   -   ,  ,        .         ,  .             ,    ,      . ,      ,           .
 ,              ;        ,      .   -  ,  ,   .    ,         ,   .    -      ,   .        - , ,  ,   , -        .       :  " "       ,     .            ,    ,          .   ,      .         ,       -      .      :  ,    ,      ;      ,    .           ,   ,           -   , ,   ,      ( , ,   ,       ).
     ,    .    -  "" ,      .    ""  ,             -  (theoria)  .  ,  ,  ,    -    ,      , - ,   :
[ - ] ..., -, ,    ,  ,  ,  ,  -,   - ,   - ,  -, -,  -    - ,    ,   ,       .        - ,     ,    -   ,   - ,   , ,    -,    ,     {37}.
 ,  ,  ,     ,    "". ,    ,      .     ,       ,     :      ,       .   ,      ,    -  ,  .   -  ,    -      ,     "" ,        ,         .           .
 ,    ,      ,   .  (384-322 .  ..)       .             ,       .    ,         "" (   ,    " ", meta ta physika),        .        .  ,  ,        ,         .       - ,               .    ,      ,         .
       "" ,          .  ,  ,        ,    ,  "         "{38}.           ,     -  (katharsis) -    :   ,   .  ,      ,          ;       .     ,    : "... []    ,   [] -  ,    .      :     ,  -  "{39}.        ,          ,        ,     .           ,  Homo religiosus   : ,     ,    ,       ,   .
         ,    .  ""     ,     .           :    ,           .        , ,  ,     ,     .    " ",     .       , ,  ,    .  -   ,     ;          -  .     ,       .   -     ,      ,    - , , ,    .       ,        .
, ,   .      ,         .         .         ,   ,     ,    .   -   ,   .     - ,  (sophia),      ()  , ,   ,   ,       .  -     ,    .     .   , ,   ,         (phronesis) -    .
   ,       ,      .  -   ,           .      ,      ,      -,    .  , ,            .   ,       ,          .     -   .  ,        .      " ",        ,          .   ,     .    ,      ,      ,             .
 ,   " "    ,               . ,    ,     -,        :        .    , ,  ;    -,      .    ,     ,     ,        .       .          ? 

1. .: Mircea Eliade, The Myth of the Eternal Return or Cosmos and History, trans. Willard R. Trask, (Princeton, 1954).
2. "    " (.).
3.  .. .  .:     :    . - .:  , 1981. - . 32.
4. Ibid., . 44, 46.
5. .  , 6 "", 1.-5.  ... .  .: . . . . - .: , 1980. - . 134-135.
6. Anat-Baal Texts 49:11:5, quoted in E..James, The Ancient Gods (London, 1960), p. 88.
7. . 2:5-7.
8. . . 4:26.
9. . 6:3.
10. . 31:42.
11. . 49:24.
12.   : " ". . . 17:1. - . .
13.  () -    . - . .
14. . . 14:12.
15. . 28:15.
16. . 28:16-17.
17. . 32:29-30.
18. George E. Mendenhall, "The Hebrew Conquest of Palestine", The Biblical Archeologist 25, 1962; M.Weippert, The Settlement of the Israelite Tribes in Palestine (London, 1971).
19. . 26:5-10.
20. L.E.Bihu, "Midianite Elements in Hebrew Religion", Jewish Theological Srudies, 31; Salo Wittmeyer Baron, A Social and Religious History of the Jews, 10 vols., 2nd ed. (New York, 1952-1967), I, p. 46.
21. . 3:5-6.
22. . 3:14;   : "    "; " - ,  ".
23. . 19:12-18.
24. . 20:2.
25. . . 24:14-15.
26. . 24:23.
27. James, The Ancient Gods, p. 152. ., ., . 29, 89  93,      "".
28. 3 . 18:20-40.
29. 3 . 19:11-13.
30. . 10:29 "   ".  .. .  .:     . - .:  , 1973. - . 389.
31.  , VI, 13.  ... .  .: . - .: , 1992. - . 3. - . 116-117.
32.  , 1:5-6. - . . - . 2. - . 71.
33. Ibid., . 72.
34. Samyutta-nikaya, II: Nidana Vagga, trans, and ed. Leon Feer, (London, 1888), p. 106.
35. Edward Conze, Buddhism: its Essense and Development (Oxford, 1959), p. 40.
36. Udana 8.13, quoted and trans, in Paul Steintha, Udanan (London, 1885), p. 81.
37.  ... .  .: .    ,  2. - .: ,  , 1970. - . 142, 211a, b.
38. " ",  15.
39. , 1451b, 3.  ... .  .: .   . - .: , 1957. - . 67-68.

2.  

 743 .  ..        .    ,      .     .       ,             .      ,   :     II    746  736       .      III     ,        .  722 .  ..    II -  ,       .              .       .  ,        , ,   ;  ,           .     , ,        ,       .    " "        , , ,   ,        .
      :        ,      .      ,       ,    ,     .       : ", ,   !     !"{1}           ,      -      ,        .
  ""     ,             "",  .          ,    .   : " , , !"      ,          .     " "             mysterium terribile et fascinans ("   "):  ,     ,     ;     ,      .    ,        ,   :        .   ,     "",           {2}.   " " -  " " (),   .      ,     ,  .       ,    .
 -  ,      .         .    ,   ,   :
  :  !  !      ,        , -     ,  {3}.
   ,     ,  .      ,     .       ,        .             ,      .                   .   ,   ,                ,  : "    "{4}.     ,   ,       .           .                 . ,            ,    .
      ,       .        :     ,         ,   -   .     -      ,  ,   {5} -   ,          .     , ,      ,    :        .    ,  ,     .        :        -  .
 : "  ?     ?" ,     ,    : " ! (),  ".   -    ,     .      ,          (  ),  .  -       -  .    ,   .      :    ,       ,         ,     : ",    :  ,   ;    ,   "{6}.        ,            {7}.        .          ,         :   ,    ,   -  . ,  ,   722 ,     ,    - .  701                    ;       ,         ,        ,  "  "{8}.           :
...      .
       ,  ,     ; ,       ,    ,   ,      {9}.
        .      , ,     .           ,        .    II           -    : "   "{10}.
      " ".          ,               .     ,    -    -  ,        .    .    ,       ,        {11}. ,   ,       ,   -    .
  , ,    ,                 .     ,     722  701    ,     ,    .       ,    " "?           ,   .           .  ,  ,        ,    , , ,            -        .
   ;    .   -   ,       , -  ,     :      , "    ,    "{12}.        ;     ,     ,    .   ,   {13}.     ,  ,  ,           .         ,         .   ,     . ,        ,  ,      .       ,     ,   :
...     ,   :    .
, ;       ;   ;
  ;  ;  ;  ;   {14}.
     ,        " ".         ,  ,           .          .  ,                .
              :    ,       .     ,      .             .    -   ,    ,   ,   .   752      ,        .     ,       .     ,           . , , ,        ,            . "! -   . -      ;      .      ;   -     ".    ,       ,   -   : " -      ;   ,   .          : ,     ". ,       ?  ,      :    ,  ,      ,    {15}.
 -   . ,  ,   ,      .        ,   .  , , ,   ,     .  ,     .    :
  , -   ?   , -    ?{16}
   ,       - .          .    ,       .  ,      .       ,      .             :       ,    .       (),  ,    ,      .         ,    : "   :           !"{17}         ,       ?     : "     ?  - ,   "{18}. ,   , ?       :  ,   .
  ,     ,  , -   ,      , - :
       ,         {19}.
 ,       , ,       .        ,   ,       .      , ,  ,          .
,                            .      :       ,       ,   .      -    .      I         .    ,  ,               {20}. , -    ,   ,     ,  :        ,  "   ".    , ,    -   , -    .     : "   ( - "") ,   ,   (  - " ") ,  "{21}.     ,          - "",     (, ,  /,   ,  "  ,  "{22}).   ,      ,         .     ,         ,   ,     ,   ,      {23}.   -            :

    ,  ,    : " ",      : "". 
      ,       {24}.

      ,     ,      . " "     ,     ,      .
     ,     .           :       ( ), "    ,   "{25}. , ,         ;    (: " ")       ,   ,    .       ,    ,  ,       .   , ,     -.       ,    ,  .        : ,     ("",  ""),    -  ("  ").        : " -   ,      "{26}.     ,             ,   ,  ,      .    ,        ,   . , ,    ,      .          ,    ,    ,     .             ;   ,      .   -              .         ,         .
  ,     ,         ,      . ,   ,    ;       ,       ,        .       .      - , ,    , -      .   ,      ,     .  ,            ,    , ,  .               .   , ,    ,     ,      -.
    ,     .     ,          :
     :           , -   , -      : " !"{27}
 , ,       .          ;       tout court{28}.     .       ,    ,       .                  ;    ,       . , ,             .  ,   ,   ,    ;        ;     ,  ,     ,       , -  ,        .   ,  ,    , "". ,   ,   ,    {29}.
     ,  ,  ,   ,              .     :        ,       .           ,       " ".     ,        ,       .          ,   .    ,   ""   ""     .   , ,   ,      .     ,  ,       .  ,        .  ,     ,           ,           ?
           .           .            (, ,   ,      ,  ),               - ,   ,  -    (    )   .      ,       ,      ,  -,    ,     .     ,       .      , ,    " ",      .    ,   ,     .        ,      .           ,      .              .        -        ,     .         ,        .            .      , ,      .    - ,  -     . , ,         ,    ,             ,     .   ,   -   ,      .
   .    ,   .  ,            ,         . ,           .     .     82,      ,         :
     [ {30}];    .
        ?
    ;     .
   ,     .
 ,  ,   ;    .
 :  - ,    [-] -  .
  ,  ,  ,    .
   ,        ,          .   ,   ,    "", ,              .          ,  ,  ,      ,  ,   .          :   ,    ,    , ,    .
     ,        .         ,             ,   .  ,             ,      .   , , ;       ,    ,         .   ""    622   ..,      .        ,  (687-642 .  ..)   (642-640 .  ..),        .       ,       .        ,   -  ,          .            .        ,      -    ,     .      ,      .  ,        :   ,       :       !{31}
     ,    " "      ;     "".   "",     ,    . -  ,        ,      (),     .     ,   , ,      .           -   .         ,   -  ,     .           .  ""  ,       :
 (), : ,   [ -  ],   () .
  ,  ,   ,    ,    .
    ,     ,   {32}.
    ,         :    ,     -     - "         "{33}.    ,   .           . "  ,   ,    ,     , -  . -      ,   [,  ];   ,  ,         ,   "{34}.
  ,     : ,  , - -.   ""     . " "    : " ";     ,   .   -   :           -     .      ,      ;       :
...    ,    ,   .
      ,      ,      ,     ,   ,   . [...]
     ,      ,       .
   ,    ,   ,      ,   : ",    !"   : ",    !"{35}
   ,         ,         .           ,       .   606   ..          .
        ""     .             ,           .          ,    .  ,            ,     .       ,       .           . ,       ,       :
     []    ,   ;     ,      ,    ,     ,    .
      ,     .
   ,  ,  ,    ,     
     ,     ,        ...{36}
    ,        .    ,  ,   ,      .
     .   -  ,    -  ,      .      ,        J       "":              . ,  ,         {37}, -            :
     ,     ,  ,  ,  ,         ;       .
         ;    ,     {38}.
  ,           .  :    . , ,       .   ,     - ,     ,     .        ,          .   , ,   ,      -       . ,  ,         ,  .   ,   ,        ,   .
       ;       ,         .              ,       ,    "  ".           .  XI-XII .        ,    " ",    .         ,      ,        .       ,         ,        . ,              ,      . -,  ,  ,   -  ,    , -        .
 ,    587 .  .. -         , - ""     .   604 ,     ,           " "    : ,         {39}.   "  " ,      .   ,       ,       ,          .
  ,       ,    ,   .    ;       ,      {40}.       , , ,  .    ,     : ",  !    ,    ",   "  " ,   ,     .      : "  ,   ,   "{41};         .        : "    ,    ;  -  "{42}.   "   "     :
  , , -   ;    -   [...]
  :              ;     ,    ,    ,   ,  ,  -  {43}.
   :   ,            ;   -    ,         .
      .      ,          {44}.                  .   -   ,     .         ;        .          "",     ;    D  ,     ,      ,     .
   -         ,      .   ,   , ,        ,     .     :            ,      .            :    ,    . , , ,     ,   .   ,   ,  ,     . ,    ,     ,   {45}.   ,      ,           .         -         .     ,           ,     .
    ,         (      ).  587 .  ..,    ,        : ,      ,         .       ,  ,  ,       ,   - : "    ,  :           "{46}. ,          .   ,    ,   ;        .  ,     ,  ,  ,     ,  ;     - - ,  ,  , -       ,   {47}.     ,     .         ,       ,  .       : "           "{48}.
 722 .  ..    -     ,   -   .    :  -   ,   -   ,  ,     ,  ,   - (" ").   ,   597 ,     .               ,      ,      .      ,            (      ).    ,    .     ,         (     !)  ,    .   ,     ,    ,     .         , ,   .        .        ,     .    , "    ,     [],  ,      ".    "" ,    - "   ":   ,     .    "   ,   [, ""]   "{49}.         .
   " ",    ,     .     ,  ,    :         .       :      ,   ",  ,  ".    ,     ,   ,   .  ,     ,   :    ,  .    : "      .     ,   ;       "{50}.   -,   " "  .
         ,      .       :       ,     .       ,   ,   ,       . , ,    ,    .              -  ,          -,    .       :           .       -    ,       .      ,    :      ,   .
, ,         ,               "".          , ,   , ,               .       :       ,  ,  "" ,     ,   ,      : " ,  ,       ,     ?"{51}   ,    (  ); ,   , -   .    ,   ,      ,   -      "" .         .               ,          ,         .       ,    ,    ,   ,             .        ,     .
      -    , -          .      ,    ,         ;      ,     ,     {52}.      .      ,       :        ,     .     " ",           .          ,      .     ;       .         ,        .  -  ,    . " "       ,   -  .       ,       ,        ,  :
   []   ,       []    ,      ,       .
     [...]   ,     ,      {53}.
      .   " ",   , " "       .       ,  ,   .    ,        ,      .     ,    . " "    ,           {54}.   , "  ,   " -      {55}.

    ,     . 
,  ,     {56}.

" "       ,       .   ,   ,          ,    .          ;   , ,      . , ,       .       -     .         ,         .                , " "              .     , ,       (),     ;    ,  ()   ().
, ,  ,  ! ,    ,   !     ,   ()?
    ,    (),     ,   ?{57}
        .        ,    .   ,   ,  , -    ,            .
,      .       .  ,  ,      ,    :       .                 .          .
  ,  " "      . ,   ,     :
  -   ,    -  ,  .
,    ,      ,      {58}.
  -     .         ,    .    ,       ,    ,          .   : "   - ,     - ,    - "{59}.     ,           .
 539   ..,       ,  , , .        ,    ,     .  ,       ,   . ,          , , -,       .   ,          .   ,      ;   ,        .        ,    .  538    ,          .    , ,    ,        .   ,     -  42 360 ;          ,    .
       "" (),        .  -  ,    J  ;        - ""  "".    ,          .    J,   , ,  -    .     ,         ,    ,   .           ,    : "     ;           "{60}.        ,        .    ,       :  ,   ,   ,    " () "{61} ;    ,           .     ,  ""         ,        {62}.
" " -     ;      ,   ,    .  ""     .     ,     ,        -      ,       "",       .   ,      " "{63}.
      , ,        " ",     " ".        (,   ),       .     , ,         -.       .    ,       ,  . , ,     ,     ,   .   ""       :     ,    ,   ,   .      , ,  " ".     ,      ,    ,    .     ,      - , ,     .    " ",      .   ,      ,   " "     .       ,    .        ,       ,   " ",     ,              {64}.      , ,  .         .   ,  , imitatio dei         .              -  ,   "  () ",      .       ,     .          .          : "    ,     . ,    ,        ,   "{65}.       , ,  .    ,          ,    ",  ,  ,   ,   ,  ,  ,    ,   ,   ..."  - .          .      "  "  ""  - --       ;         ,          ( ),     . ,      {66}.       ,    ,      .
 ""      ,  ,     {67}.     :      ,     .   ,    ,      . ,  ,     .        ,          .  ,   ,        .  ""    ,     .          ,    613  () .              . , ,       ,    .           .         ""  {68}.            ,       .        ,       ,    ,   ,    .
 "" ()         J,   "" (D).    ,              .       "",          ;              ,        .          ;  ,       .      ,     ,      ,    .
      ,        .   -                    .   ,    .  ,        ,        .        .                 .            .  ,        ,  " " ,         .         ,         .            .           ?  ,    ,        ,    .  " "  , ,    ;   , ,    ,    .         - ,   .
    ,   IV .  ..      .  332        III,       .  -   , , ,  (),    .           :   ,     , ,     .   ,   ,         .         ,      "".            (   )     .        ,  -   .    ,    .          .         ,      , ,     -  ,         ,      .            .  IV .  ..  ,         .
  , , ,             .        .        ; ,     -   ,     . ,  ,    ,  ""   .   II .  ..   .              ,       .     ,   ""     ;       .          .         ,      .       .  "" (III .  ..)     ,   -   ,     ;  ,      .      ,        .  ""  ,      :
     ,   , ;
   ,  ,   . [...]
     ,     ,       .
    ,       {69}.
     ;  ,     .    "" ,      .    ,              .  "" ,   ()        .  II .  ..        ,  .             :        ,    ;      ,       {70}.
  "" ,       .       ,           .   ,           .   ,           ,       - ,   , -      ,     .  50 .  ..  ,      ,      .  " ",    ,           ,     ,    .    ,      -  -  ,      :
         :       .              {71}.
       ,       .  , ,         ,    .  -    ,     ,     ,      ,     .
 " "          .      - , ,  -    ,       ,   ,     .     ,          .       ,   ,               .                  .          . ,   , , ,      (. 30 .  .. - 45 . ..).        -.      ,   ,     -        .  ,          .           .  , , -,    ,      ,      (,       ).    -  : , ,   "",  .      :  .   ,  ,  - ,     .      ?
   ,         (ousia)      ,    "" (dynameis),  "" (energeiai).  ,        "":  ,   ,    .  ,   : "  ,      , ,     "{72}.         "", ,   ,     (,       ).     ,     .       ,        -  .     :     (     )   (      ,  ).  ,         (),    .          .        ()        ,    .  ,               ,  ,       (---)    {73}.
J     .          .    , ,  ,  ,    ,        ""   "",     .           .       ,  ,       () . -     ,        .         :       , ,   ,          ,   .   ,   ,       ,           ,  "    ,    -  "{74}.         ().   ,      ---           ,         .
,    ,   .        ,       ,      .   ,    ,     .     ,   ,     ,        .       ,         ,  .   ,          . ,    ,      ,    "".  ,           .   , ,               ,    :
  ,  ,  ,        -  ,       -  ,  ,  ,   ,      .    , ,  ,       ,       {75}.
          .         ;        .     ..        .      ;        ,        .      ,     .  ,      ,           ,     .       :  ,     ,     .          ,     .  I  ..        :      ,   ,   ,          .         ;     ,              .      .   ,              ,     ;    "".    ;   ,          (    ).  , ,       .  66  ..      ,   ,       .  ,        ,     .  70       ,    ,      :  .        .
 ,    ,     , ,   ,  ,        ,    .         ,           .     ,         , -            ,    .     ,     -  .        ,        .      ,   ,     , -   .
      ;        .      " "   ,       I .      .  ,       ,        ,      .     ,       ,    ,       .  ,         ,           .  ,          .            ,           .      .  , , ,      ,      .         : ,  ,     ;       - -      .    ,        ,    ,       ,    .   : "   ,     , -    .      "{76}.
   70          .     ,       ;      :
        ,         ,     .
" ! -  . -  ,     !"
" ,  , -  . -   -  ,      -  ;   ,   ,   "{77}.
 ,       - (. 1-80 . ..)       .       ,        .      ,     ,   .        ,      .      -,      -:  ,     (. 50-135 .)     .   "" -    ,       .    -  -    ""   ;      "".  ,   : ,    IV .,  ;       VI .     .     :            .         ,     .  ,             " ".          ,      .
        ,    .   , ,        .            ,    ,   .    -    .         .    " " {78}.             .     ,                   ;         . ,        ,      ,       ,      {79}.
     ,  - ,         .     ,              -. ,  ,   "    "{80}.    , "   ,       "{81}.     ,      ,        ;  -   .      - -   ,      .  ,       -,      .    ,        .              .
      .   ,    .        ,    ,       :      {82}.       ,     ,        .     "YHVH"       .       , ,    ,       : "      , , ,      .      ,       ?"{83}         ,         .           ,       {84}.
          ,  ?      : " -  ,   -   "{85}. ,  , ,  ,     ,    .       :   ,     :      .  ,    :  ,     ,         . , ,   ,      ,              "-",     .      ,    ,    ,   ,     ,     .   "" (),  (YHVH)   ,    ,         .
      ""   (  : "  [] "). ,     ,      ,       .  ,  ,      , -    ,      .   :  ,   ,            {86}.  ""    ,      ,     .     ,    ,      :
  ,    ,    ,    ,  : "      ,      ?"{87}       ,  : "     "{88}      ,  -   ,  : ",  ,   "{89} -  ,     {90}.
      , , ,      ,   : "  , !"{91}  ,    ,    ,  , -   .
          ,     .   ,          ,  ,             ,    ;  ,     ,       {92}.   ,       -  "    "{93}.     ,   ;          , ", ,   ",    .       ,    ,    ,       "  "{94}.                 .   ,  ,      ,   {95}.
         ,        .        (),    () ,   "",       .          ,        .      ,         : " !     :     ,   ,   "{96}.      ,     ,     .
     .     , - ,         - {97}.      -       ,    ,     .        -          .    ,    ,     .
   , ,  .    -  ,   -  ,      .   ,       ,   .          .             ,           -         .    ,      .    ,     ,           ,      ,   .    ,   ,  .     ,    . ,          ,         .       : "         ,     ,    [  ]     [   ],  []   ,    "{98}.           -   ,    ,       .         :          .         ,       .
         ,         , ,  . , , ,       . ,      ""  ""    ,  ,   ,       {99}.   ,        : " !  !     ?" (, ,        ,    ).   ,  ,     ,   .          ,       .    ,     ,       .   ,       .       ""  ,        ,    .   ,  ,        .        ,    .           . ,        .  ,        .         ;     " ",     {100}.
          .   ,   "  ,   "  "  "{101}.       ,      ;  ,        ,    .    , ,  -  ,  "  :   ,   "{102}.     imitatio dei,     .  ,   ,       .     ,    ,       {103}.   ,  ,   ,  ,    ,   ,    .   ,      -     {104}.       ,   ,        (,  ).        ,     -    ,     {105}.      :            ,       .        -  {106}. , ,       " ",       .   , ,      ,         .
        ,  , ,     - .   , ,         ,      .            -     " ".          ,    ,       . 

1. . 6:3.
2. Rudolf Otto, The Idea of the Holy, An Inquiry into the Non-rational Factor in the Idea of the Divine and Its Relation to the Rational, trans. John W. Harvey (Oxford, 1923), pp. 29-30.
3. . 6:5.
4. . 4:10.
5. ., ., . 28, 88, 92.  -  .
6. . 6:8-9.
7. . . 13:14-15.
8.    ; quoted in Chaim Potok, Wanderings, History of the Jews (New York, 1978), p. 187.
9. . 6:12-13.
10. . 6:12.
11. . . 10:5-6.
12. . 1:3.
13. . . 1:11-15.
14. . 1:15-17.
15. . 7:12-17.
16. . 3:8.
17. . 8:7.
18. . 5:18.
19. . 3:1-2.
20. . . 8:5.
21. . 6:6.
22. . 4:1.
23. . . 2:23-24.
24. . 2:16-17.
25. . 1:2.
26. . 1:9.
27. . 13:2.
28. : " ".
29. ., ., . 10; . 30:7, 113:12-16, 134:15.
30.      : John Bowker, The Religious Imagination and the Sense of God (Oxford, 1978), p. 73.
31. 4 . 23:3-13; 2 . 34:14-21.
32. . 4:4-6.
33. . 7:2.
34. . 7:4-5.
35. . 28:63-67.
36. 2 . 34:4-7.
37. . . 23:33.
38. . 11:21-22.
39. . . 25:7-8.
40. . . 13:15-17.
41. . 1:6-10.
42. . 23:9.
43. . 20:7, 9.
44.           ,      .      ;      .
45. . . 2:31-32; 6:11; 12:7-11; 14:7-9.
46. . 32:15.
47. . . 44:15-19.
48. . 31:33.
49. . 1:4-27.
50. . 3:14.
51. . 8:12.
52. . . 136.
53. . 11:15-16.
54. . 46:1.
55. . ., . 45:6, 18, 22  .
56. . 43:10-11.
57. . 51:9-10.    ; .,  , . 65:7, 74:13-14, 76:17; . 3:8, 7:12.
58. . 58:8-9.
59. . 19:25.
60. . 33:20.
61. ., ., . 33:18.
62. . . 34:29-35.
63. . . 40:34-35; . 9:3.
64. ., ., . 73  103.
65. . 25:8-9.
66.    . . 39:43; 40:2, 17; 31:3  31:17.
67. . 5:12-15.
68. . 14:1-21.
69. . 8:22-23, 30-31.
70. . . 24:3-6.
71. . 7:25-26.
72. De Specialibus Legibus, 1:43.
73. God Is Immutable, 62; Life of Moses, 1:75.
74. Abraham, 121-123.
75. The Migration of Abraham, 34-35.
76. Shabbat, 31a.
77. Aroth de Rabba Nathan, 6.
78. Louis Jacobs, Faith (London, 1968), p. 7.
79. Leviticus Rabba, 8:2; Sotah, 9b.
80. Exodus Rabba, 34:1; Hagigah, 13b; Mekilta  "", 15:3.
81. Baba Metzia, 59b.
82. . . 138; Mishna Psalm 25:6; Tanhuma, 3:80.
83. ,  . 11:7; Mishna Psalm 25:6.
84.  , ,    : "   ,       ".
85.   "", 68:9.
86. .Berakoth, 10a; Leviticus Rabba, 4:8; Yalkut  . 90:1; Exodus Rabba.
87. 1 . 2:27.
88. . 43:14.
89. . 30:3.
90. .Migillah, 29.
91.   " ", 2; Jerusalem Sukkah, 4.
92.   ., 11:2;   ., 7:2   . 8:34.
93. Mekhilta de Rabbi Simon  . 19:6; . 4:32.
94.   " ", 8:12.
95. Yalkut  . 1:2.
96. Sitre  . 36.
97. A.Marmorstein, The Old Rabbink Doctrine of God, The Names and Attributes of God (Oxford, 1927), pp. 171-174.
98. Niddah, 31b.
99. Yalkut  2 . 22; .Yoma, 22b; Yalkut  . 5:2.
100. Jacob E. Neusner, "Varieties of Judaism in the Formative Age", in Arthur Green, ed. Jewish Spirituality, 2 vols. (London, 1986, 1988), I, pp. 172-173.
101. Sifre  . 19:8.
102. Mekhilta  . 20:13.
103. Pirke Aboth, 6:6; Horayot, 13a.
104. Sanhedrin, 4:5.
105. Baba Metziah, 58b.
106. Arakin, 15b. 

3.  

  ,        ,          ,        .      .      ,   ,     70 ,       .          ,  ,         .     ,     .          ,   .    ,      :        .             .          ,          - .     ,     ,       ,      .  ,     .  ,          ,  ,      ,        .  ,    ,     , - ,         ,      ,      ,   ,        .  ,    ,    . , ,   ,  ,    ,    ,           .
    (. 30 . ..)     ,    ,     :      ,     . -   ,      ,     , , ,    " "   .     ""  ""    .  ,  , "",   ,    ,        .  ""        " ",     ,      .         ,     ,   ,   -   ,   .
 "  " (  ,   ,  )     : ,    -   ,       .         .  ,    ,   ,       .       .  ,        ,   - , , ,              .            ,    .  ,       .   ,    ,     ,        . ,   , "   ,       ,  ,   .     :    ,    "{1}.   ,    .            ,        , : "     "{2}.
      .   ,          ;           ,      .                . ,        .  ,   , ,     .    ,        . - ,      ,   ,  ,        -   ,       {3}.       ,    ,  ,       .   ,    ;  ,      ,    {4}.  ,    " " , ,       : " ,  ,     ,      ;      "{5}.              "  ",     ;         ,  ,   ,      ,     . , ,      -   ,   " ". ,              ,          .   "  " ,  ,      ,    ,   80- .       ,      ,        .
     ,   - .  , ,   ;   ,              .          .       .       " ",  ,  ,   ,      .       :        (: " ") -        {6}.        ,            ,  , , .    " ".      ,      ( ),   ,      .  ,    ,  -       .
  ,       "" (dynamis),            .  ,    ,       ,          .               .    ,       (  ,      )   "  :      ,       "{7}.          -      .      ,    ,   , ,             .        ( ,      ),    : "    ,    ;  "{8}.    ,      ,   ,        "" .
   , ,     ,    ""     . ,    ,      "",    "".  ""  , ,     ,     - ,    . ,  ,     ,     ,   .  ,  ,       ,     .     ,   -  ,   , -   ,       .  - " ",        :       ,         {9}.    ,         "" ,     .
           ,       .     .     ,      ,      ,    .   ,         ,       .     ,     ,   ,        . ,         "",         .      "" -  " "    ; ,         :   ,     ""  "",               .    , ,      ;  ,  ,        ,   .        ,        .         ;         . ,     " " -  ;   ,            .
 ,    ,       ,         .          ,        .    ,  ,        "  ".                   ,      .
    VI .  ..,  , ,     ,      , ,   ,    ""    .      -,          ,   I .  ..  - .       (- )     .  ,    ,        -   ,   ,     ,      . ,     ,    .      ,  ,       ,   . , ,  ,      ,              ,  .   I   ..  , , -   :           .        ,   ,      .  I  ..      - , ,       ,      .      ,       .   "--" ("   "),    I .  .., 
...    . ,        , -    ,      .     ,    ,    .   : "   ,    ,    ,    ,  ,   ,    "{10}.
 ,          . ,   ,              -       .
   ,       .           ;   ,   .   II . ..  ,   "",     ,      .  ,   ,    ,  .     :    ,           ,     . ,   ,   ,     -  ( ,  ,    ). ,    ,      , , ,        .  ,   ""   .  ,  ,  ,    ,              .  , ,    ,      .
 ,   -     -       .  ,           (,        ).        ;        ,    .        .       : ,      ,  ,    .
 ,       ,     ,   ,   .   ,  -  ;         .     .        ,  ,       -   ,  .       ,     ;           .   , , -      :

  
  ,  , 
    - 
 ,  , 
  -, 
    {11}.

 -      ;     ,  ,         : "  ,  ,     "{12}.  ,  - "  ",    {13}.    ,         .     ,      ;     .
          .    ,  ,  ,    ,     .                ,     ,      - ,  .   ,         ,     - :  ,  ,       . ,      :    ,    -     .
 I . ..       .      .  ,        , ,            {14}.   ,    .        ,       . ,     :   ""    Massiach, "".  ,        , ,   ,   ,   -  .         " ":   " ",    ,   -     {15}.        .      ,         ,     ""{16}.     ,  ,       ,  "      "{17}.       ,        ,     ,  ,   .
   ,  ,      "  "{18}. ,       ,        .        ,    XVII            .   ,   -  ,  "",     , ,    ,    .     ,        ,        :   ,     ,   , ,   ,  .       ,           .   ,      -   -   " "  " ",        {19}.
             " " ;              .          ,      .   ,          ,       . ,   ,       -    ,             fait accompli{20},     .    ,      .     ,        ,      ,        ""{21}.   , ,   .    ,    ,        .      ,            - ,       .
  ,  ""     .    , ,        :     ,     ,     ,    -  ,     {22}.        :       ,       .
       ,      .  ,      .  ,   ,  ,   ,     :
,   ,      ;
   ,   ,         ;
 ,     ,   .            ,
       ,   ,
   ,   []      {23}.
  , ,        ,       " "       "" () -  ,  ,      .      ,      ,     YHVH.   ,               ,        .      ;     "   ".
   ,  100 .,       .       (),   "   "    : "    ,       ,   "{24}.         ,  -    ;    ,      ,    .     ,   ,   ("")     .  ,     ,      "", " "  ,               .    , ""     .   ,      ,      ,      "",       .   ,         .      ""  ""    ,       , "   "{25}.
       ,   ,    ,    . " ",    100 .,    ,          .  {26},        ,     ,      .  ,  "    , -    , [...]     , - "{27}.     -  ,     , .               ""  ",   ,   ,   ,    ,   "{28}.   ,   ,       .            :  ,         ,           " "{29}.        ,          .    ,     ,     ",         ,       ,    ".           ,    .        ,    "  "   ,      {30}.   ,   ,   ()  .
  IV .       ,    "".       ,    "",   . ,       ,        "   ":        .      ,    ,    . " "        , -,               ,   .   ,     ,   -    : "     "{31}.
    -   ,     ;   ,             .     , ,  "",               .
             ;     ,        .   80- ,          ,      .    .. ,    ,   ,   70 ,       ,     .   ""                 . ,     ,    ; ,          .         II ;           .
         ,   ,      ,      :         ,    -  religio .     ;         .  ""       ,      .   ,    ,          ,         .          ,   .         ""       .          .            ;       ,  .    .       ;         ,   .   I . ..      ,         .           .             ;   -  ,  -  ,    .    ,   !   ,                  ,              .
            .      .         ,       ,            .      ,     ;    ,        .        :   ,     ,      .
     ,       .  ,        ,    .        ,         .        :    ,       .     ,    , ,   ,       ,  .    ,     -,       ,      .  ,        ,    .  ,    :          ,    ,        .  ,       :  ,    - ,    -  .     (70-160 .)      : superstitio nova et prava{32} - "", ,     ""{33}.
      ,    .        ,  ,   ,    "". , ,      .       ,   ,   ,    .       -     ,     ;              .  ,        "":          .  ,  I . ..             ,      ,   .     ,    -   ,         . , ,             ,  .   - ,          ,    -  - ,   -    .
        .             ,   .      ,          .       ,         .       ;      ,        .           ;     , ,   ,   ,    - ,     . , ,  ,      -  ,      .        ,           ,   ,        .         .     ,    ,         -       .
         ?
     :   ,   ,  ,  .  ,         "".     ,      ,         -.        "".            .  " "     ,        .   credere, "", ,  ,  cor dare: "  ".  "Credo!" ("!", , -, pisteno)    ,    . , , ,   392  428    ,   ,   :
  : "" (pisteno),   ,    ,     ,       ,        {34}.
        ,            .   ,       ,     ,  ,   .          .
    ,   ,      ,           .         (100-165 .),    .           ,    .     ,   .         ,   ,   , , -,         .           ,           ,       .     (. 150  155 .)  ,       ,  ,     - .      ,       ,   , -   ,  ,        ,        .  ,  ,   -  ,   ,      ;                ,   .     , ,  ,     :       ?      ,    ?       ?
       ,         ,     .  ,            ("")     .         ;   , ,      .   ,        130  160 ,     ,     ,     -  - ,           .
     ,  "":      ,    "".     ,       .   ,  - 
...  ,   ,   ,        .   ;      "",  "",  ""{35}.
      ,         .   ;  -  ""   "".   ,   "".  ,      ,   ,  ,  ,  "",        {36}.
    ,           .        ,     ,   ,      .    "",   .   ""   ,       .           ( ),       . ""   ,    ,   " ",      -          ,   .        ,        .       ,      -  -    .       :     ,    ,     .     , ,   ,     ,             .
   -  ,    -.  , ,   (),  ,   ,        .         ;         .        ,      .            ,          ,    .   ,  ""    ,          .     ,   , "".     "",     - , ,  ,       . ,   ,  "   ,  ,   ,        "{37}.
  , ,              ,       .        ,     ,           , ,       ,   .
            ;        . ""   -   ,     ;        :
    ,    .  ,   . ,         : " ,  ,  ,  ,  ".     ,   . ,        .     ,     {38}.
   .  ,  ,        ,    ,     -  ,   -      ,    .        ,      ,     .
  ,          ,   .      "",   .         (100-165 .),           .  ,       {39},    ,      ,     ?     ,        ,      .  ,       ,  " ,        "{40}.    ,     ,       . ,   ",    ,  "{41}, -  ,      "",   .  ,  ,    ,       ,    .      ""       ,   .    ,        .  ,  , , -   .       .          ,         ,     .
  (160-220 .)    , ,   ""     ,   . ,   ,       ,     ,   .  -         ,      ,  ,   .  178            .    ,        ;    ,      : "      ,    ,     "{42}.
     ,      "",          .  ,  ,     ,     ,   ,    , .    ,    .
     II      -  .        - .        (. 150-215 .), , ,     .   ,       -    ,    " ".         ,   .     ,       apatheia:   ,   .     ,     .          ,  - , -    ,         .           :   ,  ,      .            -  ,     .       - ,    ,     ,  "   ,  ,      "{43}.
     ,    " ,      "{44}. ,  "  [...] ,   ", ,  ,  "   "{45}.  ,    : ,   . ,    ,   , "     ,   "{46}.      ,   (130-200 .):    ,  . ,           ,      ,  ,     .       {47}.  ,              .             ,   apatheia       .           ,   .     ,         .
      .       ,  ?       ?    ""  " "          ?       ?      ,   ,      ?  III .       .      ,      , ,    "", ""  ""     (personae)  ,      ,    .         "".    ,       .   ,  , ,   ,      ,       .           ( 260  272  -  ),  ,     ,  ,   ,     .  264       ,          ,  .   ,                  ,   .
 202          ,           ,      .     ,       - .         ,       . , ,   ,   .      ,        ,            .           ,       ,   ,      .   , ,    :        ,     ,       .
 ,        ;   ,     ,   ""    .       ,        . , ,                  .  ,       .   ,        ,      ,    .        ,     , ,     -      .       :     ,     ,       .        ,        .  ()      ()  ,        , ,    ,     .  -  ,        ;        ,       .   -    ,      (logikoi)    .         ,     , -    .       ,    -  ,   .     -    ;      ,         .
 IX        .  ,    ,  ,       (ex nihilo),         .           ,         .      ""    ,      .    ,          ,   ,      .   ,            .           IV-V .
   , ,  .    ,  " ,       "{48},       .        .                  ,    -    - ,   (342-420 .).     ,           ,    . , ,  ,  ,   ,   o ,     .   ,   ,       ,  ,     ,  ,  .
  ,   ,     (205-270 .).       ,  ,       ,     .   ,     .        .      -     ,     ,      .   ,      , ,   ,            .          .        :          800        ,       - ,     .    ,    ,   .    ,               .         , ,          .
  ,     -  .       ,    .         .     , ,      .               .    ,       ,   ,           .     -     ,   , , ,     .       , ,   ,   ,   , ,     ().                 -        .       , , ,       -  , " ".
    ,    "".           .   -  ,    :     ,    ,       .   .      : "       , -  , -        "{49}.   ,   ,       -  " ,  ,     "{50}.   ,   -  "  ;     , ,    ,   "{51}.     ,      .
        ,  ,      .    ,       .     ,     ,       ,  .      ""    ,     "  "    : "    ,      ,    ,  ,         ; -     "{52}.    :  ,     -  ,    .  ,       ,           : ,   ,    ,   ,      .         ,    ,      .         . ,     ,  " ",              ,     :    ,        ,   .
      ,             .        ;           .  ,  (),       .      ,     ,  .     ,     ,   ,   ,      ,   .  (),      ,     ,   ;       ,       .    ,   :           -        ,   .   ,      -  -  -   -  "- ". ,   ,   ,   -    ;       ,      {53}.
       .            ,      ,     . -,      ,      .            .           ,      ,     .      ,    .         ,     ,  " ,       "{54}.
  ,    ,         .   ,  () -    ,   () - ,  ,             .     ,         .     ,        .     ,  {55}.               .   -   ,   :
     ,    ,    ()  ,      ,      ,      ,       .    ,   ,     ,    (  ),       ;  :    ,  .  ,          ...{56}
     ,     . "      ,   ,    ()  [],    "{57}.
    ,    . ,        ,         -   .   - ,            -         ,  -   .  ,    ,           .   ,       ,        .  ,        -   , ,    - , -,        ,     .
      , , ,       .  170 ,    ,   (   )   ,   , -   . "   ,   , -   . -  - ,  ,   ()".          {58}.   ,       .             ,   ,       -  .          :    ,    .          :  ,  ,   , ,   .       ,     ,   .   ,     ,       .        ,  ,      .       ,    ,            .               ,            .
        ,   235      .            -    .      ,      ,  .         -,    .      ,    -   .      :  ,      ,  ,       ,      .  ,     ,     , -          .           ,    .               ,      :    , ,   ,     .
               ,      312 ,     ,      .     ,          .        ,         ,      .    ,       ,   ,         .     . ,           ,          .      -    .    ,    ,   .       ,       ,      . 

1. Map. 1:10-11.
2. Map. 1:15;        : "  !"
3. Geza Vermes, Jesus the Jew (London, 1973); Paul Johnson, A History of Jews (London, 1987).
4. . . 5:17-19.
5. . 7:12.
6. .Sof., 13:2.
7. . 17:2.
8. . 17:1-5.
9. . . 17:20; Map. 11:22-23.
10. Astasahasrika 15:293 in Edward Conze, Buddhism: its Essense and Development (Oxford, 1959), p. 125.
11. -, 11:15. . ..
12. Op. cit., 11:15, 11:39.
13. O. cit, 11:18.
14. . . 1:11; 1:14.
15. ., ., . 12:5; 1 . 4:15; 2 . 2:17.
16. 1 . 1:24.
17. ,      "" (. 17:28); ,    .
18. 1 . 15:3.
19. .,  , . 6:4; 2 . 5:17, . 2:15.
20. " " (.).
21. . . 1:24; . 3:1, 3:13; 1 . 1:13.
22. . . 1:12-18.
23. . 2:6-11.
24. . 1:1-3.
25. 1 . 1:1.
26.      ,   ,   " "  "";          ,       . - . .
27. . 2:2-3.
28. . 2:9-10.
29. . . 2:17; . 2:28.
30. . 2:22-36.
31. . 7:48.
32. "  " (.).
33. Quoted by A.D.Nock, Conversion, The old and the New in Religion from Alexander the Great to Augustine of Hippo (Oxford, 1933), p. 207.
34. Ad Baptizandos, Homily 13:14; quoted by Wilfred Cantwell Smith, Faith and Belief (Princeton, 1979), p. 259.
35.    (" ", 1.1.1).     ""            .  () . . .  .:  ..  II       . - , 1917 [: Bruxelles:   , 1991]. - . 686.
36. .: .  , 7.21.4.
37. Ibid., I.5.3.
38. .   , 8.15.1-2.
39. . . 6:43.
40. .  , 1.27.2. .  .:  .. . . - . 691.
41. .  , 1.6.1.  () ... .  .:  .. . . - . 400.
42. .  , 1.9.
43.  .  , 1.8.4.
44. Ibid., 10.106.4.
45.  . , 2.3.381.  () ... .  .:  . . - /.: -   . , 1996. - . 142.
46.  .  , 1.8.4.
47. .: .  , 5.16.2.
48. . 19:12.
49. , 5.6.
50. Ibid., 5.3.11.
51. Ibid., 7.3.2.
52. , 5.2.1.   . . ... .  .: .    2- . - .: , 1994. - . 1. - . 27.
53. . , 4.3.9.
54. Ibid., 4.3.9.
55. Ibid., 6.7.37.
56. Ibid., 6.9.9. .  .: . . . - . 2. - . 140.
57. Ibid., 6.9.4. -  . - . 131.
58. Jaroslav Pelikan, The Christian Tradition, A History of Development of Doctrine, 5 vols., I. The Emergence of the Catholic Tradition (Chicago, 1971).

4. :  

 320   ,         .      ,   ,     ,    ,        ,        .      ,      ,     ;  ,               ,   ,        ,  -   {1}.          ,     .      -       ,      .            ,       - ,          ,   ?       - ,    " "  ""{2},   ,         ,    :    .         ,         .   ,    .    ,    ,     ,        ,  .
   ,      .     (   )  ,      .      ,    ,   ,     ,     ,      .     , ,  ;    ,          .           ,    ,        . ,       ,     ,   :   ,  ,       (ex nihilo).  " ", ,  : "" () ,       .  ,   ,         ,   .      .       ,  ,      .   IV             ,     .    ex nihilo    ,       .     ,        .                    .     ,    ;        ,      .            -       ,      ,      .
 ,        .                ,      .  -    ,    .      ?      ?    ,  ,      .    : , ,     (     ),   .         :     ,   -   .           .       ,   " ,   ,  , , ,   "{3}.         , ,    -     ,  .      " ",   ,       {4}.   ,   -  ;          .      :
    ,       ,   {5}.
  ,         .  ,           .   ,    ,          .     ,      ,  ,   {6}. ,  ,     ,      .     ,     ,    - ,  .  , ,   ,     ;       ,  , .   ,    ,   , .       .  ,      "",   :         .        ,      .      ,    , ,    -            ,   .         :        .           . , ,  ,     o;          .   ,     ,   ,      ,     .     ,      , ,    ,           ,      (){7}.    ,       .     ,        ,         .     ,        .  ,  ,      "  ,   "{8}.
           .      :    ,         .   ,    , 
...,   ,    ,        .           ,        ,    {9}.
,          ,     .        ,         .   ,    .          ,        .      ,             .      ,   ,   ,   - ,  , -      ,  .   ,     ,    {10}.
   ,  20  325        ,     .       .   ,      .       ,             .   ,   ex nihilo     ,   ,       ,  .      :
    , ,    ,     .
     ,  , ,    [] ,   ,   ,     , ,  ,  [] ,    ,   ,    ...

          , 
,     , 
   , 
      , 
    {11}.

          ,          .               ,        .             .        .        .  ,  ,   -  (: "    ") -         .    , ,    ,      .
          .     ,   ,     "   ",   ,      .  339  ,   -     ,        , -  ,       .    ,   ,     ,       (,    ),    .         - "",   ,     .
     ;  ,    ,        -   (, ). , ,  -  ,          ,          .         ,     . ,   , ,   -     :       ,   ,        ,      "  ".
          .        ,   .       ,  -   ,      ",  ,  ,     "{12}.      ,  ,           .         :   ,         ,     ,  .          ,      .  ,  ,    ,          .       ,         .      ,    .  ,      ,          " ",  .  ,    ,            .     :          ,    ;  ,    ,    ,       .
 " ",  ,  ,        . ,     ,       .        "  " (    -)      ,        .            - ,     . ,   ,      o,       apatheia.  ,       ,       ,     .    ;          : "   ,      "{13}.           -  , ,  ,          . ,       , ,    -,    ,    o  .     ,          .            .
   -     :   ,     ?       (   )  ,    ,  . "",    ,  ,   (. 329-379 .),    ,   (335-395 .),      (329-391 .).   ,        ,       ,          .     ,  " "            .       : , ,  ,           ,    ,        . ,     , ,         ,   (mathein),    (pathein).         ,     dogma  kerygma,       .      ,    ,       ,         .       ,  ,    {14}.   "   ",
      ,      [...],       .    ,       {15}.
          ,     .
  -          .     ;        .  " " , ,        .       -    .       ,         ,     .      ,            - ,    .            ;          .  ,   ""    ,      .  ,   ,.      ,      .    "",  ,   .         :   ,      .         ,        .    ,         - ,   ,     {16}.
            ,          .    , ,        "", .    ,     -  ,  , ;       {17}.      , ,      ,        "    "{18}.        ,  "         ,  ,               "{19}.    "",      -        ,     .        ()      (energeiai)  : "       (),       "{20}.         .
""      ,  ,   ,     .  "    "  ,          ,   .        .  ,    ""   ? "   [ ]  , -   , -  -   ,  -  ,     ,    "{21}.      ,   ,        .   ,   ,    ,  ,   ,     ,   .   ,         :   ,      () -    (),     .
           ,        (hypostases).    -  ,        ,     ,    .    ,         ,   -   . ,    ,     ,    .    ( , ) ,      ,   ,        .    ,         .     ,   ,     ,   ,   .   ,       ,   , .          (prosopon),     "",       .   , ,  ,     ;            ,     . ,  ,   -     ,    :     ,  -  , ,        ,      prosopon.
,  ,          , ,    , "  ()   "; "", ""  "" -  ",  "    ,      {22}.   ,      ,         .      (,     ),  ()   ( ),      -   ,    ,       {23}.  ,     ,    ,      .
 "    ,    "            ,  .   ,      -      .    ,  ,         . ,     " ,      ".    ,     ,     ,        ()  .              .         :       ,    ,          .       ,   (. pneuma, . spiritus)    .            .           : , ,    ,  ,   ,        .          ,    {24}.
  ,      ,  :   ,   ,     .   ,  ,   ,  .      ,  ,          ,      :
    ,    ,     ,       .       ,    ,    ,   ,   , {25}.
         ,       ,       -  .  ,         ,    ,         ,       . ,       .       ,               ,        {26}.        , ,   ,      .    :    ,  ,   . , ,     ,                 , -     ,     {27}.
,    :   -   "",      ,   .  XVIII ,             , ,    ,       .        " "  XIX  XX .   "",         ,      ,         .      ,   ,    ,  ,  "",   .        ,         .          ,  .   ,  -   ,   ,    ,   ,                 .        .         , , ,  ,    ,      ""  ,    ,           .
 ,  ,      theoria.    ""   ", ",           ,   .   ""   ,  ""      .         ,            .        ,        .  ,          .         ;         ,      .
,      ,   .        ,         ,     .    ,        :
       -  ,     ,          ,   -   ,  ,    (personae){28}.
        ;         . ,                      .                 ,         -   ,        .     ,   ,     .
       .   ,     ,      .    "" -        , -      ,       .      ,         : "     ,      ,     "{29}.    ,   ,   ,      ,     .        ,  ,     , ,  ,    ,          .            .    ,           . "    , -  , -   "{30}.
      "  " -          ,         . ,         ,       :
        "   " [. 18:14]   .        .     ,   - , -,  ,    , -     . [...]  ,     -     :       -    [. 50:19-21].      ,     : ", ? , ,  ?     !" [. 6:4]{31}.
,         .       {32}:           .      ,   ,       ,  : "Tolle, lege!" - ", !"     ,    ,             .       : "...     ,    ,    ;     ()  ,        "{33}.   . "    , -  , -     :         ;    "{34}.
, ,    :  ,   ,          (  ,   ,   ,      ).   ,    ,       .    ""     ,    memoria, .           ,     .       ,  ,   .           .  " "   ,      ,   {35}.            ,       ,    .         ;       -  :
   , ,     ,    !     ,   -       ,    ,  ,   !    ,     .      ,    ,     {36}.
 ,  -   ,       .          ,    ,   ,      .   ,       ,       - .           :
 ,     .  ,     .    ,      .        ;   ,      {37}.
         ,          .
         ,     " "    V .         ,           .        ,          ,      .   ,  " -  "  "  ",      ;  ,  ""        .            ,    "   "{38}.   ,   ,   .     ;    , "  "   " - "{39}.    ,   ?  ,       ,  ;      ,   -  ,     , -     .
    ,   ,   ,  :   .      ,    ,   ,    .  ,  ,    -    .       {40}.
  ,  ,  : ,   ,   ,   .     ,      :     ,     , -   , ,         . ",     ,  ,  ; ,  ,    ;    ,  ,  "{41}.      ,    , , "  ,  ,  "{42}.
      , ,   :    -   ,  ,   .      -         -   ,   .     ,  ,       ,  ,           ,    {43}.   ,       ,         {44}.       , ,    ,   ,    ?         .     ,     ,    ,      ,    .        ,     : retineo (   ), contemplatio (   )  dilectio ( ).               {45}.   , ,        ,   ,          .
       .        .    ,  ,    . ,   ,    ,       integritas - .          :    ,        ,    .       :        ,        .   ,           .        , ,   , "" -        ,    .       ,             ,    .   ,       ,      -   ,   , -     .  ,          :
    ,    ,    ,   ,     ;                (       )    ,         ,      ...
,   :                 , ,     ,      {46}.
         ,  ;          .           .
      . ,        ,       -                .   ,        ,         .       ,          .     ,          :
    ,   -  ?        ,    ,  ,     .          ,     .    ,     .     ,   ; ,       {47}.
      .      : " ,    , -     -,      "{48}.  ,       ,       , ,   , "      ,       -,    "{49}.     ;   ,   ,     . ,                ,      ,          .            ,                .        ,       ,              , -         .
   ,     ,         ,  ,  ,      .     , ,   .  IV  V   ,  ,   ,    .          ?      -,   ?       ?     ,             ,   ?     ,    ,      . ,  ,   :           ,      . ,              ,    ,  .   ,     apatheia,   ,    , ,  ,   .        ,   ,        .       ,        .
 529         .     .         (412-485 .),   .      ,   ,      .           ; ,      ,     .          VI  -,      .  , ,  ,       . -           .
 ,     -.    ,          .      ,     ,    .      ,  -   . , ,            .   "    ",  - "  ,        "{50}.      ,  ,  ,     ,  .  "      ", -  ,      - {51}.     ,       ,  .    ,     ,   ,   " ",    pa  ,          ,    ,        ,    {52}.
,       -  ,     .    -  ,      .      ,            .          ,     , - ,           ,        . ,      ,      ,         .
     "" -   , ,             , -    theurgy,    :      ,       .         -          ,    .       ,     ,   ,         ,     .     "",    " " -  "   "{53}.   ,   -   ,   ,      .         ,  ,     .  -     ,   ;          . ,      "";   ,       ,   - "       ,      "{54}.     -      {55}.                  ,    ,  "o" (theosis)   .          - "", ""  " ", -      ,   -   ,                .
   "  "         -  , ,    .   ,      , ,  -  ,   -   .      ,         .    ,   -   "",  "-";    ""    ,   " ". ,   ,     ,         .    :
...   ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,   ,     ,  ,  .     -  ,        {56}.
 ,   -     ,   ,       .      -    ,      ,    ,  .  ,     ! "      ,     "{57}.        -         .
  ,            ,     ;     ,       (theoria).     ,    : "   ,      ,    ,     "{58}.    ,            .     ,      ,    ,   .    ,       ;  , ,      ,    (    ""),    ,    .           ,   ;     ,  "    "    .
    ,  ,  ,        .       ,           .      ,            ;  , ,    .  ,     "", ,           :
   -   ! -    ,         [...]            ,   [...]       ,    ,         ,   ,     -   {59}.
        ,   .     -   - ,   ,     .
      ;             .         .  ,         :          ,    ,      - , ,   ;   ,           .  ,       ,   ,      ,      ,         .    ,     :     -  ,     ;      -    ---.      "  ",           ;      ,   .
      ,           .  ,     ""          ,      ,   ,  , ,     -,  -   -.       ,    -        .      ,         ,      .
           .        (. 580-662 .),      .       ,  .  ,         -       ,  ,      .     ""       ,     . ,       ,      ,    .      ,    :   ,      .          ,      .          ,       .     ,  "   ,   ,   -  ,   ,  ,   ,   ,  "{60}.               ,     .  ,     ,     .        ,        :   ,        .
         ,        .        (1033-1109 .),  ,   "   ". ,   ,    ,             .   ,      .   ,     ,      .     ,        , ,   - ,        . ,       ,      ,    .  ,         ,         -    .
      .        ,      ""   ,        - , , .       ;    .   ,    ,            . ,           [kenosis],   .     ,  , ,         .   ,    ,   ,          ,      -  ,  .  ,   ,    ""   ,        .     - ,    , ,    .      ,          .           .             .  ,  ,  ,     ,        ,      ,   .
          .    ""   , "" ,       ,             .      , ,          (, ,    - ). ,     ,     ,  ;      ,         . ,     ,  ,    ,     ,       .   -         -         ""  .  ,     ,      ,        .         "" ,       .
  ,    ,      :       ,   ,      .   -    -   ,   VII     , ,              .       ,    "",          .  -    (       )       ,       ,         . 

1.    .
2.     , .  .: Robert . Gregg, Dennis E. Groh, Early Arianism, A View of Salvation (London, 1981), p. 66.
3. .   , 2.
4. . 8:22.
5. . 1:3.
6. . 1:2.
7. . . 2:6-11.
8. .   , 6.2.
9. .  , 41.
10. .: .  , 54.
11.       ,       ,         ,    381 .
12. .     , 41.1.
13. .   , 67.
14. . 1 . 2:7. - . .
15.  .   , 28.66.
16. Ibid.
17.  .  , 3.  -      (. 335-398 .). - . .
18.  .     .
19.  .    , 2.164.
20.  . , 234.1.
21.  . , 31.20.
22.  .   .
23. G.L.Prestige, God in Patristic Thought (London, 1952), p. 300.
24. .  .   .
25.  . , 40:41.
26.  , 29:6-10.
27.  . , 38:4.
28.  .  , VII:4-7.
29. , I.I (1);   .:   . - .: Renaissance, 1991;  . ... - . 53.
30. Ibid., VIII:VII (17). - . . - . 202.
31. Ibid., VIII:XII (28). - . . - . 210.
32.   ,   ,     . - . .
33. . 13:13-14.
34. Ibid., VIII:XII (29). - . . - . 211.
35. Ibid., X:XVII (26). - . . - . 253.
36. Ibid., X:XXVII (38). - . . - . 261.
37. Ibid..
38. " ", VIII:II.3
39. Ibid.
40. Ibid., :.14
41. Ibid., :1.18.
42. Ibid.
43. Andrew Louth, The Origins of the Christian Mystical Tradition (Oxford, 1983), p.79.
44.  ,  , XIII.
45. Ibid.
46. , 26-27. .  .:  : ,   ,   . - : - - , 1996. - . 304-305.
47.   , I, 1.  .. .  .:    .  . - .: , 1994. - . 345.
48. . , 243:10.
49. .    , 1:5.9.
50.  9 ( ).  ... .  .:  .   . . - .: , 2001. - . 255-257.
51. Ibid.
52.   , I. . . .
53. .   , II.7.
54. Ibid., VII.3.
55. Ibid, XIII.3.
56. Ibid., VII, 3.  . . . ... .  .:  .   .   . - .: , 1994. - . 246-247.
57. Ibid., I.I.
58. .   , 3. .  .:  . . . - . 357.
59. .   , IV, 3.
60.  ,         . Ambigua, Migne, PG 91. 1088.

5. :  

 610    ,         , -,  ,   ,  ,      .      ,   ,   ,  ,   ,         ,       .            ,      .  , ,     .     ,       ,        .       ,    ,    .     ,        .     VI      ,         .   ,           ,        .    .  ,           ,        .
         .  ,       .     ,    ,         ,        ,        .       ,           .       ,  -   ,     .   ,     ()    .          ,     :  ,        .           .      ,   .             ,    .           ,      (     ,     ) ,     .   ,          -      ,            .
         .              .       ,       ,    ,    .          .        ,       -  ,          .        :       ,     ""  "", -        , ,  .        "",      :      ,  ,    ,     .         ,  ,          .            ,  ,        .         ,          -   .        :      ,    ,      ,          .        .  ,       ,      ,  ,        .      ,            .   ,  ,   ,            .   ,       ,         :   ,       ,     .
    , ,   .           -       ,     .               .    ,        .         ,    VI         .     ,    - (" "),         .         -    .         ,  ,     ,      .
    , ,    .                 ,     .           ,        : ,       ,     -     , -    .      ,    ,          .  ,           -         ,     ,        ?
     .    (   632 )          - .    ,     .     ,      ,            ,      . ,           610 ,         .     ,  ,  ,   ,     "", -   ,     .  ,   ,       ,   , , ,    ,     .    ,        ,   ,             .    ,   (-) -        -    ,   VII      .    ,   .        ()           .      ,    ,    ,      .  ,         ; ,      ,    ,     ,    .    ,     ,        ,  ,   .          .
      .   ,      ,    ,    ,    .             ,    .         ,   ,         .    ( )    ,     ,     ,    ,         ,      .      ,      (,     )   ,   ,          ,       . ,   ,       ,     .  ,      ,       .
-   , ,    ,       .   V  ,    , ,       ,     ,  ,     ,          .        (.  767 .) ,    ,      ,      ,   .    ,     - ,     , " ",       -  .         :       ,    -      ,     -    ,        .  ,           ,    ,    ,    ,          : ", ,   ,     ,        ,  ".     : ", ,     ,    ,      -    ..."{1}
     :      610 ,   ,     ,     .          .   ,      : "!"   ,        ,   : "  !"     ,     ,          .        ,   ,     .    ,    ,     : "!"    ,        ,    .       ,         :

 ( !) 
   ,   - 
   
 . 
!    , - 
 - ,  ( )  
  , 
   ,    {2}.

          ,       -, " ".
       .    ,      -,   ,   .  ,    :            . ,  ,        . , ,   ,   ,    , ,      ,                 .        ,    , , ,     , "",     ,    .     ,       ,         .    ,   ,        .         ,        ():
  ,      ,   , : " ,  -  ,   - !"   ,   ,      ,      : " ,  -  ,   - !"  ,        ,  ,        ,     ,     {3}.
       ,        .       ,  ,  ,    .       ,      - ,       .   ,         ,    . ,      ,           .             .  ,       .
  ,           . " , !" -  ,       .     ,       ,     ,     : "      .           .    ,   .      ,    . ,  ,    !"{4}       .             ,      .      :       ,     ;      .         ,             .
   , ,   ,        ,      -   ,    -     .  -   . "  ,       ,     ", -     {5}.         ;          ,      .   ,      :        .        . "    ,    ,      :   ,    ,    "{6}.           -  ,   , ,  .    ,   "" ,         .   ,     ,       .              ,    ,  {7}.          -         :

( !)     
(  )  , 
(,   ). 
    () 
  (). 
     , 
( )   ! 
     {8}.

   ,   .      ,  ,    .         ;    ,    ,          (     ,                ).
,          -            ,            .    ,        ,         ,   , , -  .      ,       . ,   ()      ,  ,        .     ,    , -   ,         .           .           :    ,               .       ,       , -   ,           .   , ,    ,  ,   .      ,    .           .     :   -  ,   - ,  .     ,       ,             . , ,    :    ,      . ,             ,      . - ,         .   ,          ,     .   ,    ,        .
   ,     -      ,      .     ,     .           -         {9}.        - ,    ,   ,     , ""{10},      .     ,      . ,            -      .      ,   .          ,    ,       . ,   ,    .        :

    : 
"    , 
    ( )  ?", 
"!" -   ... 
    : "    
() ,   , 
     ?" - 
"!" -   .

    ,         .       ,        .        ,         -    ()   (){11}    ,     .
         ,   ,   ,   , -   ,         , ,       :

  ! 
    ? 
     ? 
     , 
  ,  . 
    . 
         . 
,   ,    . 
  !     ! 
     . 
(    ), 
   , 
   
  , 
  ,   , 
   . 
  
 , 
 ,   
     {12}.

 ,    ,   .   ,   "" (   -)        ,  ,      ,  ,      ,     ,   ,     ,      .
    - .  , ,  ,    ""   ,       .      : "  ... ?"  "   ... ?"       ,      .  , ,  ,  ,       -        -    .       ,         ,          .       "" ()    .           ,        .               ().               .        -   ,    .   () - ,      . ,     ,    :   ,           ,        .         ,       .   ,        .
   ,  ,       ,           .       :         - ;           - {13}.   ()   ()      "" (),    .      (   )   ,       .        ; , ,             -       ,       .    , ,      -   ,      .  ,    ,       .        ,   ,     ,       .
 , ,     ,  YHVH.       .        "" ;   ,       ""{14}.  ,         :           ,      ,   .      ,    :

,     , 
      , 
  ,     , 
 ,      
    , 
    , 
  ,     , 
    , 
      
    - 
     , 
 {15}.

         ""  "".      , , ,       .          ,   ,    ,      .   ,      ,  ,        .   ,            -   ,   ,  .
   , ,   - ,     ,   :  - "".        ,       .    ;              .       ,    ,    .      ,    ,    .   ,       -  ,        .      ,     ,          .       ,         - ,         ,      ,      .  -    .            :

    -   - 
     
( ,     ), - 
 ,   , 
      ( ). 
  , - 
 ( )   ()! 
( ,  )    , 
     , 
 : " ,    !"{16}

 ,          ,      ,         .        . , ,  ,    ,   ,    ,   ,    .     -  ,    ,     .  , ,     .     ,       ,     ,  , ,  ,  ,      .       ,    ,   . ,         ,  ,         .
      ,      ,     .   ,  ,    ,        .   ,              .  , ,      -,      .           .       ,   -,   -    .      ,    .
  ,     ,   ,      . "   ?" -  ,   ,        .      ,  , ,  ,     .         .     ,     ;  ,                    .          . "     !" -            {17}.             ,       .    ,       ,    .
   ,         ,      .   ,     ,    , ,   ,     . "   ,   ", -  ,   ,  - .      : "    ,   ,   ,     "{18}.
    ,       , , ,    ,        " :   -   ?".    "  ,   ",  "     ".   ,  "",    "    "    "  ".     "   ,  "{19}.  ,  ,   ,   ,   - ,   ,    ,    .      ,    :  ,                 ,    .     ,     ,   ,    ,       .  ,      :       ,       .     ,        .   ,             ; ,  ,          .     ,       - , ,          .
           ,     .        ,  ,     .    ,  ,  ,      -   . ,    ,      ,    ,          ,       .             ,   ,    ,   ,     , ,     .       ,       ,        .   ,          . ,    ,  "",     .                 .    , ,    ,     ,    .   ,        -        .          (.. )   " ",         .         : - (    ""), - ("")   ("").       ,  ( -  )   (  ).          .       -, " ", , ,      .         ; , ,   - (: " ")     .   -    " " .       -    -      (     ). , ,       ,         .   ,   ,            .          ,       .
 " "     ,   -      .           - ""  .            - (.  923 .),           -   .   ""     ,    -  ,  .   " "       ;      ,        .     ,    " ",        ,   -  ,  :

     -  -, 
   ,  () - -? [...] 
   , 
   ,   ; 
        . 
      
   ! 
    
   {20}.

  -       .         .        ,   (,    ) -    .
  " " -  , ,   - ,         .   ,    ""       .     ,   .   ,       ,     ""       {21}.       ,  , ,            .       ,  ,   ""      ,           ,    . ,        ,  ,    ,          .    ,            .         ,    ,   ,      ,        ,     .    :

   , 
    . 
[...]      , 
      {22}.

            ,     ,      .
           .            - ,     .          ,     :    .      ,    ,        .   ,  -  -  .

: " -  - ; 
  ; 
      , 
     "{23}.

 - ,  -  ,      ,  .          .              ,    "" .        ,  -;             .      -, "   ",         ,        .  ,    -   .  ,   ,     ,   .
   , ,      .   -   ,        .  --, " !",    ,       ,     ,      ,  ,       ().        ,   .      (),   : "   .  ,   .  ,   ,   "{24}.   ()     ,        ,      -     " " (--).      ,  ,         ,          .         ()  -   - ,     : "    ,   ..."{25}    ,      - ,   :

 ,    . 
     - 
,  ,  !{26}

     ,  , ,   "",  -    ,     .      ,   -   (-),   (-),  (-),   (-);        ,  ,  .   ,         .      :  - - (,       ),       - (, );  - - (),   - ( ), - ()  - ().        :    ,       .      ,             .
 ""     -,   : ",    ,  ,   -  ".      ,    ,   -   . ,  ,    ,   ,    , ,  , ,       ,      .  ,        .     -      ,   -,     ,             .       -  .    ,       .   ,     -     .                 -,        ,     .   " "  - -, "".        -   ,    ,       :

     , 
    () , 
   - ,   , 
  -   , 
()  . 
()    
  
  ,    (), 
    (), 
     . 
()   ...{27}

          . - -   ,   ,      (),      ().       ,  ,   -     .         ,  -       ,     .             ,     ""       . ,         -  "  ,    ".
        ,        ;      .            ( , ,  ),       .         -  , ,        .    ,            .   ,      ,       . ,    ,              {28}:    ,   ,    -        (, ,      ).          ;   , ,      .   ,        .   ,     124  -     .  ,   ,                    :

    , 
      
  , 
 ,     
 () , - 
 : "   , 
    . 
   , , , 
     "{29}.

 ,      ,          - , ,   ,      .  ,       - ,    (  ).   ,         ,           .              ,     .       ,            .
           .           .   ,   ,    ,        .  ,    ,   -      .   ,           .      . -         .      -  .        ,         .       ,        ,         -  .       ,          .    ,             ,  .   ,  622            .
   , "" ( ;     ,    ""),    ,      .        ,  ,            .     ,              ,  ,  .            .     ,    -     -   ,    .      :      ,  ,      ,        -           .            ,       .         :   ,     ,    .  ,          .      :      ,            ,              -    ,    .   ,       .      "         "{30}.       ,       ,         .        ;   ,  ,   ,       .
     , ,      ;        .           ,   ,      .       ,      .          .            ,       .   ,    ,        .  ,            ,      ,     . ,    ,       .   :      ,   ,    - , ,         .  ,  ,          ( ,        ).      ,      -    ,      "  "{31}   ,         .
         ,   .  ,       .  ,     ,    .     ,       .         ,         ,     :      ,      -.      ,     ,    .      -   ,  ,   ,  .  ,       :                .   634 ,   ,        ,        .       ,    .    ,  ,       .       ,         ,   ,              .  -  -  ,        . , ,      ,      -           :

  : "    , 
   ". 
 : "! ()    -  (), 
      ". 
 : 
"      , 
     , 
 ,  ,  , 
    ; 
 ,    , 
 ,    , 
     - 
     , 
     "{32}.

 :     ,    , -  .
              (  ,   ,    ),    ,   ,                .   , ,  ,         -          .       ,   ,      ,         .          (632 .)      ,        ,      .        ,        .       :     ,                   .       : "     "{33}.  ,            .         - , ,    .   ,     .            , ,      ,  "" ()     ,  .  630        -     ,     .  632 ,   ,     " ",            "" .
             , , ,     . ,      ,            ,   ,   .        -         .                   .     ,      ,    ;         .      ,      ;   ,                     . "     ,  !" -   ,     .            :
       ,   ,    .     ,    .  ,   .    ,     ,    .   -  ,  - ,   . [...]  -  ,         .       ,   ,    . [...]     ,    .  -   {34}.
         .           ,     .     ,      .      ,       :          .     ,      1987 ,       ,    402  ,   649  .
     632 .         ,          .          :       ,  ,         ,        .       ,    .        .           .
           .     ,      ,   ,   ,     .     ()           " ". ,   ,         .        - , ,   ,   .         :      ,   ,           .        ,         .                .  ,          - ,  ,         .         ,         ,  ,   . , ,  :    ,       ,      ""  ,    .  ,  ,       -     .          ,         {35}.     -         -      .
 ,  ,   ,    ,          .  ,         ,     -      .           ,       ,          .       - ,        ,     .   ,      (750-1258 .)      ,          .             .
    ,  ,     ,   -.         .    (   )    ,     .        ()  ,   ,  - ,            ,    .     ,       ,         -  ,   -    .  656    , ,  -      ,  .      ,   ,            ,    . --, " ",              ;        - -  ,    ,      ,  .  680                ( )    .        ,            ,        .         .             ,      .            ,         ,    .
        :  ,      ,   700       .  ,      ,   -   .  " " ( -),           -   .       ,           .           ,      .    ,       ,           .  ,    -     .     :    "" ,    ,        .           ,    -      (, ,   ). ,        ,    ,               .
  ,                    .    ,      ,        ,            .     ( , "" ),  ,      ,        .      ,   , ,      .        :             .                  .       .
       ,         .     -    ,   ,     .         ()    ()     .  VIII-IX .     ;         -    - -.    ,       ,        .              ,  , , ,    .  ,                 .  ,      ,   ,   ,   ,  ", " (" "),     ,     ,   .     , ,  ;   ,      -       " ",   -     ().          ;     ,  .   ,            -   ,   .               .
  ,  ,       ,     , ,  . ,      -     -   ,     .            .  ,       ,         -  ,         .        ,       :
  ,           ,    ,      ,        ,   ,     ,     ,    ,     ,   ,     ,   ,    ,   ,      ...{36}
     ,  ,        ,     ,  ;           ,         .
   ,    ,    - - "".         ,         .         ,           .    -,            .   ,                   .               ,    ,                .
    ,   -  , ,    ,     .        .      ,           .          :          ,     ,     .      -  :
 ,    ,   ,    ,       ,    [...] ,  ...{37}
      -.         : ,            ?        - ,       ,   -  .
     ,          .       ,           .    --    .       ,         .        ,     .         ;          ,    ()     ,     .         .      ,     ,           .
         :                   .            (,          ).     -     ,                       () .   ,     ,        ,       ,       .        ,      .   ,          .        ,   .        : ,       "" ()    ,          . ,           .  ,     ,   ,    ,       ()   (),      .
      -. ,         ,    939 ,      ,   . ,    "", ,     .    "" ("")   ,   ,  , ""          . ,      ,      :        .    ""     ,      (       ).       ,        ,          .              ,     .               ,    ,    .  -    -          ;   ,          .
            .       :  ,      ,   ,       .             ,        . ,              :

     
 []  , 
     {38}.

           .   ,        (, "  ") .      ,      .   ,  ,         ,    . ,             ,   , -  - ,     -.  ,    ,   -   :          ,     .
     .   ,        ,                 .    ,      :     ,     ,    .        ;        .            ,    , -    ,           .   ,  ,   -    -    .
    ,      ,    ,     .   - ,  -         :          .  ,    ""      ,     .  ""         ;     ,  ""     .    -  "",      ,     ,   .     ,         ,            .
   ,      :              .  ,      ,      , - , , , , ,   .      ,       .   , ,     ,   .   ,  ,   ,      .    ,   ,   .    ,     ,      .     - (813-832 .)            ,        , ,   .   ,    ,     .          .       (780-855 .)       -     .      -      ! -    ,            .
        .  ""  - - (.  859 .)    - ,         ,    ,      , -     . -               ,      .         -   ,         .       !     ,            ,     .          ( "", "", "  "   ),      ,      ,    ,      "?".        ,  ,     -        .         ,    ,  .
           ,          (      ).      -   - (878-941 .) - ,      ,           .    -    ,          " ".     ,        : "      ,     !"{39}    -          .   ,         , -    ,     .      ,   ; -      ,     .   ,  ,        . -       ,     ,     .   - , ,     -   ;      .          ,   ,      .    - ,   -  .   ,          . -      :    ,      ,       -       ,      - "".
-          . -    ,     ,    ,   ""   .      ,  :
    - , ,   ,    ,  ,     ,   ,    ,   ,   ,  , ,   {40}.
    ,   ,   -  .    ,   , ,  " "      -       . -   ,   , ,  ,         .   , -     ,     .      ,        ,      ,    ,               ,     ().
-    .  , ,   -     ,  ,       -  . -      -   ,     ""   .   ,     , ,          .  -   :     ,         .   ,     , -          -   ,     ,  "",       . -      (: ""  "");      "".  X-XI .  -       .      ,         .         - (.  1013 .).    "--" ("")      ,       ,   ,     ,     ,     .  - ,          ,              ,           .
        ,      ,      ,  , -  ,   "",  "".  ,            .  -      ;                .     -     ,    .    -        .           .    ,     .        , ,  ,  ,      .                ,      .    ,     ,         " ".      (  )        ,      .               .    ,  -,         .    :    ,      ,    .    ,     ,         .         .
,       ,   ,    -.   XI       ,               .            .        ,     . -          ,        .   ,   ,               .
  :   ,         ""   ,       .         ,      .   ,   ,  ,         -    " ".           ,          ,        .    ,      ,             .  ,   ,                .    ,     ,             . 

1. Muhammad ibn Ishaq, Sira, 145, quoted in A.Guilaume, trans., The Life of Muhammad (London, 1955), p. 160.
2. , 96:1-5;      .: .      , 1997.
3.  . , 153.  ...   .:  .    ,   (    ) //   . - .: , 1994. - . 19.
4. Ibid.
5. Jalal ad-Din Suyuti, al-itiqan fi'ulum al aq'ran in Rodinson, Mohammed, trans. Anne Carter (London, 1971), p. 74.
6. Bukhari, Hadith, 1.3, quoted in Martin Lings, Muhammad, His Life Based On the Earliest Sources (London, 1983), pp. 44-45.
7. "Expostulation and Reply".
8. , 75:16-19.
9. . , 42:5 (7):

"   
 ,
 ()   
   ,   ..."

10. . , 88:21.
11. . , 96:6-8:

"  !    ,
  ,     ".

12. , 80:17-32.
13. . , 92:17-18, 9:104(103), 63:9, 102:1.
14. . , 24:1, 45(46).
15. , 2:164.
16. , 20:113-114.
17. Ibn Ishaq, Sira 227 in Guillaume, trans., The Life of Muhammad, p. 159.
18. Ibid., 228, p. 158.
19. George Steiner, Real Presences. Is there anything in what we say? (London, 1989), pp. 142-43.
20. , 53:19-20, 23.
21. Karen Armstrong, Muhammad: A Western Attempt to Understand Islam (London, 1991), pp. 108-17.
22. , 109:2, 6.
23. , 112.
24. Quoted in Seyyed Hossein Nasr, "God" in Islamic Spirituality: Foundation (London, 1987), p. 321.
25. , 2:115.
26. , 55:26-27.
27. , 24:35.
28. Armstrong, Muhammad, pp. 21-44; 86-88.
29. , 29:46
30. Ibn Ishaq, Sira 362 in Guillaume, trans., A Life of Muhammad, p. 246.
31.       -, " ".
32. , 2:135-136; , , , , ,  -    , , , ,   .
33. , 2:256.
34. li Shariati, jj, trans. Laleh Bakhtiar (Teheran, 1988), pp. 54-56.
35. .  33:35.
36. .  .:  ,  .     . - .:  . - 2001. - . 160.
37. 1 . 1:1-2.
38. , 13:11.
39. W. Montgomery Watt, Free Will and Predestination in Early Islam (London, 1948), p. 139.
40. Abu al-Hasan ibn Ismail al Ashari, Malakat 1.197, quoted in S.H.Nasr, "Theology, Philosophy and Spirituality" in ed. S.H.Nasr, Islamic Spirituality: Manifestations (London, 1991), p. 411.

6.  

         .    , ,   ,       .      (  )        .     , ,   ,    IX-X .        ,      .     -  ,  .      "",      .   philosophes XVIII ,  (   . .: )   ,      , ,   ,      .         ,   , ,          .   ,       .       ,   ,           .  ,        ,   ,           .      :   ,             ,  ,     .
    ,      ,          .  ,     ,                .      :          ,         ,    .                  -    - .      ,       ,     .    ,   , -  ,      .   ,          ,       .
     .   ,         .           .                .             .   ,   -       -       .     ,  ,  ,       .      ,     ,    ,   .      ,     .   ,       ,   ,        ,   .          ,         .     ,    ,   .     ,               .  ,    -       ,    ,    .       - , ,    .
        :          .  IX-X      ,            .            .     ,            ,    .       ,       .  ,      ,      . ,    ,         . ,        ,             (   ,           ).     -     , , ,    .            ,   ,      .      " "    ,            .
       ,  -    .            ,    -   .          ;     ,  ,        . , ,         .         , ,  ,            .  ,               ,    . ,   ,     ,     ,      .
  ,                .  ,             ,           : "    ?"        ;      ,         .   ,   :        ,     -  .        . , ,      :     ,    .         ,   . ,      ,    ,       ,           .
,           ,        .          :        ,         ,       .              .  , ,      .   ,       ,      ,    .
 ,     ,     - (. . 870 .).             . -    ,     ,     -.      -  ,   ,        .          "" :         " "   (       ).    -         .  ,    -        ,    .
       ,      -              .        ,          ,     :     - ,   {1}.
  -   ,    :   ,            . - ,          , ,     ,      .      - ,   .    - , ,         ex nihilo.      "-"  "",   ,   -,   .      (  ) ;   -       .
     ex nihilo,   -   "" .              .   , ,   .      - (. . 930 .),        ,     ,  ,        -   ,        . -    ,      .       !  , -       , ,  ,     ""   . -      ;  ,          ().    , ,     .      ""  - ,                ,      .     ,      -       ,    ?    {2}    :     ?      ,     ,     ,   ?          ,       .        ,       , - , ,    ,      .
  ,     ,       - (.  980 .),      :           .   -      :     ,     .  "    "  ,        - .   "" ,      ,      ,    ,         .     ,   -,  ,      ,   .   ,            .       , -,      . -   ,          .   ,     ,     ,   ""           . , ,  ,        ,  -.       ;        .             - .  ,      ,    ,      ,     .  -         ,   "  ,   "    -           .
  , - ,             (""),        :  ,   ,   , , , , ,   .  ,       ,    :       ,      ,   -  ,       .  ,       ,           -  .
        ,  -        ,      ,  . , ,    .            -      .        ,     - ,      .              "". ,     ,             .      ,          ,   ,        ,       .          ,         .   ,      ,     ,              -    -  .        -    ,   ""   .    ,   -    .
 -      .     ,       ,    ex nihilo.            - ,       ,    ,     -  .        .       ,     " ",             .      ,   909           .        ,    "" -        "",    .          -,    (.  765 .).       ,      ,   ""       - . , ,   ;   ,      .        :  973      - ( ),        -.
  , ,    . ,   , ,           .       ,     . ,              ,     ()      ,  .     " " (- -) -  ,        .  ,  , ,   ,      ,  ,  ,     ,    .     .   ,        "",  "",     .      ,     .   ' (   )    ,   , ,        .    ,       .        -   (X .),     ,   :

   ,   ? 
 ,  ? 
     
 ,   . 
 -  ,    - , 
     . 
         [], 
 ,      
     . 
 - ,  ,    . 
 -  ,    . 
,  ,  , 
 ,  ! ,  
 ,   , 
  ,    , 
   ,     
   {3}.

 -         ;     ,  .   ,  ,           .
 ,      ,        .        , , , -.   ,         ,     ,   ,     () .          ,      .       ,        , -       .       ,             . ,       ,   ,  ,     .            .       :   ()    (),     .      ,  :        , ,     ,         .
      -  ,            ,   .           ,            -     .       :         ,   -     .   ,        . -        ;     .   ""      . , ""     ,     ,        .  ,       ,   ,     , -        .  ,    ;      ,  .           -        ,   .              ,  {4}.
      ,   .         ,         -   "" ()  .    ,    ,      ,  ,   ,   ,  ,        .           -  (: "  ").  ,       ,  ,       ,       .             :   ""               ,     .          ,   , -            .    ,  ,                  {5}.  -   - (.  971 .) ,          .              "" ,            .    -     .   ,     : ,  ,   - "",   "",   " ",   ""  ..           ,   ,   - " "  "  "   ,      .        ,         ,        .
     - (.  1021 .)   " -" ("  ")     ,     .            :     ,   ,      - .        .       ;   -   ,        ,   .   ,       .     ;   ,  ,     .     ,            .
       - (" "),     " ".   ,     .         ( ,   )   .   , ""  ,   .  "" (""),       ,        . ""     :         .           ,        .                 - , . ,  ,      .   -  ,      , -  : "  ,    ".         " "{6}.  " ",      -   "",     .  ""      .   ,   -     ,    : "   ,     ,     - "{7}. ""    ,   ,   ,    .   ,         ex nihilo,    :    ,           ,   .
          (980-1037 .),    .       ( )   -       ,            .      :         ,       ,   .      ,          - "   ".       -:           .          ,          .              ;   ,        (  )          .
  ,         .        ,     -     ,    "".  , ,      ,  -      ,     ,    .    ,          ,          , ,     ,    ,     .     ,            ,       ,     ,   ,   .      ,            .   , ,        .      ,    ,         .    ,         .      ,              .            -   , ,        .   ,  ,         ,      -    ,        ,      .      ,       ,        (    ).     :   ,        .
""         .   ,      ,       (, ,   , , ,   ).   - ,   ,     ,    .       ,    ,    ,  - .  ,     - ,    .       ,      ,    ,              .    ,   ,        .         , ,        ,    .  ,    ,       (,       ,     ). , ,     ,   ,    " ",          .       ?  ,      ,    ,         ,  :  -        .      ,            -   ,   ,  ,        .    ,       ,   ,     "".      ,           .         ,   -       .
 ,   -  ,     :  ,   ,    ,      .    -  ,     ,  ,   .      .       ,         ,    .   ,       ,    ,  . ,   ,     -      ,    .    -   , -    - .  , ,     ,        -   - .   ,   ,    ,         .     :   -   (    ,   ,   ),      ,  ,      .   , ,     -   ,      .      : ,   ,  ,         ,     .   : "    ,  "{8}.     ,    .         ,          .  ,       .    ,        :          .    ,         ,  ,    .
           :          ,   .   ,              .    ,           ,   ,  ,        .        ,    ,     .     -  ,         .              ,    .  ,   ,  ,     -   (),    .      ,    ,   ,       .  ,    ,       -  ,   ,    - .   ,      -     -         .        -   .           .                  ,        .
  ,         .   " -" (" ") ,   ,       .      ,    " " (- -).   , ,      .      ,     ,       ().  ,      :       ,     .   ,      ,     -    -,  ,     ,    .
         ,    .           ,  :     ,  .     ,               .  ,       ,  ,         .   ,          ;     ,        .  ,               . ,     -,        . ,      ,     (882-942 .) -       .   ,       ,     .  ,            ().   , ,    ,       - -       ,    "   "              .
 ,            ; , ,  ,      .   ,    ex nihilo           ,           - .         ?            ,    ,   ,      .   ,    ,    . ,  ,         :     ,       - ,      ,   .   -   ,    ,      .           ""       ,        .       ,       :  . , ,                   ,   . ,   ,      ,    ,       . ,    , -    .    ,    .        :      ,      .    ,      .    ,              .
    .   " "     (. 1022-1070 .)    ex nihilo,     ,    -       .  ,    -   -  ,         ,      ,     .   , ,  ,      .
       .    (. . 1080 .)       ,       .   ,     ,         . , ,      ;     ,  ,        ,      .       ,     ;      .       ,      ,          .
 ,        .        ,   -    ,          - "",      . ,            , -  ,     . ,    ,   ,        : ,   ,   ,     -   .   "  " ,      ,    ,       .   ,       ,     :         .
         ,         ?         - (1058-1111 .) -  ,       .  , -       -. -    ,            .        ,  .  -     :       , -           .   :
...        , ,   (    ),   ,     ,    ,     ,          ,       ,   ,  ,    {9}.
-     ,     (, ),   ,     .       ,    - -  .       :          ,  -  ,  - ,  -  .   ,    , "    ,   "{10}, -     .         ,  - ,      .
    , - ,    - -        .  ,         ;    ,      ;   ,       .  ,  "",    .   ,     ?       -.       ,   ,     ,    .       ""    -  , ,    ?        ,   ""?       .     -    -   .   ,         , -    ,       (   -,    ,     ).   " "        .   ,    ,    (, ,  ,   ),         .         ?       ,     , ,   ?  ,     ,    ,      :          ?     ,      ,   ,     ,  -,   ,             .
    ,      ?  ,      ?       -      .        ,      ,  .   1004   ,      ,    :
   ,        :    ,            ,    ,       ,          {11}.
-    .                 ,     .   -  ,    ,       .             .
   ,  .        -        , - -    ,     ,   ,  ,    "".     ,    , "",     - ""{12} , ,   ",   ".        ,           .   ,   ,            ;   ,    .        (    )           ;     ,  ,      ,  ,    . , , ,        .       ()    ,        ()  ,     ,     . ,        , ,     , -   ,    -      ,   .           , ,        .  ,       ,       .
  -   ,     , ,    ,      -   .    , -       ,      ,   .   ( -) -   ,  -  "  " ( -).     .         - .       -    ,     ,        .    " -" -     ""{13}.       ,     (, ).     :        , ,   ,      .  ,     ,    .    ,   ""     ,  , -  ,         -        ,   .
  ,  ,    ,  -  " ". ,    ,         ,    .         , ,   -  .     -      ,        ,     .    ,       ,    ,  , , - , -    ;        . -      ,     ,    .       "",    .     -,     . 
...,      ,  ,   " ,   "{14} [...] , ,  , -  ,  ,      [  ],      ,        ,     - ,   {15}.
 -  ,  ,     .  -     ,    ,     ,          .         .
 -      ,        ,      ,   .    "-  -" ("  ")   ,   ,      ,    .
-       (),  ,     ,   ,  . ,    "",        ,   ,   ,        ,    .   ,    -    - , -  ,            .        .         ,         , ,       .             .
      .        (.  1143 .)        ,   ,   -   "",      ,  ""    .        ,     .     ,     ,   ,   ,      .          ,       ().
    (1085-1141 .)    -:      ,    ,     , -           .  ,     ,                   - .    ,  ,            .             .
      ,  -,    ,          .   -,      ,      .     ,  ,         -    .          ""        .   -,  ,       ,     .  ,   , -   ,   ,    .       " " :
   , ,    ,  ;      ,     ,        ,   .       ,      ,     , -         ,      ,  ,  , {16}.
 -    ,  ,   -   ,   .      ,    .  , "",    , ,      (       ).     "",   ,    .     ,   "",     ,     ,      -  ,  ,        .
, ,      -:   ,   ,      ,   -   . -      (1126-1198 .),     ,         .  XIII         ,              ,  ,     .  XIX              .      , ,    .                     .       -     ,      .      -   ,      ,    (,     ).          ""  ,           .
  ,        :  -      ,    .        ,        .       ,   ,    .   ,     :     ,      .        -:       ,        .     ,                 ,      .  ,      ,           .
  ,          .        .       ;         ,       ",   "{17}.       ,        . ,         "",     : 

  -    .
 .
  - , , , ,   ,    .
   ,    : " ,  ,  "{18}.
  .
 .
 .
     {19}. 

        ,      . , ,                  ,      .   ,     ,   ,    ;      ,        ,            .   :   ,     ,  ,         ,         , , .  ,   ,      ,    ,   .
       ,    ,     ,     .       ,  ,     ,       .                .                 .       ,         .                 ,      , -     -  -,  , ,   ,           .         .
               (1135-1204 .),    .    ,   ,      ,         .     ,          ,        .             .     ,              .  ,  ,      " ",   ,                . ,    ,         ""   ,            . ,     ,    ,         -  ,  ""     . ,   ,       . ,    ,    ,      : 

 .
 .
 .
 .
 .
 .
    .
  .
  .
     .
    .
  .
 {20}. 

     ,        .   (  )       ,  .       ,             ""  " ".
        ,    ,   .         ,       ,     ,     .          ,  ,          . ,         ,  ,   ,    :  " "       .     ,            ,      ,      .     ,   "",      ,     "".                .    via negativa        . ,    ,   " " (   ),  ,    .  ""      ,     .   ,   " " (  ), ,      .   , ,    ,    ,      .
         ,     .  ,      ex nihilo     ,            .  ,   ,          .       :  ,      ,  ,   ,      .       ,    ,   . ,       .  , ,   ,    , -  , "     "{21}.      ,     ,        ,  .
         ,    XIV          " "  . -       ,   . , ,    (1288-1344 .)         ,     ;    ,   .     .    ,          , ,   ,     -       .  XIII-XIV .              ;         .  XVI              ,     ,   .
         .    (1096-1099 .)            -  ,          , " ".       ,         .   ,         :         .  XI                         - .          ,              .   - ,    -      ,   ,        .       ,   :           -  .      -                .         II,   ,          ,       (      ),   ,      ,     ,  - ,   ,   -  .             -    ,     :  ,    " ",    .        ,    .  ,        ,        .  1099 ,   ,       ,   ;          .
           .          - ,             {22}.     , ,   .  IX           . ,      (810-877 .),            ,            ,     .   ,        .  ,       ,      .  ,      ,    .            ,    ,     .    ,    , ,      " " " . ",  " "{23}.
           ,  ,       ,     .  ,      - .   -         .           , , , " ":     ,    ,     ""    .  , ,        : "  ".           ,  : "   ".      ,       ,      "  ".      ,   :         ,      "".         .
     " ", ,    ,   : "   ".    ,    ;  -         (     ). , -,    ,  ,    , ",    "",   ,  ,   -     ,  ,    ,  ,     ,    "";{24}. ,  - "".
 ,    ,      .     ,   -  " -"    ""  - ,   .  - ",    "{25} (aliquo modo superesse).       ,    -  ,   -   .    - "",     "":    "" ,      ,    ,    .  ,    - ,   .         ,        : "        ".         ,        .   ,  ,        ,      .
 " "   -    :   ,      ,    ,    ""   .   ,     ,    "",  ,        "" ( ,    )  "".
...     ,   ,  ,  ,         ,   ;             ,  ,  ,         -     ,  ,  {26}.
,      , "    ,    ",        "   ",  ,   , "  ,     "{27}. ,    ,    ,          .      ,      ,    , ,   .       .   , ,  ?   ,  ,       ?        ,           :           -      ,    -       .
   ,       ;   1054       ,         -          .      ,      ;   " "      .  796     ( )         ,  ,        ,     (filioque).       ,       .   ,         .  ,        ,  ,        .    ,         ,      .           ,   -      .  ,      ,       ,           .
         :    .                   . , ,     ,   ,    -   -   .   ,       .  ,  ,       ,        .     (filioque)     .   ,      -        .           ,   .  ,        ,        .    , , ,    ,            -     (1204 .),       ,  ,  .     filioque    ,           .          ,    .   , ,      ,      " ", ,    ,        {28}.       ,       ,   XVIII ,   ,     .         .           ,   ,            !
     .  - theologia   ,      "",             . " "  "  "         ;           .  , ,             "" .  ,  ,        :           ,      , ,   .              ,    ,    ,       .      ,         ,        .       ,          .   ,   ,        ,      ,       .  1082         ,      ,        .         ,  -     ,      .
  ,  ,   ,        ,         .    ,    " "         .            .    (XI .),         ,  ,   ,       .     ,     . ,          ,   " ,  ( )  , ,        "{29}.      ,      -     ,      .     " ,   ",  :
... -   ,        .     ,  ,  ,   [credo ut intellegam].     ,  "  ,  "!{30}
   credo ut intellegam -     .          ,  -   . ,     : "  ,   ".     credo      ""         ,  -.  ,             ,      .
  ,     ,   ,      .    ,    "".     ",     " (aliquid quo nihil maius cogitari possit){31}.   ,      ,         .  ,   ""   .   "",  ,          -    .    ,    ,  ,  ,    ,       ,       .      -,     ,      ,      ,  ,  {32}.
,     -    ""   .     ,      ,    .     via negativa ,   , ,              -  ,        .      ,       , ,    ,  ,     .   "   " (       4)        ,    .         ,     , ,    ,       . ,        ,      .     (1079-1147 .),   ,    ,      - ,      .  ,          :   ,      ,     , -      .
     ,    ,  ,  .            (XII .),     .        -         ().               :  "  "    II,     VII.          :            ,         .  1146 ,          ,     ,        ,       ,           , ,          ,    .              .   ,          ,        "   " -   .        ,  ,      .     , " ,     ,         ,   "{33}.        ,  ,      -: "          ;       "{34}.       .  1141       ,      . -     ,        ( , ,  ,        , -,  ).        ,       ;        .
        ,      .   -  ,    - -    ,       ,        ,           .   ,    XII-XIII           ,          ,   .   ,  , ,         ,   .    ,      ,      .  ,    ,       ,    ,    ;  ,      {35}. ,               - , ,     ,               .  ,            ,    - ,   ,      ,         .   , , :    ,     "",         ,       .
         ,     (1225-1274 .):          .          XII ,           .                   .    ,                  .          ,           .    ,          ,         .
" "           .           . ,      ,   ,    ,  ,    .            .      ,       : ",    ,     ,   ,     ,  ,       "{36}.  ,    " ",        .      ,    -      ,   .
               ,      ,     ,  .     ,   ,         ,        .         ,  : "  ".  ,   -  ,        ,   ",  " (Qui est) - "".      ,   -    , -   .    ""  ,  "    [esse seipsum], ...      "{37}.
      ,     ,    .  ,         ,    ,        ,             .   ,      ,    .    ""  ,       ,      . 

  .
   ""  ,         .
     ,   " ".
,    "",          .
   ,   ,             . 

     .        ,   (      )  ,  "" -   ,     .  -  ,  ,  . ,    ,  ""  " ",  ,                  ,    .  ,       .     ""             ,   -      .        ,              "".    ,               .
  ,              .      ,               .         .     ,  ,    ,           ,           -  ,  . ,            "" (meta taphysica, " <>"):        ,       .  ,                  .         ,  "",          ,     ,  -     - .
       ,   (1217-1274 .).              .   " " ,   ,     "".  " "       ,   "   ".   ,        ,        "",          .        ,   .   ,             .     (1265-1321 .)   ,         -         .          .
      "",         .   ,      ,  , , , ,         "   ,  ""  [...] ,     "{38}.   ,       "",  ,        .   ,     ,   ,   ,    ""    {39}.    .   , ,     ,         ,   "      "     ,    ,   {40}.
       ,      ,                      .        ,             .       ,   ,          .       ,   ,        (    )   .        ,    : , ,  ,         ,      .  ,   -       . 

1  ... .  .: -.    //         IX-XII . - .: , 1961. - . 59.
2 ,   -      - -    ,     .
3 Quoted in Azim Nanji, "Ismailism", in ed. S.H.Nasr, Islamic Spirituality: Foundation (London, 1987), pp. 195-96.
4 Cm. Henri Corbin, Spiritual Body and Celestial Earth, From Mazdean Iran to Shiite Iran, trans. Nancy Pearson, (London, 1990), pp. 51-72.
5 Ibid., p. 51.
6 Rasa'il I, 76, quoted in Majid Fakhry, A History of Islamic Philosophy (New York and London, 1970), p. 193.
7 Rasa'il IV, 42, in ibid., p. 187.
8 , XII, 1074b, 32.   . ... .  .: .   4- . - .: , 1976. - . 1. - . 316.
9 -  -.  ...   .: -.    //  . .        VII-XII . - .:   , 1960. - . 212.
10 Quoted in John Bowker, The Religious Imagination and the Sense of God (Oxford, 1978), p. 202.
11 -  -. - -. . . - . 244.
12 John Bowker, The Religious Imagination and the Sense of God (Oxford, 1978), p. 222-226.
13 , 24:35.
14 , 28:88.
15  -: Mishkat al-anwar, quoted in Fakhry, A History of Islamic Philosophy, p. 278.
16  ..   .:  , . . - : , 5750 (1990). - . 92-93.
17 , 3:7.
18 , 42:11.
19 Listed in Fakhry, A History of Islamic Philosophy, p. 278.
20  : Julius Guttman, Phibsophies of Judaism, the History of Jewish Philosophy from Biblical Times to Franz Rozenzweig, trans. David W. Silverman (London and New York, 1964), p. 179.
21 Quoted in Abelson, The Immanence of God in Rabbinic Literature, p. 245.
22        . Karen Armstrong, Holy War, The Crusades and their Impact on Today's World (New York, 1991, London, 1992), pp. 49-75.
23 Exposition of the Celestial Hierarchy, 2.1.
24 Periphsean, Migne, PL, 426 -D.
25 Ibid., 4287 B.
26 Ibid., 680 D - 681 A.
27 Ibid.
28 .:  ..      //  . . 8. - ., 1972.
29 , I.  ...   .:  . . - .: , 1995. - . 39.
30 , I. -  . . . - . 128.
31 , II; ,  . 7:9: "   ,  ,    ".
32 John Macquarrie, In Search of Deity; An Essay in Dialectical Theism (London, 1984), pp. 201-2.
33          .  ... .  .:  .   . - .:   , 1959. - . 135.
34       . - Ibid. - . 136.
35 Armstrong, Holy War, pp. 199-234.
36 DePotentia, q.7, a.5. ad.14.
37  ... .  .:  .  .  I.  1-43. - :  - -; .: -, 2002. - . 168.
38    , 6.2.
39 Ibid., 3.1.  ... .  .: .    . - .: -  .., 1993. - . 91.
40 Ibid., 1.7. - . . - . 57. 

7.  

,  ,   ,     - [a personal God];     ,        .          ,      .  -         .        -,     ,   : , , , , ,   .      ,      .     :      ,      ,     -  .      :         .  ,   ,    -      .        ,               .   ,        ,         -      .  ,                .
  ,       -    ,      ,    ,   .   ,       ,     .        ,      .     ,  , ,    ,         .    ,      ,     ,   .        ,    -   ,                ,  .     .         , ""        . ""      , ,   ,    .            ,  ""       ,     .  ,    - -,       .               .
                 (   YHVH).  - , ,     -          .          ,   "", ""  ""  .         ,               -.      ,      (    )          .
     .        ,     . ,    -     ;    ,        ,    .     - ,     .       :         -           .      ,    .   ,      .  ,               .  ,    ,      .     ,   ,   .   ,       .     ,       .
      :           ,     .      ,       .  "", ""  ""    -       mustei,  "   ".  ,        {1}. ,    ""  ""    .        , ;        "",    ""    .     ""    ,  ;  , ""    "  ".                 .          "" . ""       ,    .           ,       ,             .
  ,   ,   .  60-             ,  ,       .         .             .             ,           .   ,          ;   ,         (,  ).   ,      ,        .
           ,     .       ,         .    ,   II-III ,      ,  ,        .    , ,     ,      ,     .       ,           .  ,    ,    ,   ,  .      ,     ,       .     " " , ,   ,              ,   , ,   -   ,   XII-XIII .   " ",      V-VI .,  ,  ,      ,      ;     ,  ,   -  ,   .   ,        ,        .
  ,         . ,               ;        ,   .       ,    , ,   ,       . "  " (Ma'aseh Merkavah)        (Ma'aseh Bereshit).             ,   ,       :
  :    ,     :  ,  ,    .    : "    ,   "! !"  : "  ,     ".     .    : "      ".      .    : "   ?   ,     ".    [   ].     {2}.
     ,       .        ,        .      ,           ,    ,        ,       -    ,    ,   ,    .         .   ,         ,      .  ,     ,    ,     .      - ,          ;            ,     .  ,       -       .
        . ,     .     ;          .      "  "    ,           .        .    ,       ,      ,      ,     .     ,  "  "        ;      ,          .     ,     .        ,      ,              .    (938-1038 .)         : ""      " " ()   . ,       ,   ""  "  ", ,  "      ".     ,       ,          :
     ,             ,    .        ,        ,   ,             ,   {3}.
   " "   II-III .,    , ,  . ,       "  ",         .     ,    ,  ,    "       ,    "{4}.
     -   ,   ,     ,     .       .     ,         .     ,   -  . ,       ,   ,       .       , ,        ,         ,      .
            "Shiur Qomah" (" ") -  V .,   ,     . "Shiur Qomah"    , " ".      ,  ,    " ", , ,       .       :

    ,    . 
  -  ;   , ,  ; 
  -     ,   ,   ; 
  -  ,   ; 
  - ,   ; 
  -  ,  ; 
  -     ,  ; 
  -  ...{5}

      ;     ,  "Shiur Qomah"           .  ,     ,  ,    :   , "",  180  "",   ""       .    ,                .  -  ! "Shiur"   ,     ,      .                  . ,              .        "Shiur"      .     "Shiur Qomah"   ;              ,     . ,      ;     ,       .     ,      ,     .
"Shiur"               : , -,    , -, .   "Shiur"  -  ,          .      ,  ,      ;  ,    .  , -  ,    ,         :
, , , , , ,   -
   , ,  ,         .      ,      YHVH, YHVH.
       -      ,    {6}.
       ,    ,       ?
       , ,  " ", " ".             ;    ,        ,   .       ,       .       ;     ,     ,        .      ,      ,   ,       ,     .       ,       ,          .        ,      ,       .
" "     .   ,         " "       ,         .     , ,     ,      .       -    ,   ,       .        .       , ,   ,       :

     
(), ,   . 
 , 
    , 
    . 
     () , 
()  ()     , 
 ()   , - 
, ,     !{7}

    ;    ,    .        .           .    -     , ,    .
    .           ,      :
...    ,   ,             ,     ,   .    ,         ,         ...{8}
       ,      .           "" ,      .         ,       - ,      " "     .    ,   ,       "   --"{9}.
    ,      .     ,      .     ,   !      ,   ,      ,  ,     .      ,          :     ,   {10}.    ,   ,    ,   ,         .                  ,      ,    .  "     ",   "       "{11}.       ,     ,   :
 : "     ,    ,   ,   ,        ,    ,     ,  ,    ,    ,     ( ,    : "    ;   ,   ")...     -  , -  ,            ,   ...{12}
     ;   "  ",    ,   ,    ,  ,    .   ,   " "  ,     .
      "",     .    ,  :             .      "",      ,      .   :      ,    .         :  ,   ,  ,       .      ,   , - , -    ,   . ,       ,         , -          .  , , ,          ;          .    (540-604 .),       ,   .       ,   ,     .        ,      ,  "", ""  "".          -   ,   ,        .       .    ,                 ,      .            ,        ,     : "          ,    ,          -"{13}.       ,        .         ,      .    ,       -   . 
      ,      ,       .  ,    , , ,       {14}.
      "  ",     "",     .       ,    ;   , "   ". ""    , , ",     "{15}.          : ,          .
         ,    .      ,      .         ;    ,  ,    .  , ,   -    .     "   "  , "           ".   -      - ,    .    "  " -  , ,    ,       {16}.     "" (hesychia), "", " ".  ,          ,    ,    ,   ,      .      ,    .
    ?    ,        ,     ,     ,        .      ,    ,       ,    .         ,   ,       ,    -   .        .    , "     ;  ,      ,      ,   "{17}.        "" (),    ,         ,       .          .     ,  ,   .      ,        - , ,   , -    ,       ,     .
,     ,          ,        .     (.  399 .) ,    ,   ,        ,        .        . " , -   -, -              ".      "   "{18}.  ,     .  -  ; "   "{19}.  ,     .       ,    ,   -             .      "",  , ,   ,       ,        -     ,     "".
 (V .),  ,  ,            ;        .     ,   :      : "  ,  ",    - " ".       ,    ,       :              (, ).    ,      ,    .     ,   ,      ,         .     ,        .         -      ,  ,  , ,      .   : "    , o    ,   ,   ,  ,   ,   , -  "{20}.           -     ,         .   ,     ""     .          ,       - ,        .          ,    "", .        ,    ,         ,   ;  , ,     ,   .      "  ";          ,        .        ,           .       -:          .   ,        "  ".        ,  -        .      , "  -       .         [...]   ,    VI            ,       .     ,   "{21}.           ,   ;      (),          .
         ,          ,     .    :    ,  ?      ,    ,     ,    -           .     ,         -   (656-747 .)   .       (759-826 .)      .  ,    :       ,        ,        ,  .  ,      ,  -      par excellence.     ,   ,   ""     .
     ,   820        .   ,       "",  , ,      .      ,    "  ,      ,   .              "{22}.            ,   .    ,          -   , ,      .     ,     .  XIX     ,         ;   ,     IX .        .   ,        ,    .     IV-V .       ,      .
      (949-1022 .),       [St. Macras].   (   " ")       ,  ,   ,    . ,      ,  "   "{23}.       , ""      ,   .      ,         ,    ,  .  -   ,       ,    ,      .            ,     .        ,   ,     ,  ,    .  , ,   ,    ",   ,    ,  "{24}.        ,  ,    ,    ,       ,      .
 ,        ,   .       "    "{25},      ,         .         : ",  - ,     . ,   ,     "{26}.     ,  ,   ,  . ,      ,       . ""       .  "  "      ,     :

 ,     ,   . 
    ,      . [...] 
    ? 
,     , 
,  ,  ?{27}

     ,    ,         .       ,    ,     ,    .      - , ,     -      ,            .
           ,            ,          .  VIII-IX .         .                  ,   ,               ,  ,  ,   .        (   SWF - "").      ,       -   :
  ,  ,     -         ,      ,          {28}.
       . ,  -    (.  748 .)    - (.  728 .),   ,         .
                 ,            .  ,        ,  -      ,  ,  : "  ,  ,   -  " (    ,  ,   , ).     ,    ;      -    (.  801 .)   ,        :

    :  , 
 ,     . 
 -    , 
      ! 
   -   
     . 
         - 
  ,   {29}.

      ,     : "!        ,     !        ,     !        ,        !"{30}      " " .  ,        -,         .        ,     ,    . ,         -          .
 ,    ,             .        ,        ( ).          ,      "".        - (.  874 .).   ,     . - ,    ,     ,                .            .      , - ,         - ,     "",  :

        : " ?" 
  : "     ,  .  ,  ". 
       . [...] 
       ,   , : " ,    ?" 
  : "   ;   ,  "{31}.

   - ""    ; ,   -,       "".            .    ()      . -     ,     ,              (),   .
 ,   "",     .    - (.  910 .),  " "   ,     ,     -    .   ,  ()     (),    ,  "".         ,   ; ,              ,       .  ,    .  ,       ,     "".     -      ,       ,      .       .  ,         ,       ;  ,      "",       ,         . - ,           - (),    ,             -  , ,    ,  ,      .      ;     "" -  "",         .  -        ;           :

 ,  , 
   ; 
 ,    
    . 
-  
   , 
  - 
  . 
      
    , 
      : 
     {32}.

         -:    "",       .
-      .  ,        ,              ,     .     -, ,     ,   .        ,        .   -      (    -, " ")      ,      .           ,     ;     ,    -  ,  - .     - : "  !"  ,     : "      "{33}.         ,     ; ,    -   . -, "" -    ;    ,  , -  . , -         ,      .         :

 - ,  ,  ,  ,  - . 
 -  ,    . 
,   ,   , 
,   ,    {34}.

       ""    ,   -, -  .    -         .
          , -      ,     : "   ,               , -  , ,    . , ,      ,   ,     ,  ,        ,    ,      .      ,      !"{35}
 --, "  ", ,     -  , , ,   .  - ,  -   ,      ,    .    ,   -       , -      .   ,       ,      .         {36}.   ,     :  ,        .     ,          ,       .    ( ),      ,      , ,  ,       : "   ,  ,   , ,   , ,   ,  ,   ".   - ,          ;          .    - ,      ,    ,     , -  ,    .      ,   XI    ,     -            .  -     ,  ,      .  XII          -  -      :           .  ,   -,   1191 .         .      ,      " " ;       .  ,          .      (         );          ,     -  .        ,  ,  -      ,        -  -.          ,     .       -,               .  ,    -  ,     ,   .       ,   ,    .     ,     ,   ,   ,     .       .
   " " ( -).  ,      .    ""    ,     ,   .       ,     .   ,      :      ,     .  ,         ,   ,      .
                .    ,   .                  .   ,         .                .    - "  " (" -") -         ,      ,   .   ,       ,    ,   ,             .  ,   ,        -       .       :  ,       "" (),        .    " ",      ,   -    ,     .        ,   ,     .
, ,      ,  :     ,       .    ,        ,            .        ,     ;         .
   ,   ""   ,    . ,  XII ,      , ,   ,     ;   ,           ,    .  ;  -      ,      .    " "    ,     .       ,   ;   ,     ,    ,           .       :           ,   , ,      (       ,   ).                ,   , , ,     -   -   .
  " -"       .        ,      ;      .     , ,  :
   :   ,        .    -  , . [...]        ,            .      ,      .
"   , -   , -    "{37}.
 ,  ,    ,          .         . ,      ,      .       .        ,     ,  -.
        :        (,  )      ( ).    ,    . ,        -,         .     ,   .        -  ,           .  -              ,      ,       .                 . ,    ,    ,       .        .
               .  ,     ,   ,  ,  ,              {38}.
 ,       -  , ,     -   ,      ,     .      -       ,        . ,     ,     -       ,      .   , , ,          -.  , ,         ,      .      ,      " "  ,            -.  ,         ,    ,       -  .
      ,  -   ,   -       -   .   , ,       . -       ,  {39}.  -  ,   ,       ,   .  -          ,   .  "",       , , ,    , ,         ,     .           ;        -  ,        .     ,       ,    ,     ,  .       ,            .        ,   ,      .      ,        .    ,              . ,           ,     ,    .       -   ,     , -     ,    -  .
        -  - (1165-1240 .),   , ,      .       ,           -   .       , ,  ,          .             ,       .    - -, " ".          ,       ,  ,       .        ,             ""  .
 1201 ,  ,  -  ,         :       ,   ,   ,    ,  .      ,   ,      ,  .       ,      .     ?          : "  -   ,    ,   ,     , -       " -" (" "), -    ,    , -   "{40}.  ,    ,   ,  . ,    ,  .       ,       ,            ,  , -       .        ,      ,        . ,   , -    - ,        .      "   ,  ".       "" - :
 ,    ,     ,     [ ]   .        ,       ,   ,      ,    {41}.
     ,  .
      ,   ,   .    ,     , ,   , : "    ,   "{42}.          ,     "   "{43}.        ;  " "     ,     ,   ,    .           ;   ,          -.     ,  imaginativa  -  ,    ,   .         :

 [imaginativa],    
 , ,   , 
     , 
   ,     ? 
    , 
    {44}.

            : ,       ,        ,      ,         ;          , ,     .       -     ;      -     ,         .       ,    ,    ,     .    ,  ""     ,     ,           .
 -  ,   - ,  .    ,   , ,  ,         .      ,        . "     , -   . -   ,    ,       ,     "{45}.   -     , - ,   ,   ,     -     .   , ,    ;  ,   -    ,  ,        ,         . ,  ,   ,  ,   ,          ,        .
 -  ,    " ".      ,    ,       .         -     ,    (),     .    "  "    .     ,   ,     ,      {46}.        "",     .   (), , -, "", ,        .            ; ,  ,   ,      ""  ,     .     ,   ,  ,             .  ,    ,           .   ,  -  ,    ,      ,       .          ,     -       .
        .          ,             -     ,        .   ,  -   () ,      ()  .     ,     .  ,    ()     WLH: ", "{47}.       : "   .  ,   .  ,   ,   ".     ;      ,              .      ,        ,   .    ,  "", ,  ,     .  - ,      ,     ( )      .   - ,  ,     ;      ,  logoi - ,    .   ,    -    ,    ,  .
 logoi -  ,     ,      .       ,     .   ,  ,         -    ,       ,     logoi.      "" ,        ;       ,    .    , "    -    ,      ".     : "   ,      (-)"{48}.    ,       ,     .   ,      -, ""  ""{49}.   ,   - logoi -      .   :  ,   ,        ,    .           ;      .   :              ,     .
   -     ,    .            ,   -     ,         -,   , .    ,      .   ,          ( -),            ,    , ,           .   ,  ,         .
          .      ,      .      -,             .    ,       ,   :     ,           .      ,           ,          .  -   ,    ,      :

    - 
  ,   , 
  ,  , 
  ,  . 
 -    : 
     , 
    {50}.

 ,     ,  ,   ,  ,   -     ,        .      ",  " ( - '-);       ,       "",   ""        ,      ,    .    ,   :
   - ,         -     .    ;      ,  : "    ,   "{51}.   ,   ;   -   , ,  ,    .     ,    ,   ,     -  {52}.
     ,   ,         .      " "     .   () ,   " " -  "",   ,            .        .      ,      ,       .
   -      ,         .  XII-XIII .               .          (),        .       ;       ,   - .     :   ,         .      -   ,        - .    -          -     .  ,         ,        .       ,           ,           .          ,   -      .
    ,       " ".        .   ,      ,     ,        ().      -  (. 1207-1273 .),    , " ".     ( ),          ( ).          ,      .         ,     "",    " ",               .  1244         -,       .   -       ,    .     ; ,  ,     ,   ,      .  ,          .                   .           -         :   ,      ,  ,       .

    ? 
,  ,   . 
  ,    ? 
"    . 
      , 
    . 
 -  ,   
  ,  . 
     , 
  ,  ,   . 
 , ,   
,     ,  "{53}.

,         ,   -     "-",        .
   ,       .        ,  -      .      (),   -      ,    ,   . ""                  .          , ,    ,    ,         .   ,       .         ,        .    ,         ,         -   ,  ,      .    : "  ,    ,  --  --".    ,       .    ,   ?!  -    ,     ,    !    , ,     .       :     ,     .        :

   ,  , 
   ,  - . 
 ,   ,    , 
  ,     . 
     : 
  ,   , 
  -   . 
   ,  - . 
     , 
  ,  !     
,   . 
  -    , 
   !   , 
  , ! 
     , 
      !{54}

      ,     ,            ,     .
           -     .        ,      ,  ,     " ".  IX         ;       .    XII       ,         :   ,    1150 .   " -" ("   "),     (),  " " (" "),    , ,      (.  1230 .),       .          ;    ,       , ,  ,  .         ( ,  ),      ,         .           ,    XVII            .
,         .  -, ,   ,    .        ,             , , ,        .  ,  ,    apatheia       . , ,    .   " "        "",   .      ,   ,     , -  :
  ,   -  .      .    ,    ,  ,    ,   {55}.
   ,        ,   ,         "" (),  " ,  ".         .     ,   ,        ()  ,    .    ,   ,     ,    ,    ,     .  ,     " ", ,  ,    .       ,      ,             .            .
  ,    ,            .   ,     ,    .  -     -,        ,  .      ;     ,      .    , " ".              ,         .       ,           . " "     ,         ,    .               ,      .
  ,              ,          .     ,   .        (: "  ").       ;         .   XIII  ,         {56}.    YHVH,    ,    ;  ,    "",   "".            .    ,      .        YHVH,         ,       .   ,    ,       .         ,   (.   , ""),  ,       .                ;               ,    .   ,           , ,       ,        .
 -     ,       ,  .  ,     ,     ,  ,      .         , , , .  -            .    : 

 , " "
, ""
, ""
, ""  ""
, "" (    )
, "";  , ""
, " ", 
, ""
, ""
 (), "";   . 

      ,         (. ),  , ,    .         .   - ,       ,          .           ,      -  ,     .    ,       .    - ,     ""        ,  .

 

  - , ,   , "" ,  -      .  -   ,    ,   ,   .   -    ,         ,  ,   .   ,   ,    ,   .     .    ,      - ,    .      ,  ,         :     ,    .   ,    ,     ,     .             (,    ),  ,           .
     "", , ,  1275     .      ,          . "" (" ")     :  ,  III .   ,             ,    .     ,        .        "",      -   .    ,   ,      ,    ,       :          .  ""              .     - ,    -   ,  ,  ""  ,    "".     ""     - ,, ,   , - ""   "". ,        , ""   "".     ,  ,        ,         .       "",        ,       ,      .  -      ,    .           ,     .
 ,    ,         . ""   " "        ,  ""       .    "",
,     ,      .        ,  ,   ,   ;      ,  ,  ,  ,  ,     {57}.
 ,     - "  !".   ""  " " (.-. , " ...") ,   " " -  ,  ,   .     ,  ,        "", .  ,      ,   ,        .   , ,    :        ex nihilo.       , , ,     :
        ,     .       ,      ,   ,      .  ,         .        ,          . ,    ,   ,  ,    , ,   {58}.
 "" -  (),  ,     .        ,    (),  .        .  ,        "?" (),     .    .            ,     , "" :    ,     ""   .
   ,   ,   ,   " ".    YHVH           , ,         ,    -      -   .  ""    ,     " ",    . ,  ,     ,    ,           .            ,  .    -  ,   ,        .       ,  "" (. 1200 .)      ,   ,    ,  ,   ,     . ""  " "   ,    " ".  "" ,    " "     -   ,   ,     ,       ,          .         ,       . ,  ,     ,   ,       . ,        ,     ,          , ,   ,      .       ,         ;  ,        .
     ,  ,   ,       . ""     ,          .         :          ,       - ,   ,         .    ,   ,  .            . ""      ,      - , " ",  "".     ,   ("") - .    ,       ,            ,     . "", ,  ,     .      ,              " ",       .       ,         .  XV ,         ,          .
           (1240 - . 1291 .).        ,   "",          ,       .        ,  ,    .   ,         ,  ,      .     ""      ,  ""   ,     .     .   ,    ,              -       . , , ,   ,     ,    .   ,     ,        .  1280          .       , ,   ,        .           ,    ,     - "",    .            .
  ,  ,  " ,    ".  " "     ,           .    , ,       ,    .  ,     ,    ,     . , ,      ,     ,    .  ""               .    ,    - (   ),      .       ,    ;               .   ,    , , ,  .        ,    , -          .  ,     ,      ()   () -        . ,       .   ,       ,   "       []     "{59}.   ""  ,        ,      .
       .     ,             .      ,           ,        .       -,        .     ,      ""  ""    ,     " ,     ".         -  ,     .        : ,   ,     .          :
     ,         ,    ,     . [...]        [ ]: "  ,    ,    " [  ,  "  "]{60}.
           .        ,                . ,         ,       ,       .
       .        , ,      .   XIV      (   )     .       :   (1260 - . 1327 .),   (1300-1361 .),   (1256-1302 .)    (. 1295-1306 .).         ,     ,         ,    :   (1290-1349 .),   (.  1346 .),   (. 1342-1416 .)    " ".        ;  , ,      ,        .    ,     ,   ,   .
      ,       .             . -,              .          ,  ʸ,   1325     .       ,         ,     .   ,         ;    ,    ,      ,    .    , ,    . ,       ,     ,              : "       , -  , -             -   , -     -        "{61}.        ,    ,   .
  ,   {62}.    ,   - ,        ,   .     "" -         ,   -   ,  .  ,     "" -       ,  "", "", ""  "", -   ,     ,    {63}.      ,              , ,      ,     .   , ,    ,      .       ,        ,         .     ,      ,        .         ()      .          .
      ,         ,      . ,       ,      .      "".      ,  : "      ,        "{64}.    .   - ,            .   ,    ,    "" , , "" (Abgeschiedenheit){65}.    -  -,  ,   ();   ,  ,        -     -           ,  "     ,   (Istigkeit)  -  "{66}.   -  ,     "- "     - ,     .
 " - !", -    ;      :   ,        ?!    XIV         .      ,         ?  ,    ,       "",  "",   ,   "",      ,    -  .  ,   ,  :   ,            .       ,   ""   ,      "".        :      ,    ,    -      "" -         .          "" - , ,    ,     "". ,       ,          .  ,    ,    :      ,         -         .     :
    ,         .                {67}.
    , ,  :      XI     .        -  ,              .       ""  ""      ,        .      ,     ,      .   ,  ,   ,     ,       .       "" ;           ,       .  1341      ,      ,      .  ,           .     -   (    " "),       -      ,     ,   .   ""   ,     ,   .   ,      ,    .             ,           ,         :     ,      .        ,   ,    ,   -    . ,       ,    ,       ;           .   -           - : "       ".      , "      ", ,  ,   o{68}.  ,   "",      , -  "" , ,  ,  . ,     ,        ;     ,    ,      -      ,  "".
        .   ,        ,    . ,   ,        ,          "".         ,                  .   ,    -  :    ,   ,     ,     "",      : "     ,    ,     "{69}.  ,        ,     XIV  -            .     XI     ,   - ,  , ,     , -  ,     .      -      .
           .     ,   XVI         .        ,      .       ,   ,        .  XIV        ,      .         ,    .  ,    ,      ,  XVI    -,   "" .  -       - ,    , -      .           .

1 John Macquarrie, Thinking About God (London, 1957), p. 34.
2 Hagigah 14b,    . 101:7, 116:15, 25:16.
3 Quoted in Louis Jacobs, ed., The Jewish Mystics (Jerusalem, 1976, London, 1990), p. 23.
4 2 . 12:2-4.
5 . 5:10-15.
6 Translated in T. Carmi, ed. and trans., The Penguin Book of Hebrew Verse (London, 1981), p. 199.
7 , 53:13-18.
8 "", IX. X (24); .  .:   . - .: Renaissance, 1991;  . ... - . 228.
9 Joseph Campbell (with Bill Moyers), The Power of Myth (New York, 1988), p. 85.
10 Annemarie Schimmel, And Muhammad Is His Messenger: The Veneration of the Prophet in Islamic Piety (Chapel Hill and London, 1985), pp. 161-75.
11 , IX:X (24). . . - . 228.
12 Ibid., IX:X (25). - . 228-229.
13 Morals on Job, V.66.
14 Ibid., XXIV. 11.
15 Homilies on Ezekiel, II, ii, 1.
16 Commentary on the Song of Songs, 6.
17 Epistle 234.1.
18 On Prayer, 67.
19 Ibid., 71.
20 Ambigua, PG. 91. 1088c.
21 Peter Brown with Sabine MacCormack, "Artifices of Eternity", in Brown, Society and the Holy in Late Antiquity (London, 1992), p. 212.
22 Nicephoras, Greater Apology for the Holy Images, 70.
23 Theological Orations I.
24 Ethical Orations 1.3.
25 Orations 26.
26 Ethical Orations, 5.
27 Hymns of Divine Love 28.114-115, 160-162.
28 Encyclopaedia of Islam (1st ed. Leiden 1913), entry under "Tasawwuf".
29 Trans. R.A.Nicholson, quoted in A.J.Arberry, Sufism, An Account of the Mystics of Islam (London, 1950), p. 43.
30 Quoted in R.A.Nicholson, The Mystics of Islam (London, 1963 ed.), p. 115.
31 Narrative, quoted in Marshall G.S.Hodgson, The Venture of Islam, Conscience and History in a World Civilization, 3 vols. (Chicago, 1974), I., p. 404.
32 Quoted in Arberry, Sufism, p. 60.
33 . 14:6.
34 Quoted in Nicholson, The Mystics of Islam, p. 151.
35 Quoted in Arberry, Sufism, p. 60.
36 , 2:32(34).
37 Hiqmat al-Ishraq, quoted in Henri Corbin, Spiritual Body and Celestial Earth, From Mazdean Iran to Shiite Iran, trans. Nancy Pearson, (London, 1990), pp. 168-69.
38 .: , . . - .: , 2000.
39 J.-P. Sartre, The Psychology of the Imagination (London, 1972), passim.
40 Futuhat al Makkiyah II, 326, quoted in Henri Corbin, Creative Imagination in the Sufism of Ibn Arabi, trans. Ralph Manheim (London, 1970), p. 330.
41 The Diwan, Interpretation of Ardent Desires, in ibid., p. 138.
42 " ".  ..-. .  .:  .  . - .: , 1968. - . 7.
43 Ibid., . 6-7.
44 "", XVII, 13-18.  ..
45 William Chittick, "Ibn al-Arabi and His School" in Sayyed Hossein Nasr, ed. Islamic Spirituality: Manifestations (New York and London, 1991), p. 61.
46 .  18:64(65)  .
47 Quoted in Henri Corbin, Creative Imagination in Ibn al-Arabi, p. 111.
48 Chittick, "Ibn Arabi and His School", in Nasr, ed., Islamic Spirituality, p. 58.
49 Majid Fakhry, A History of Islamic Philosophy (New York and London, 1970), p. 282.
50 Quoted in R.A.Nicholson, The Mystics of Islam, p. 105.
51 , 2:115.
52 R.A.Nicholson, ed., Eastern Poetry and Prose (Cambridge, 1922), p. 148.
53 .  .  . .  .:  .    . - .: , 1986. - . 6.
54 This Longing, Teaching Stories and Selected Letters of Rumi, trans. and ed. Coleman Banks and John Moyne (Putney, 1988), p. 20.
55 "Song of Unity", quoted in Gershom Scholem, Major Trends in Jewish Mysticism, 2nd ed., (London, 1955), p. 108.
56 Ibid., p. 11.
57 In Gershom Scholem, ed. and trans. The Zohar, The Book of Splendour (New York, 1949), p. 27.
58 Ibid.
59 Scholem, Major Trends in Jewish Mysticism, p. 136.
60 Ibid., p. 142.
61 Quoted in J..Clark, Meister Eckhart, An Introduction to the Study of his Works with an Anthology of his Sermons (London, 1957), p. 28.
62 Simon Tugwell, "Dominican Spirituality", in Louis Dupre and Don E. Saliers, eds. Christian Spirituality III (New York and London, 1989), p. 28.
63 Quoted in Clark, Meister Eckhart, p. 40.
64 Sermon, "Qui Audit Me Non Confundetur", in R.B.Blakeney, trans., Meister Eckhart, A blew Translation (New York, 1957), p. 204.
65 Ibid., p. 288.
66 "On Detachment", in Edmund Coledge and Bernard McGinn, eds. and trans. Meister Eckhart, the Essential Sermons, Treatises and Defense (London, 1981), p. 87.
67 Theophanes, PG. 932D;  ..
68 Homily, 16.
69 "   -", 1.3.47. . .. .  .:  .    -. - .: , 1995. - . 110. 

8.  

          .       ,          ,    .      ,     ,       ,       .   XVI .       .    .    ,     ,  .            .       ,    -   .       ,       ,   .                 .         -   , -             .                         . ,    .      XVII      "".   ,      ?
 ,    XV-XVI    .  1453  -  ,   ,    .            .   1492  -    ,      , -      ,    .        ,          .         .    1492 ,       , -    :   .        ,   ,       ;       -    (,  ) -     .        ;          ,     .               ;                ,        (70 .).           ,  ,   ,         .
          .   ,    ,      ,      .  XV     ,   , ,  "  [ ]  ".        "" ()   ;     ,  .          ,   -  . ,      ,       .    -,          .   , , ,         :        .
    XIV ;       -  ,     (.  1328 .)     - -.  ,     ,       ,      .   , ,     ;        ,           ,      .            .            ,    .    ,       -   ,    , -      : "        ,         ,   .      "{1}.   -,     ,          ,   ,    ,     .     -        ; ,            .          .  ,           "";  ,    ,  ,    ,     ,     {2}.      XV-XVI .  ,          . ,            ,     -  , ,        ,   XII     .      ,          ,        ,       .  ,           .  ,   XV       ,    .
 -      ,     ,       .  XV-XVI .     :       - -,   - ,   -  .   ,                      .         ,                :        ,    -      . ,        ,   ,   ,   .      ,  -   -,  ,    ,          .  , ,     ,             ;  ,     ,         .
      - .          "",         .                ,   XVI       ,        ,  ,     .  1503   ,   ,           .               .       .          :      ,           .          -    ,     . ,            ,        .  -,           ,     -.  , , ,        .         ;     -,   "  "          .        -     -   .       ,                .            ;  ,   1979 ,           - .
 ,     ,      .   (.  1631 .),   ,   ,  .         ,    .  ,          .          -  - ,      (. 1571-1640 .).              ,            ,     .        ;          .
 ,   , ,   -    ,   .         -,  ;          .            ,         .   ,    -  ,   ,          .     ,   ()   ,   ,    -      .     .       : ,     , -  ,     .        .      ,      , -         .  -,     ,  "",     -            -.    ,     ""   " "   ,  ,  ,      ,  "" ().  ,         .
        .    ,   ,          .   ,        ,  ;   ,     -,     .      ,         .       ,    ,      ,    ,    ,     :
,       ,   ;   :             .     -    ,   ;  ,            ,    ,   ""  ,  ,   ,    ,    {3}.
      - ,   ,     ,    -  ,  ,    "",     .         ,     -,      .      - ,     .
         ,     ,      ,          .            .         ,  -   ;           .        .  XIV-XV .            :       ,         .      ,  ,     .        ,      ,   XV   .          .       :    -  (.  1641 .),      ,      ,      ,     .  ,          -       ! -  , , -    .
          ,     ;     1560  1605        .       ,     - ,                .  1575     ,          .      ,   ,  -.  ,     ,  " " (--);        ,         .   (1551-1602 .)       "-" ("  "),  ,  ,       .      ,       .   ,  ,      ,    ,   -      .      ,   "" , -   ,    ,     " ".        ;       .         .         ,   ,        ,   .   (1618-1707 .) , ,             :    ,      (    ),     ,       ,   -.           .     ,       ,  ,              ,        .
            -,    (1564-1624 .), ,   ,    .      -,           .    ,       ( -).     :   ,  .    ,           .       :      ,        ,         .       -          -  .         ,      : " - ,     ,     ,     "{4}.        ,      "" .  ,       ,    -,      ,  .               - ,   .      ,    -   ,   .
   ,    ,       ,    ,           -      1492 .    XV      .       :  1421  -    ,  1424 -  ,  1439 -  ,  1442 (, ,  1450) -  ,  1454  -  .      1485 ,  -  1486,  -  1488,    -  1489,   -  1494 .         -  .   ,    ,          ,         .     ,     ; ,           ,   XVI    .
    , ,     ,     .  1492          .  ,      ,     ,    .            .    ,   "   ".   ,       ;           .     ()      ,       .       ,            .      :    ,    -   .  ,       - -         .          .        .
     .         .           ,             .  ,   ,    -           .      ,       ,   :         .          ,       "",        .     :     .          . - ,     ,       .            ,    ,     -    ,        ,    .
    ,  ,   -     -            .     , ,    .         .    , ,    ,     -       -     .
     ,  ,      .    ,      ,        - "  "  " ".    ,        ,   .        ,   .       ,         .     ,    ,  "" ,       .      ,   -   ?     (1522-1570 .)          .     -       ,  ,    :         ,  ,        , : "    ,  ,    ,    , -  . -      ,    -  ,   -  "{5}.        -   .
  (1534-1572 .),     ,                  ,  -  .         .       ,                    . , ,   .      ,  ,           .    ,          ,      (1534-1620 .)   " " (" ")      ,      1921 .
   ,    :         ,     ?    ?    ,  ,      ,         .   ,      ,  ,  ,      .   ""  "" ()   ,     , -  ,       , ,  . ,          " ":           . ,  ,            .    -    ,     :      ,    .          ,                  .
" ",    ,   ,      .  -- -   " "  .       ""  (  )           .  ,       ()   ( ).                    .  ,       ,     :       ,  ,    ""    . ,       ,    . ,        ,     .            :    " "     ,   ""    -  .
   ,      ,    "".   ,     .   -  (),  ()   () -    "", ""  "" .    ,     - (" ").             ,       ,  "".  "",  "", , ,      -   ,  "" ()     .    ,   ,    ,      ""   ,     ,      .    :       ,      ""        .         .          .   ,   ,  ,     --.
      ,        .         -          " ",    ,       " ".          :   ,  ,    .      .   ,     ,   ,    .   ,  ,    . -    "" ()  ,     .  -    - . ,     ,                -  .
         ,  ""  .        ;       .    "" (),      ,    ,  ,   ( -     ).           ,    .  ,     ,      ,        .       , , .       ,          "" (): 

 (),  ,    "" ,       : .
 ()      : .
 ()    - : .
 (),  (),  (),  (),  (),  ()         - .   :
 ,  (),  .   ,   :  . 

  -      ,    ,    ,     .  " " -   ,    -    ();          .         .   ,    ,       ,      ;  ,  ""  -     -. ,  ,     , ,   ,   ,    .      ,            ,        " ".       -    ,      ,          .       " ":     ,             .       ,            .   ,      ,       ,   -  ,  .   ,         .                    .           , ,    ,      .        , ""  .
       . , ,   -,           .   ""          .         ,   .        ,     ( "" ),     .             . ,        ,    . ,        XVI          .   ,      ,          -       , ,     .          -    ,   ,    ,   .  ,    ,            .   , ,      ,         .
     .  ,     .        ,         .       .   ,    ,      -    .  , ,   :   ,          .   ,     ,        .  ,       .    -  ,   -    ,      ,             . ,   ,   ,  ,     ""    .         ,  .         : ,   , ,   ,   -  ,     -      "",       .      ,     ,        .
   .    ,         .     :    ,    ,    ,       .  ,        ,     ;      .   -     ,  , ,        .               ,   .     ,      " ".
   .    ,    ,     "",     , " "    {6}.     ,            .              ,          ,            .
         .     ,         .  1348 ,    1453 ,  ,      (1334-1342 .)  " " (1378-1417 .),          .  ,             .  ,   XVI-XVII .  ,       (1265-1308 .) (     !)     (1363-1429 .),   ,       .         .              ,     .        .    ,    "    ,    ",  "     ,      "{7}.   ,   XIV       ,    ,        ,   "".     " "  :
      ,           ? [...]    ,   :     .        ,     ,     ?{8}
" "                  .          -.              .   ,    XIV   ,  ,  ,            ,         . ,                       .   ,         ,             {9}.           - , ,   -.    -     -       .    ,      ,   ,    :
      ,   -.           ,  ,    ,   -.            , ,   .         ,      ,   .   ,   , .         ,      ,  {10}.
    XIV         ;     ,  ,     (1480-1528 .).           ;  , ,   ,    ,    "",   .                -.  XIV-XV            ,  .      -        .              - ,      ,   .
        .              .            ,         .          ,  ,   .       , ,  "",  ,    -    .   ,  -   ,  .   (1407-1457 .)         " "  "  "{11},  ""     .   (1304-1374 .) ,  "      -   ",       "",  ,   {12}.     ,         - ,     ,       ,    .  , , .          , ,     ,  .   :
         ,         ,    ,     !       ... ,  - ,   - {13}.
 -     :    (1331-1406 .),    (1369-1444 .)    ,   .
        (1401-1464 .)         .      -         .  , ,     ,   ,    . ,   ""  ""    , ,     ,    .  " "     . ""  ,     ,    .  ,  maximum -  ,     ,    ,       .   ,         ,         . "   ,  "{14} -   ,       -   ,       .           .   ,  ,  " "  , " ",  "  ",    "  ,   ".        "   "{15}.
       , ,    ,    .        ,  ,    ,     .  1484    VIII   "Summa Desiderantes"       "  ",      XVI-XVII .           .  "  "     .           ,          .  ,              ,    ,   " "  .  ,        ,       ,    ,    , -     ,      ,        .         .     ,       .        .  , ,  ,        . -   ,     ,     ,   :          ,   ,   ,      .         .                .      "  "  ,    -       . "  "   ,          .             " ". " "    ,     ,   ,   , -       ,     {16}.
  (1483-1546 .)     ,         .         ,         . ,  "" -      ,      XVI ,         ,  ,    .   -  ,   -     ,   ,     .   ,   "" -   ,       .  ,    ,   ,       .    ,      ,      ,    .        .     ,      ,         XVI . ,    ,         .        ,   ,   .     ,   ,       .
       -            :
      ,  ,        .   ,     .       ,   , -      .           ,       ,     ,     -       . [...]         ,       : "    .    ,      "{17}.
   -  ,    -    ,          .      .         ,   .    " ,    ";     , "          "{18}.   ,             .  ,        ,        .    , , ,  " , ,      "{19}.
      .       .      "",      .  ,  .  " "    -  ,      .         ,     .       ,    " ".
       -          .       ,     .   "  ,    ,         "{20}.
       -   .  1520      " ".       ,      :   ,  "   ,     "{21}.   "", ,   ,   ,  .     ,     .    ,        ,  ,  "       "{22}.    ,       ,       "     ,    ",   , "         "{23}.           ,       " "{24}.   ,    ,    ,              .         ,   ,      .      . "   ?" -  ,     .    ,   -  {25}.
       .  "",    ,    , -    .   "",            . "    ,  ,  , -       , -          ,    "{26}.       ,    .  -        ""   .  -    ,   ,     .  "  ,    "{27}. ,   ,       .           ,       ,    ,       .        ,      ,    .   ,      ,   " ":
,   ,    ,    ,    , -  ,   ,    ,      ,          ,      ,    ,  ,  ,    ,               ,         {28}.
      ,            XIV ,         .           - ,    ,     .  ,   ,  ,   , -    ,   .     :  ,      ,     ,     ,     ,    .   ,           ,        ,  ,     .
 ,       .           ,     ,   .      ,          .   ,     "   "      . ,   - -      . , ,     ;         ,   ,   ,    .       .  ,        .    ,      ,    ,           {29}.
     , ,   (1509 - 1564 .).   ,     ,        .   XVI     ,    - , ,      -    ,       .  1645                   (  1620 .).      ,  ,   ,      :          .      ,        ,  -,  " ,   ". , ,  -:  ,       {30}.      :  ,      ,         ,   " ",       -     .   ,     ,   ,  ,    - .     ,                .           ,        .
   ,     (1484-1531 .),     .     ,     .      , "" ,     ,   ""   .     "   ", "     ,      "{31}.  1553        ,    . ,      ,    , ,         ,        .    ,           .  , , -  ,  "           "{32}.      -   (. 1515-1588 .)    (1539-1604 .).     ,    ,         -           .    ,       ,       .    " "      " ":   ,  " "          ,       .      ,    .    ,  "   ".    ,    "",  , " " ,  ,       {33}.           ,      "" .
          ,   ,      .     ,     .   1519 ,      ,   ,        .       ,     ,  .                  .      .      :

   , 
   . 
 -  : 
   {34}.

      :          .       .         .          . , ,        .  "  "   ,          .        " ".    ,    ,      : ",             . [...]        ,     "{35}.   ,    ,  ,           .
             .     ,      ,       " "   " "{36}.  " ",           ,       .  ,      :     ,   ,    .   ,   ,      .   ,     ,              .     ,      "",    ,   {37}.         .           :       ,       .    ,            ,  ,         . ,           ,   .                   .
  ,  ,     ,         .         .                 .   ,    IX      ,      ,  ;        ,  . -        : , ,           .   ,       ,      .  " "   ,   -       ,   ,        ,   .         ,        . , ,   ""      .         ,         -          .  ""       .  ,      ,       ,   . , ,     ,      ?      ?   :     ,     ,   -   {38}.            -       ,        .
    ,  ""   ,   ,  ,    -  ,  " "   .       (1519-1605 .) -       .        .   ,     -    .  ,      :  ,     ,  ,      .     ,     .   (1560-1609 .)   ,     ,      ,       .    ,      ,     .     ,    ,     .   , ,    ,         ,     .         ,       .   , ,  ,           .    ,   ,                 . ,          .  ,          ,    ,      .  ""               .   -   ,     .
           ,   -  . ,     ,  .       ,         -    ,  -     .      - ,  ,   ""     ""   .          ,   ,     -   ,         .               .                ;  .       ,         ,   {39}.   , ,   :      ,  ,     ,    "".          .             ,       ,      .
           ,          .    (1545-1563 .)       ,      .  ,       (1491-1556 .),               ,    . " ",     ,     ,      ,   .   ,         ;        .  ,        . ""       " " .    ,     . ,  ""           .
  , ,    .   ,       ,    "  "     ,      .       ,       ,  , ,   ,   ,  ,   .   , ,   " ",   , ,      " ".       ,          ;    ,       .           ,            .  ,      ,      "".     "   ",    "       "{40}.      .      ,  :
  ,          ,    .   ,  ,   ,             ,    {41}.
  ,      , ,    ,       .        ,  -    :   (1506-1552 .)     ,   (1552-1610 .)    ,    (1577-1656 .) -  .       ,     .     ,  ,   ,       "  "{42}.
  ,     . , ,    ,   ,              .  ,    ,         .  ,           ,    ,     .    , ,       :  ,         .   ,       , ,        .   ,   , ,   ,     ,    ,     .       ,         . ,         ,     .         :    ,     ,       ,        .  1640         -    .   ,  ,     ,       ,   .  , ,   ;   ,  "      -      "{43}.
       ?     :   ,     , ,     .  , ,            , , , -     . -,          ,  ,    ,    .  , ,  ,     ,   ,     ,        .     ,     ,             ,  ,     ?
,   XVI     ,     .        .       ,      ,       ,  .     ,       -  .     ,            .  ,      ,  -.  ,             "", , ,   ,  "" -      : ""   ,           .       -   ,      , -    .        "    ",              .         -            .      ,    ,      .     ,     -       .   ,      ,            : " ,      !      ,     ,         !"{44}     -              ,      ,    .         ,      ,       ,      , ,     .            ,  ,    .   ,    , , , ,      ,      :  "", "", "", ""  ""   {45}.   ,          ,     ;          .           XVIII .
        ,      ""?     (1588-1648 .),    , ,             , -     ""       . ,  ,   ,   "  " (1589 .)  ,      " "     ,      .           "".  "",   ,      (1548-1600 .),     ,    , - ,    .    ""    ,          ;      ,      .        ""   ,      :     .  XVI-XVII .  ""    . ""   -      XIX    XX       ""  "".
        .    "" (  ""  ""),  ""   ,  .  ""       ,   ,       .     (1554-1600 .)     "  ",      :   ,      ,    ,   ,    .           ,  . ,     "  " (1597 .)  ""   ,     , , ,      .   "    " (1634 .)   : " - ;    -  . ,     - ;  ,     , - "{46}.      (1577-1641 .),    ,    ,        ,       (1567-1601 .)    , ,   ,    .
 ""  .           .      ,     .     XVII-XVIII .      ,      ,   .      ,   , ,       .                   .       ,   ,        ,      .       ,       .        :      ,   ,            .   ,      -   ""    :            ,       {47}.      .
 , ,     .  1530         "   ",  ,      .       ,  1543 ,         .  1613      ,       .    cause celebre{48}:               .         ,       - , ,    ,        .       ,    ,    ,     ,       .              -   ,     ( ,  ,     )    .     ,         .     , ,  :       ,      -,     ,      ,   .
     .  ,     ,    (1497-1560 .),  ,    ,     ,     .      .              - "",    ,    .  1576        : "    ,     "",    ,  , ,  ,    "{49}.    ,                       .    ,         . .          , ,   ,         ,     . ,          , ,  : "  ,  ", " ,   ,     ,   ", "     ;    "{50}? ,         . ,   ,      ,               ?          ?   ,        ,   ,   -    ,   .          ,       .     ,       -     .    - -,          "  ", -   : " -  ,   ".   " ",     ,      :
, ,     .  ,             ,      .   -  (     ),   ,    ,   {51}.
 ""   .  -   ,       .         ,    "  "    .
  ,     ,     -      ,       ,    "" .                   ,          . .        ,         ,        .       .  ,     ,  ,       ,   -   . ,   XVIII   XIX ,    ""     .
   "  ",     (1554-1623 .),   -  ,    .    ,      ,  .   -      -      .     , ,   :     ,     .      .   ,       ,  ,      .       ,    ,       .         ,       ,         .   ,          ,    ,    ;     ,            ,      .      XVII           ,     .        .      ,      .  ,       ,                 ,    ,      ,    .   ,  ,  ,       ,        ,       ,       ,   .    -      -     ,   ,      " ".

1 Majma'at al-Rasail, quoted in Majid Fakhry, A History of Islamic Philosophy (New York and London, 1970), p. 351.
2 Marshall G.S.Hodgson, The Venture of Islam, Conscience and History in a World Civilization, 3 vols. (Chicago, 1974), II, pp. 334-60.
3 Kitab al hikmat ak-arshiya, quoted in Henri Corbin, Spiritual Body and Celestial Earth, From Mazdean Iran to Shiite Iran, trans. Nancy Pearson (London, 1990), p. 166.
4 Quoted in M.S.Raschid, Iqbal's Concept of God (London, 1981), pp. 103-4.
5 Quoted in Gershom Sholem, Major Trands in Jewish Mysticism, 2nd ed. (London, 1955), p. 253.
6 Ibid., p. 271.    . . Scholem, The Messianic Idea in Judaism and Others Essays in Jewish Spirituality (New York, 1971), pp. 43-48; R.J.Zwi Weblosky, "The Safed Revival and its Aftermath", in Arthur Green, ed., Jewish Spirituality, 2 vols. (London, 1986, 1988), II; Jacob Katz, "Halakah and Kabbalah as Competing Disciplines of Study", in ibid.; Laurence Fine, "The Contemplative Practice of Yehudim in Lurianic Kabbalah", in ibid.; Louis Jacobs, "The Uplifting of the Sparks in later Jewish Mysticism", in ibid.
7 The Mountain of Contemplation, 4.
8 .  . ... .  .:  .   . - Bruxelles:   , 1993. - . 2.
9 Cf.: Richard Kieckhafer, "Major Currents in Late Medieval Devotion", in Jill Raitt, ed., Christian Spirituality: High Middle Ages and reformation (New York and London, 1989), p. 87.
10 Julian of Norwich, Revelations of Divine Love, trans. Clifton Wolters (London, 1981), 15, pp. 87-88.
11 Enconium Sancti Tomae Aquinatis, quoted in William J. Bouwsme, "The Spirituality of Renaissance Humanism", in Raitt, Christian Spirituality, p. 244.
12        2  1348 . Quoted in David Thompson, ed., Petrarch, a Humanist among Princes: An Anthology of Petrarch's Letters and Translations from His Works (New York, 1971), p. 90.
13 Quoted in Charles Trinkaus, The Poet as Philosopher: Petrarch and the Formation of Renaissance Consciousness (New Haven, 1979), p. 87.
14 "  ", 1.22.  ... .  .:  .    . - : , 1979. - . 1. - . 84.
15 " -".  ... -  . . . - . 2. - . 145.
16 Norman Cohn, Europe'sinner Demons (London, 1976).
17 Quoted in Alister E. McGrath, Reformation Thought, An Introduction (Oxford and New York, 1988), p. 73.
18 Commentary on Psalm, 90:3.
19 Commentary on Galatians 3:19.
20 Quoted in McGrath, Reformation Thought, p. 74.
21 1 . 1:25.
22 Heidelberg Disputation, 21.
23 Ibid., 19-20.
24 Ibid.
25 Quoted in Jaroslav Pelikan, The Christian Tradition, A History of the Development of Dogma, 5 vols., IV, Reformation of Church and Dogma (Chicago and London, 1984), p. 156.
26 Commentary on Galatians, 2:16.
27 Ethical Orations 5.
28 Small Catechism, 2.4. Quoted in Pelikan, Reformation of Church, p. 161.
29 Alastair E. McGrath, A Life of John Calvin, A Study in the Shaping of Western Culture (Oxford, 1990), p. 7.
30 Quoted in McGrath, ibid., p. 251.
31 I, xiii, 2.  ... .  :  .    . - .: -    , 1997. - . 1. - . I  II. - . 114.
32 Quoted in Pelikan, Reformation of Church, p. 327.
33 Zinzendorf, quoted in ibid., p. 326.
34 Quoted in McGrath, Reformation Thought, p. 87.
35 McGrath, A life of Calvin, pp. 90.
36 William James, The Varieties of Religious Experience, ed. Martin E. Marty (New York and Harmondsworth, 1982), pp. 127-85.
37 John Bossy, Christianity in the West, 1400-1700 (Oxford and New Yorl, 1985), p. 96.
38 McGrath, A Life of Calvin, pp. 209-45.
39 R.C.Lovelace, "Puritan Spirituality: the Search for a Rightly Reformed Church", in Louis Dupre and Don E. Saliers, eds., Christian Spirituality: Post Reformation and Modern (New York and London, 1989), p. 313.
40 The Spiritual Exercies 230.
41 Quoted in Hugo Rahner SJ, Ignatius the Theologian, trans. Michael Barry (London, 1968), p. 23.
42 Accademia del Cimento:     (1657-1667 .). - . .
43 Quoted in Pelikan, The Christian Doctrine and Modern Culture (Since 1700) (Chicago and London, 1989), p. 39.
44 Lucien Febvre, The Problem of Unbelief in the Sixteenth Century, the Religion of Rabelais, trans. Beatrice Gottlieb (Cambridge, Mass., and London, 1982), p. 351.
45 Cf. ibid., pp. 355-6.
46 Quoted in J..Davis, Fear, Myth and History, the Ranters and the Historians (Cambridge, 1986), p. 114.
47 McGrath, A Life of John Calvin, p. 131.
48    (.).
49 Quoted in Robert S. Westman, "The Copernicans and the Churches", in David C. Lindberg and Ronald E. Numbers, eds., God and Nature; Historical Essays in the Encounter Between Christianity and Science (Berkeley, Los Angeles and London, 1986), p. 87.
50 . 95:10; . 1:5; . 103:19.
51 William R. Shea, "Galileo and the Church", in Lindberg and Numbers, eds., God and Nature, p. 125. 

9. 

  XVI      ,            . ,         .  ,       .        ,           ;           .         ,       , ,  . ,        ,       .   ,   XV       -   ,          .     ,             .    XVIII      ,        ,        .   ,          .    ,     -   ,   .
     ?       . ,      ,    :        .           ,   .                ,      .       .      ,  ,    .  ,       ,           .      ,    .          .           .        ,  -       -   .            ,   ,    ,  "",    . ,       ,             ,     "".
         :    ,             . , ,     ,      ,   , ,   .       :      ,        .    .        ,       .          .     ,   ,    -  ,   .           .                , ,   ,     ,      .          ,   ,         -           .   ,      ,          :     ,    .       ,    ,       (,     ),     .  1789  ( )         .            ,       .
    ,       ,     .     ,      :      ,    .   ,          ,     ,         .    ,   ,         .            .  ,    ,     ,    .            -   .       ,        ,       .               .     ,  ,        ;    ,      .       -   .     ,     ,   ,    :       . , ,  ,    -   ,   ,    .
      ,  , ,   .           .         ,   ,            , ,   ,    .   XVII   ,       ,     . ,         -       -          .   ,             ,  .    -  ,          .         . ,            ,   .     :    ,     ,   .  ,            .         ,      .    ,         ,    ,     .
      ,         .              ,    .   ,           -    -    .     :       .   ,          .  , ,     ,                  ,  ,      .  ""     ;   ,     ,        -        .
 , , -  .   ,             .    -   ,       .   ,        , , ,  ,      (1623-1662 .).   ,      .  ,     , -,  -,            .         ,   ,   ,   ,     -  .    ,    .      ,     1646    . ,  ,     - (-  )           .   23  1654        ,  "        ".    ,       .         "Memorial"   :

. 
" ,  ,  " [. 3:6; . 22:32]. 
    . . . . 
. 
. 
  . 
Deum meum et Deum sestrum ["    " (.); . . 20:17]. 
"    " [, 1:16]. 
   ,  .     ,  1.

  -   - ,          ,       .     ,  .                  - .
               .    ,         ,  .    ,  -   " ",      . "",      ,    ,  1669 ,       :      ""  "" -      ,  "     "2.             .   "" ,       " "        .
,              .   ,    :
       ,         ,  ,        ,      ,    ,     ,     ,   ,      ,   ,   , ,      -        .    ,         3.
  ,   ,        .    ,     .   -             .       ;      ,   ,       .   ,     ,      ,     .     .         .   ,  ,              .           .
          ,        .  ,        ,        .         ,      ,  . ,   , -    ,    .      .  ,   ,         : "  ,    . [...]      .    .       ,   .     ?"4 ,     :   , , .     ,  ,   ,   .   ,      -   ,     .     ;       .
    ""     ,      ,         .      : "     ,      "5. ,           ;        . ,      ,       ", , , , , ,  "6.  -   ,        ,    .
    ,   (1596-1650 .)         .  ,            .      " " ,      . ,       ,    .          (1533-1592 .),            .    ,        ,     .     ,     ,       ,      .     ,       .      : ",     ,    [],     ;   ,     ,       ..."7.   ,         (facilius et certius),  - .         ,  "" , -   ,        ,     .     ,     .
     ,       ,  ,          . ,    ,       ,      .        -           .  ,      -     ,  .        :      ,   .         - , ,  " ,   ", -   .  ,      ,     : ", , " (Cogito, ergo sum).    ,  -    -      :      !    ,          ; ,  , -    .    ,  ,    .        "", ,        "",          "".   ,    ,  ,  ,    .        - , : .
   "",        -       .   "  "  : ",  ,     , ,  ,     ,      "8.   ,         ,        .   ,        ,    ,    .  ,  ,        ,     ,     . -       ,  ,       ,    .           , ,     ,        ,             .   ,         ,        .
               .                 .       ,         .       ,     .  ,       ,   .  , ,    ,       ,     .      ""  ,  "      ,    ,  ,        ..."9.             ,             :
   ,      []  ,      ,          ,            ,     .
,    " ",  ,  , ,    -     10.   , ,  ,            ,      .  ""  ,   ,      ,    .      ,  ""         . , ,      ,   :       ,    .        ,     -    .
       ,            .  "  "  ,    ,       .     .  -       -  :   ,        ,      .     ""; ,          ,  ,   ,    .             ,     ,     ,     ,    ,      .   ,    ,   ,       .  ,       ,      ,       .
            (1642-1727 .),        .        ,  ,     ,       .    ,    ,       ,       ,      .       ,     - .    ,         .     "   " (Philosophiae Naturalis Principia)                  .           .       ,         .          .    ,             ,          .
     , ,  ,    ,      . , ,               ?  ,           ,    .       ,    ,        : " ,        ,            "11.      : "     ,               ,      .               "12.  , ,             (  ),                  ,          .       ,         .
 ,      ,      .    ,   ,           ,  dominatio ( ) -       ,    .  ,      ,  ,    deus    du ().  ,      -   ,        .  " ",   "",            :
   ,       ,          . [...]  []   ,   , ..           ,     ,     . [...]                    ,     ,      .      ,    ,        ,    .    ,        ,     .   ,     ,          "13.
      -      .         ;   ,            .            ,          . ,    ,      -    , -        .
     ,        ,      .      -       , -       ?      -         ?  ,    ,    ?     ,       (De Gravitatione et Aequipondio Fluidorum)       .   ,   - .     ,      .       ,     ,  ,   .   ,    ,     . ,  ,        ,   , , .           . , -,   :       , ,   .         " ",         -   . ,   ,     ,        .      ,            ,   .  70-  XVII .            ,      ,      .      :      ,     ,   ""    , -  .            ,        : "       ,             ,    "14.             .   80-   ,      "",       "   ".  ,     -     -  .           ;          .    ,    .         .       .      ,      .         .     ,    ,           .  ,  ""         - "   ", "   "15.
       ,            . ,        .      ,        ,      .   ,  ,        .      ,            ,   .  ,   ,        ,    .     ,            .        .     XVIII                ,   .     -, , ,     ,     ,        .   "  " (1696 .)  ,      "  "16. ,     , -  .    .   ",  , " (1730 .) ,   ,    ,    .      - : "             ,             "17.    ,        .  ,    ,    ;     ,          .
       ,         . ,  1699       "       1688 ",  ,         .     (1694-1755 .)     "   " (1726 .)     .   (   ,     )      - ,   filioque,    IV-V .      ,              ,       .    ,   -  ? -           .    (1694-1768 .)      .                 ,       .  ,       ,      ,     .  ,      ,     .  ,       ,      ,       .  ,      ,    ", ,    "18.
             ,   .      ,        ,       .   ,   ,        ,      -  .             :       ,  .         , , ,  ,        ,       .          ,       .   ,     ,      ,         .     "    " (1681 .)      ,    ,     ,       ,    .   " ,  "  " ",                ""19.            -   ,       "" .   ,         ,         .  ,     ,    , ,     .
     .    ,   ,            , -     -        ?     (1608-1674 .)      .    "  " ,    ,        ,         .       ,    . ,      " "   ,  ,       .         :       ,                 .   ,       .            :  , ,   -      ,     .   ,      -    .     ,          -   ,          .
 ,       ,     .    -   ,     , -       ,         .   ,  ,  ,     ,          .   ,  ,      :

   .  
       
   , 
, ,   
  , 
  . 
  -    ; 
      - 
   . [...] 
  .   
;    
  ,   
   ;  
    , 
,   
,    . 
  ...20

 ,       ,        ,    - ,  ,      .             ,    .    ,      .
    ,   ,    .       ,    .     " "          ,     .            .     ,     ,  ,  ,          .   ,   ,     " ", -  ,   ,        .     -  ,    ,      -     ,         .  ,    ,      ,   ,   ,       .     . ,   " "           .        .          -   21  . . .   ,    ,  .
   " "           .             ,         . ,      "".            .           "",  ,        .       "Deus",     . -  ,    ,    ,       " " (1764 .).  ,        :
    - ,   -     ?    ?   , ,           - ? ,             ? ,        ,     ,     ,          ?       ,                  ? [...] ,       , ,   ?22
     ,         .    ,   ,  .
    , ,   .         ,    .     ,   .        .         : "Deo Erexit Voltaire"   ,      ,    .  " "  ,       ,     .  ,       , ,       ;    .           . "       ?" -      ""      :
 ,   -   ,     ,    ;      ,      ,          ;      ,  ,  -      .  ,    ,      ,     ,        ,        ..23
      ,        .     ,    ,       .
     .   (1623-1677 .),    ,          .               ,     .  1656 ,      ,      .     ,     .         -   ,         :
      .   ,       .       !      ,          ,       ,    .        ...24
            ;        ,    .                  ,   ,       .
  ,     ,    .   ,        ,   .  "- "  ,      :   "  ,    "    " "25.      .   ,   ""   .  , ,     ,   ,        .   ""           .      ,        ,   ,  .
  ,       .       "",   ,  ,     .    ,       ,       .       ,     .       ,     .  -  ,       .   ,       .        -  ,   , -     ,     .       -         -  .     .
     ,        .     ,     ,      .      ,    ,        ,       .   ,  ,  ,       ,      .  ,    ,    ,  ,      ,      ,          .      ,     :       ,    "" -   .       :       ""      ,   ,  .   ,       ,        . ,       :        ,      .     ""    :      ,       ""  "-".        ,    ,  ""   -   .  ,    "",     ,     . ,         . -   ,        "".       ,      ;   ,        .
,        , , ,     (1729-1786 .),            .     ,   ,     ""  " "        .                     .   ,    ,             .   -    -       .       ,      .         ,                  .   " "             ,    .         ,  , , ,     - ,    .
       .        : , ,    ,   .      ,           ;      ,   .   -     .  , ,        ,     ,        .           -      -  ,   ,       ,     .   , ,  ,           .
 1767 ,     "",               ,      .       ,           ;                .          ,        ,       .      :       ,        (  ,         ).     ,     ,          .      .  ,   ,   ,   .     ,  ,  " ",            .        ,   ,     ,             .      .         ,       ,      ,       .
       ,    ,  "  " (1781 .)       .     "      "      26.           ,    " ".      -   ,   , -               .   ,      per se.     -,  ,      ,      ,       ,       .  , ,             ,       .     .      ,    .       -     ,       .
 ,      ,  , ,    .                 deus ex machina -  ,     .  ,              ,    .      ,   .      ,      .        .  "  "  ,   ,    ,   ,    .    ,      ,    .         ,   .       ,         .       ,             .       ,          ,        .        .
   , ,    ,   ,          ,   .   "    "   (1703-1791 .) :
    ,           ,            ,  ,    ,             ,   ,    27.
         ,   " ". ,     ,    ,      . " "          ,        .    ,           (1700-1760 .) ,          "", "" ,          .
     .                   - " ".         ,     .  1735            ,               : "        ,      ?"28             ,  -     ,   -    .  1738 ,         -,     .   ,       :     .                    .
     " ".   " ",  ,  ",  ,     ",   ",    " -      " ,   ,        ,   "29.    ,    .       -      .    ,     , ,         .   "  "    .            ;          . " "           - ,     .   ,       : ,    (1731-1800 .),              ,   .
 " "     ,  .    ,     ,   ,  "       ,   ;  ,   "30.     "   " -       ,   , "    "31.        ,     " ".             .
           ,  ,        .       :            ,   ,    .       -  (1647-1690 .)    -- ().           .         ,  ,     ,   .  1682  - ,        ,
    .       . ",           ,     , - ,    , -    ,     ,    "32.
-,    , ,        ,          ,    ""   .    ,      " ".     -    ,        .   : "    ,        .       ,      ,      "33.   ,    -, -  ,      .
,         ,   " "         . , ,       -   ,  ,  ,    .     "   "        ,   "    "34,   ,    . ,         ,    -, ,   " ,     "35.          ,  ,  .  ,     ,                .     ,    " ",              .          ,         . ,  , ,    ,    ,   .          ,          ,    :     ,       ,   ,     .               .
    ,      I  1649 ,      . ,   ,      ,     .  ,       ,     ,            - ,   .   , ,   ,   ,    20-      .  1649       ( )  ,       ,     .   ,           ,   ,  .   -  ,      - ,       .      " ";     ,  ,      ,    ,  .      " " ,    .   ,         140   ,    .
              ,   "  ".      " : -    "    ,   ""  :  "  : " - ,  " : "            ,     ";36.        ,     ,   ,  .                .     -    .     ,  ,    .     "",      , : "  -  ,    -  ". ""  : "     "37.      ,      . "",    , ",     ,   .  ,     ,     "38.
 ,        - ,    (Ranters) -     "  " (XIV ). ,        ;        ,         ,   . , ,      , ,    ,        .          ,       .      ,               .      ,        ,    " "    .         -       via negativa  .     ,          .      ,       .   "",     ; -        . ,  ,        .     ",      , ,       " (1640 .)    c     :
       ,     ,      -   ,     ,     ,    . [...]    ,   ,     ,   -  . [...]        ,    ,       ,      . [...]   - ,     ,             39.
,   ,   .   ,        ,       .           ,      " "       ,      ,        .
    ,   ,    .         , ,   ,      ,  ,          . , ,        ,        1646 .       ,     -;  , ,    ,     , ,  -   -         ,       .     ,  ,  .   ,    ,      .        .   ,       ,   1650   ,       .           :       ,         .
-   ,         ,           ,        .         ,   ,     .          :     .   "   " (1650 .)     ,      ,   -  ,    .      : " ,     ,  ?   ,   ,    ,  ,  ;      ,   .   ,   ,     ,    "40.   ,     , ,    ,       , ,    ,        - : " ,         ,      "41.  ,     -  ;  -   - ,    .    ,   ,   ,   -  ,  , ,  ,     .           ,    "  ,   "42.      ,   ,       ,       ,   .            ,      -        .  ,       ,  ,   ,          " ".
         .   -  ,     .  ,      ,     :       ,     .     ""    .  , , ,        .      ,          ,       - ,       . ,                .       ,    . ,             ;      "",     .   " "   :     , "" -     .     ,    . ,        ,          .   ,   -  ""   - .  ,        .          -           ,     ,  .   ""      ,       ;     .
-  ,              "".   :       .             ,      .       ,   60-        80-,           .    , ,    . , ,       ,      .       ,         ,    ,    .   ,             .  -      -           ,          . -       ,     .
     XVII-XVIII .       ,     .  ,  ,    ,   " " -    30-  XVIII   .          ,     ,     ,         (1703-1758 .).   ""    "       ,  ".         -   ,    .  ,        .   1734       ,   ,    -    ,       .       ,    ;        .                -      .         ,       fagon departed43 -    ,  , , "  "       ,       . , , ,         .   c,    ""      "    , ,   ,    ".      ,   ,   . , , " ,       ,      .       ,     "44. ,         ,          .
           .    ,  ,      -      . ""      -      ,   -  "" [Burned-Over District],   ,      . c ,              .     ,    . , ,       ;   c,    " ,       ".   ,   -   ,         .   ,  "" -     ,     ,   ,      .       ,  ,   -  ,    , -  .   ,   .       ,  "        , ,        ,   ,      ,      : "  ,    -   !";     ,   ",  "45.    ,  ,    ,     ,   "", - ,   ,  c.      ,        ,         .   ,      ,                "".     ,     :     ,     ,       .
,   " "       -.     ,    ""  .   ,         ,     .    "   :     "   ,     " " -         ;   ,  "   ,  "   ";46. ""    ,  , -  ,   ,     ,       "  ".   ,        ,         .       " "           .  ,        .  eclaircissement  Aufklarung47    .           1775 .   ""    ,       ;   , ,    .               .       :       ,        .  "",     ,   ,       .     .  ,      :   ",   " , ,    ;   - ",  " -   ,      48.            .      " "  .      "  ",  , "   ,   ,     "49. ,       .   -    .
             .  ,  ,         .       ,    .     ,             .   ,      ,    ,   .   , ,   ,      ,    , ,      . ,      ,      , ,       ,     ,    .   ,     ,   ,    ""       ",  ",       ""    .   ,            ,     - ,     , -     ,  "  "50.
      ,      ,          "".  "" 1666     ,    .        .     1626 ,    ,    ,   ( ).       ,      , ,  - .               .     ,   .   ""         :    ,    ,    ,       .   ,    .      :  1656     ,         .  ,     ,  ,       : " ,   ,  !"        , ,   1648      ,    .  1662     ;          ,    .                    .
,   ,    .      ,  ,    .   ,        ,    .    ,                ,     .      ,     .       ,  ,       . 31  1665        ,   ,      .        ,         ,      ,     ,       .        , ,   ,      ,          .          ,            ,        . ,  ,   ,      ,           .       .          ,    ,   ,      .   ,         .        -   ,   .        , ,    .          .  ,     ,    ,      .   . , ,              . ,   1666 ,     ,          .
  ,      .        ,    ,         .         ,   .   ,     :             .  !         .        ,          .        ,       : " -   ,  ". ,   ,       , ""      .    :     .           .      ;           17  1676 .
,       ,     .          :   ,   ,     .         ""      .         .   , ,                  51.   ,       ""     .     ,     ,     .       ,             .     -          , -           .          :   ,        ,   ,        ,       .            ,     .       -      .   ""          ,   ,  1683     .  , ,   ,            .  1689        (  ),    ,   -  "".         (),       ,     .
             "",  .   ,      ,   .  XIX   ,         ,    ,  ;   ,       ,      .  ,        ,  , ,       .       - ,            .           .       ,  ,    . -     - ,          -           .        ,         .  1759            ""    ,   .
  ,       .  ,          ,         ,       . ,       ,    ,    .         ,    , -        .    ,      ,          .    ,          .   ,     ,       .           .
,  XVII-XVIII .  ,    , ,      .   ,       ,      .   ,              ,          . ,   (.  1706 .),           , ,       -     .         ,        .        :     ,   ,     .
     ,       ,    ,      . ,             ,         ,     . ,    ,     - ,   .   ,    : ,    ,  , .       ;   ,      .      ,            .  ,   ,   ,  :     ,       .    ,    ,    ,   ,        ,     -    .        ,        .
     ?     ,     ,     .      ,   ().     ,   -    .  ,   ,    ;    .    , ,     ,   .  ,   "  " -     ,      ,      .     .   ,     ,           .     ,   .        -   ,   .          .
 ,   ,          .  ,        ,  " " ( -)   1666    . ,    ,  "  ",      .  -  ,       ,       ,        .    ,   ,     ,       XVIII .
,     ,    ,       .  ,       ,    .    ,    .   ,         ,      .   ,      ,           : " [ ],   , ,    ,  ,   "{52}.  , ""          ,  .  ,   ,      ,          .        ,     :    -  ,       .  ,       ,    .
  (1726-1791 .),     -   1759  ,          .   ,          :     , , ,     ,    ,      .      .   " " ("Slowa Panskie")      .   : "  ,  ,    ,   ,         "{53}.       ,   ,      ,  . ,       ,       .   , ,       ,   .   ,        ,        ,    " ",       .
   ,      .      ,   ,     .  ,     "",   " " (  -  ,  ).       ,  .  ,  , ,   ,  - "".   , ,          ,        .   ""    "V":    ,   ,    ,   . "    ! -  . -  ,       ,          .  :   ,      "{54}.         ,            ,   ,    . "  ,  ,   ,     , ,     "{55}.
            .  ,   ,     ,             ,    .           ,  ,          ,    "    "{56}.         ;          ,   ,     .  ,        XX     ;          .
 ,        ,   -       . ,      ,           .  ,   ,      (),           XIX . -      ,      : , ,    ,     1800 ., ,    -  ,  ,     .               ,              ,       ,   .     ,   ,    ,    .
  ,       ,       .    1648           ,       ,      .          ,       .   ,        ,       .                ,    .          -  ,   .              .        ,       .        .     ,        ,     .  30-  XVIII           " "     - .
      .    ,   ,      .          ,      . -          .        . ,      ,     ,  .                 ,   .      - , ,    ,  .       , "  ".         ,         ,   .     ,      .           ,         ,   ,      .            ,         :     ,   ,     .            -  ,      , -     . ,      ,   ,            ,         .
      .    :   ,         - , ,   .    ,    ,        ,          : "  -  ,   - ,    .    ,       .    ,     "{57}.     (),      ,   .  XVII      ,      ,      "     ,      ,       "{58}.      ,  .    ,        ;           .  ,     -  ,     .         ,  ,         ,      .
,   ,   ,       .       . , ,   ,     .     ,  :   ()    .      ,      ,  ,      ,      ,        .          ,        .         - ,        ,      !    ,  (1757-1810 .)  ,   ,    ,      ,         .      (.  1825 .)   ,        {59}.  , ,            .              .        ,     (1770-1850 .)     (1772-1834 .),       ,  . ,  ,     ,            ,        .       ,    .   (1759-1841 .)   [Ujhaly] ,          ,          {60}.       ,     , ,   ,    . -  ,       .
       ,    ,      :     ,     .  -  ,    .   ,             -        . ,      ,   .     ,       ,       ,       .         ,         ,        .     ,      .       ,  .  ,      ,    .      ,      .         .  ,  , ,     :  ,     ,   ,           "   ,      "{61}.       -   -     ,       .
          .       : ,  ,    ,      ,    .      (1730-1797 .)  ,  - "  ,  ,  ,   "{62}.    ,    ,      ,          .  -   ,   .      ,          .     ,     -        ,       .     ,  -   ,  .            , . ,            ,      ,       .        (1720-1797 .),  ()    .           ,         .           .   ,    ,    "     "" [...],           ,  ,  ,   "{63}.     ,      .       ,       ,       -  .  ,               .     , "  ,         ,    ,     ,    ,      ,     "{64}.
,        ,   .       ,      .     ,    , -        ,    .     ,          .     ,       .    ,   ,                .    ,       ,     ,       .  ,     - "",       .   (1737-1794 .),     ,       ,      "     ".    ,  XX       "": "  ,                    ".   ,    ,  " ,         "{65}.    ,   -  "     ":
,               ,          , -   ,         .              {66}.
 ,   ,  ,            ,         ,  .
 80-  XVIII       (1745-1813) ,         .      ,      .      -      :  (),  ()   ().    ,    ,  ,      ,     .          ,      ,       ,   -  . "   ,   ,        ", -   {67}.          - .  -     ,      ,   .   -   ,        .     -    ,    ,      .            ,    .   ,     ,             .
        ,      ,            .   ,    ,     ;    ,     .     ,     ,   , , .     "  "  ,  - (1773-1827 .)  ,      .      ;     ,    .           ,         . ,   ,  ,    ,  .  ,    ,     .  ,        : "    ,     ,    - "{68}.         ;    ,    ,        ,     .    ,    .         ,          ,  ,    ,     .
XVII  XVIII        ,        .        ,     ,      XVIII .   .  ,         ;  ,    ,    ,    .          .            -   ,         1767 . ,           (1703-1762 .)  .           ,   ,    ,    .     ,  ,          .  ,             . ,       -        .      .        -:           .     -    ,   -   ,       . ,        ,  ,         ,  ,  XIX ,          ,  .
    XVI ,   - (.  1784 .),       ,           .      . -      ,      ,   - . -       :   ,    ,      ,       . -        ,      ,      ,           .      ,     ,   .  ,       ,  ,      ,   .        ,         1818 .   ,          .      ,     :           .  XIX       ;             .                 .
     -      .    ,     ,   1729    .    ,          .    ,   ,   ,   ,  .  -  ,        .           .
         .             .       ,    ,       .   ,     .     ""  ,  ,   .        .     (1711-1776 .)      :         ,           -,      .  "   "       ,     :        . , , ,          ,         ?       . ""    1750 ,  , ,     :          (1713-1784 .)        ,    "     ",         .
       ,    ,      .      ,  : "   ,       . [...]      -   - ,         -    ".         :   ,  ""     , ""      .       , ,        ,     .    Deus Otiosus: "   ,            "{69}.       ,            ,   .   "   " (1746 .)    " "    :  ,        ,        .  , ,  ?  "" -   ,  temperament!{70}
  ,      "  ",   ,   -    -   .   ,       :             .  ,        ,    .  ""    ,      .           : "",  ,     ,   .
         .      ,         .  ,    ,         . ,            .  "  "       " ",  ,     (1682-1739 .),    ,       .     ,         ""   ,   ,     ,       :
   ,  ?   ,   ,      ;    ,    ,      ;   ,  {71}.
      ,       ,   , -    ,   .   ""    ,         ,  . " ,  , -  , -    ..."{72}.
 ,      .  -    ,  ,       .      ,   .      -     , -   ,  ,   , .  ,  !  ,    ,  ,         ,   ,   .        :  ,       ,        ,       , , ,    .             .   ,          (1723-1789 .),      ,       .          " ,        " (1770 .),     .   ,   , ,   , "      "{73}.           . ,    .   ,               .  ,         ,        .     "", ,   ,  -          .  :  -       , , ,    .  ,       ,   ,      .
      .     ,       ,       .     ,     ,      ,         . ,        ,    ,       .           ,  
,   ,         :    -   ,     {74}.
 ,           .     ,   .       ,   ,    ,    . "Hautes perfections"{75},    , -    .     "   "{76}.         ,    "un homme puissant"{77} -  ,           .
 ,         .     . "    ,      "{78}.      ,   ,   .    :
...    ,          . ,       ,     ,    ,    ,  ,     {79}.
 , ,   ,    .    -      .       ,      .   : "     ?",   : "Je n'avais pas besoin de cette hypothese-la"{80}.
        ,   -       .         .   ,        ,      ,     .              -   ,   ,     . ,              ,      : ,  ,  .          ,    . 

1 "".  .. .  .:  . . - .: REFL-book, 1994. - . 61.
2 Ibid.
3 Ibid., 198.
4 "", 418.  .. Ibid., . 131, 132
5 Ibid., . 271, 272.
6 Ibid., . 135.
7 . 1:19-20.
8 "  ", 2.6.19.  ... .  .:  .  . - .: , 1950. - . 286.
9  ..  ... .  .:  .     . , , . - .:   , 1953. - . 191.
10 Ibid., . 191.
11 Quoted in A.R.Hall and L.Tilling, eds., The Correspondence of Isaac Newton, 3 vols. (Cambridge, 1959-77), December 10, 1692, III, pp. 234-35.
12 January 17, 1693, in ibid., p. 240.
13   . ... .  .:  .    . - .: , 1989. - . 659, 660, 661.
14 "Corruptions of Scripture", quoted in Richard S. Westfall, "The Rise of Science and Decline of Orthodox Christianity. A Study of Kepler, Descartes and Newton", in David C. Lindberg and Ronald L. Numbers, eds., God and Nature; Historical Essays on the Encounter between Christianity and Science (Berkeley, Los Angeles and London, 1986), p. 251.
15 Ibid., . 231-32.
16 Quoted in Jaroslav Pelikan, The Crhistian Tradition, A History of the Development of Doctrine, 5 vols., V Christian Doctrine and Modern Culture (Since 1700) (Chicago and London, 1989), p. 66.
17 Ibid., p. 105.
18 Ibid., p. 101.
19 Ibid., p. 103.
20  .. .  :  .  . - .:  , 1982. - . 83-84.
21  - XVIII .,  -  . . - . .
22 . "".  ..-. .  .: .  . - .: , 1988. - . 706.
23 Ibid., . 645.
24 .  .:  .. 120 : , , .  . - : , 1996. - . 2. - . 243.
25   . .. .  .:  . - . - : , 1998. - . 36.
26 Quoted in Pelikan, Christian Doctrine and Modern Culture, p. 60.
27 Ibid., p. 221.
28 Quoted in Sherwood Eliot Witt, ed., Spiritual Awakening: Classic Writings of the eighteenth century devotions to inspire and help the twentieth century reader (Tring, 1988), p. 9.
29 Albert  Outler, ed., John Wesley: Writings, 2 vols. (Oxford and New York, 1964), pp. 194-96.
30 Pelikan, Christian Doctrine and Modern Culture, p. 125.
31 Ibid., . 126.
32 Quoted in George Tickell SJ, The Life of Blessed Margaret Mary (London, 1890), p. 258.
33 Ibid., p. 221.
34 Samuel Shaw, Communion With God, quoted in Albert . Outler, "Pietism and Enlightenment: Alternatives to Tradition", in Louis Dupre and Don E. Saliers, eds., Christian Spirituality: Post Reformation and Modem (New York and London, 1989), p. 245.
35 Ibid., p. 248.
36 Norman Cohn, The Pursuit of the Millennium, Revolutionary Millenarians and Mystical Anarchysts of the Middle Ages (London, 1970 ed.), p. 172.
37 Ibid., . 173.
38 Ibid., p. 174.
39 Ibid., p. 290.
40 Ibid., p. 303.
41 Ibid., p. 304.
42 Ibid., p. 305.
43   (.).
44 Quoted in Wirt, ed., Spiritual Awakening, p. 110.
45 Quoted in ibid., p. 113.
46 Alan Heimart, Religion and the American Mind. From the Great Awakening to the Revolution (Cambridge, Mass., 1968), p. 43.
47  (., .).
48 "An Essay on the Trinity", quoted in ibid., pp. 62-63.
49 Quoted in ibid., p. 101.
50 Remarks of Alexander Gordon and Samuel Quinsey, quoted in ibid., p. 167.
51 Gershom Sholem, Sabbati Sevi (Princeton, 1973).
52 Quoted in Gershom Sholem, "Redepmtion Through Sin", in The Messianic Idea in Judaism and Other Essays on Jewish Spirituality (New York, 1971), p. 124.
53 Ibid., p. 130.
54 Ibid.
55 Ibid.
56 Ibid., p. 136.
57 Quoted in Scholem, "Neutralisation of Messianism in Early Hasidism", in ibid., p. 190.
58 Scholem, "Devekut or Communion with God", in ibid., p. 207.
59 Louis Jacobs, "The Uplifting of the Sparks", in Arthur Green, ed., Jewish Spirituality, 2 vols. (London, 1986, 1988), II, pp. 118-21.
60 Ibid., p. 125.
61 Sholem, "Devekuth", in The Messianic Idea in Judaism, pp. 226-27.
62 Arthur Green, "Typologies of leadership and the Hasidic Zaddick", in Jewish Spirituality II, p. 132.
63 Sifra De-Zenuita, trans. R.J.Za. Werblowsky, in Louis Jacobs, ed., The Jewish Mystics (Jerusalem, 1976 and London, 1990), p. 171.
64 Ibid., p. 174.
65 " ". Arnold H. Toynbee, A Study of History, 12 vols. (Oxford 1934-61), X, p. 128.
66 Albert Einstein, "Strange is Our Situation Here on Earth", in Jaroslav Pelikan, ed., Modern Religios Thought (Boston, 1990), p. 204.
67 Quoted in Rachel Elin, "HaBaD: the Contemplative Ascent to God", in Green, ed., Jewish Spirituality II, p. 161.
68 Ibid., p. 196.
69 Quoted in Michael J. Buckley, At the Origins of Modern Atheism (New Haven and London, 1987), p. 225.
70  (.).
71   . ... .  .:  .    . - .: , 1968. - . 1. - . 303-304.
72 Ibid., . 301.
73   . ... .  .:   .     . - .: , 1963. - . 1. - . 61.
74 Ibid., . 387.
75   (.).
76 Ibid., . 468.
77   (.) -  .
78 Ibid., . 375.
79 Ibid., . 492-493.
80 "    " (.). 

10.  ?

         .          ,   - ,      .      ,  ,  ,            ,      .      ,      ,       -  .  ,      ,    .  , ,        .       ?     ,           ,      .
 ,   ,   . ,         .        .              , ,       .   ,          ,       .
     . ,      ,       ,      .          ;         ,        ,           .       " ",       {1},   . ,           ,      .     (1795-1821 .)     : " -   : ,    ".          " ":       ,         .         : "      ,         -  ,    ,  ,  ,     "{2}.         .      ,      ("Negative Capability"), "     ,          "{3}.   ,          .
        .  -  ,           .        ,         ,       .          ,   ,       {4}.    ,          .  ",        "     ,      :

... ,    , 
 ,   
 ,    , 
 ,   
   
  , 
    , 
    
        
    -  , 
    , 
 ,    
   , 
   {5}.

      ,    ,    " ":       .        . ,  , -  " "  ",    "{6}.      -   "",     .    ,      ,              .
   "",     ,         :

...  
,  , 
 ,   
-,  , 
  -  , 
 ,   , 
  ,    - 
  ,   
 ,   , 
  {7}.

  ( , )       .         ,     -     -   ""  {8}.        ,  .        ;       ,         "",     .     ,     "-" - ,        .     ,         ,       .
 -        ,   .      (1757-1827 .)    :  ,   ,  ""  ""    ""    .   ,       ,        ,  .  "   " ,          ,    :    ,   -   ,      .   ,  " ,   ";     ,     :

   , 
   , 
   - 
  , 
    !{9}

   ,     ,       ,       .    ,       ,        .
       ,    .       ,   .      ,  ,     .   ""    " "   ,  -   ,   "  ".             .            ;{10}    ,   .  ,    ,    -  ,          .      , ,    -    .    ,     ,   ,    ,      .     ,   ,    .      ,      :

 : "    ,     , 
    ,     ?" 
              , 
    ;    , 
    :        
  ,         {11}.

     ,           .   ,      ,  .  ,   ,    .  1799 ,            " ",   (1768-1834 .)       -  "  ". ,   ,   ""  ,   "      "{12}.
     ,         .        ,     .   ,     ,        .   "",     ,  ,    .    ,           .           ,         .
          ,  ,    ,    .        .   ,                .  ,     ,    .  ,   ,  "  "{13}.    ,   XIX     ,           .         ,      .       .        ,   .  ,  ,       ,   ,      .  ,   ,       " ",  ,              .
   ,  , ,      .  ,      :                .  ,  ,   .   (1822-1889 .),  ,      :    ,    "  ,    "{14},        .   ,     ,            -  ,   -    .            ,      .       ,   , ,     .           ,      .     : "      ,            "{15}.    ,             .
  XIX             -   ,   "",     .     , ,    .         ,   ,           . ,        ,              ,  .  ,     , ,   - , , "",  "" ,  ""    ,    .           .      "" ,        ,       " ". ,           ,         ,    .  - XIX        .      :   ,     , ,    "",  ,   ,     .
,    (1770-1831 .)  ,         .   ,      , ,   ,          ,     .   ,     ,        .        ,       ,    ,     . , ,               .     ,    ,  , ""  .  ,      ,      .  " " (1807 .)     -  ,   , -   .     ,    ,  ,     -  ,       .       ,          .  ,     ,      ,   : ""     - ,          , -     .    ,     :   ,   ,      ;           .   ,  ,    -       ,   -     .  ,    ,   ,        ,      ,      .
, ,    ,         ,  .          .    ,        , ,   ,    .       ,            :   ,      ,     .
  (1788-1860 .)      .  1819 ,      "    ",           .   ,   ,  ,  ,   - ,  ,    .       .   , ,   ;  ,  ,     ,    ,     ,  ,     - .    ""   ,      ,      .       ,   ,   ,           .       :   ,         ,            .  ,          .               :           .   ,            ,   ,                   .
          ,      .     (1813-1855 .) ,       ,        .      -         .                  .     (1804-1872 .)      " " (1841 .),   -    .        ,         :  ,   ;  ,   ;  ,   .        ,      :    ,      ,   .       ,    ;   ,  ,        ,  ,           .         ,     ,   , ,  - . ,   ,      (1789-1857 .),     ,    ,          .
         .         ,      ,     .  XIX        ,      ,       . , ,   (1818-1883 .)    "   [...]   "{16}.           ,      - ,      .       ,  ,  ,      . ,   , - , ,    .        "",     ,     ,    -  ,   -  . ,        . ,   ,      ,  ,  :        -       - .
  ,       .    ,         . " "  ,   1830-1833 .,      ,   " " (1859 .)     , ,   ,       .               ,   - ,        ,           . ,     ex nihilo   ,         .   ,        ,       ,    .         ,     "" - , .              .      ,        .           ,        .              .  ,   ,    ,    ,    , -     ,          .
 , ,  ,        .  ,      ,       ,    ,     -        ,     .           -     .        ,    -    -   ,        .
      ,   .       - , ,   ,     ,        -.      1882    , ,   .         ,         "  !   !".    ,  ,   ,   - ,    ? -     . " ? -  . -     !    -   !    !"          ,              . ,       ,   .       . "     ? -    . -        ?"{17}
 ,       ,        ,  "".       ,         :          .  ,    - .     ,    -   ,    .   ,     .   "  " (1883 .)    ,   . ,       ,        ,  ,    -    .  ,          ,    ,  . ,   ,      ,  .   ,  ;   ,   ;   ,  .   -        ,          .
 ,   , ,     " "{18}.       ,     ;      ,    .      ,          "".  ,            :       ,  ,   ,   .  ,     ,    .
  (1856-1939 .)  ,       ,    .   -  ,    ,      . - -   ,    .          -,     ,     .  -      ;         .                  .  ,     ,     .    ,        .        - .             .     ,    ,   : ",    . , ,   ,    -   ,     "{19}.
     , ,     .   (1870-1937 .) ,   -  ,   ,       .   ,  -     .    (1875-1961 .)      -   ,    .     "  "     ,     ,     : "    -  !"  ,    ,  ,   ,        ,      -      ,  ,       .
     , , ,   ,     , .      ,     .      ,             -       .   ,             "".   ,    ,     .    ,  ,   ,         ,           .    ,         -  ,      .       .       ,      .  ,  "  ,   ",    :

! 
   ! 
    , 
, ! 
   
  !      
  ! 
, , 
  !  ,   
!..{20}

  (  )         - -     ,     "",        "".
       ,      ,   .  "In Memoriam",     ,        ,         .   1850 ,      " ",   ,     ,    :

    , 
, ,   , 
   -  {21}.

  "Dover Beach"  {22}     ,         .        ,      :      ,        .     " " (1880 .),  -   .                 1854     :
    ,   -  ,          (  )   .           ,      ,      {23}.
      .  ,      (       : "  ,   "),  ,  . , ,     ,         .     ,     ,   -  -         ,      .   ,           .   " "     - ,  ,     .       ,        .           XX      -     ,  ,    .
           ,      .   XIX   " "     .  1830    ,   1839    .     (1881 .),  (1882 .),  (1898 .),    (1912 .).  1920          ,     .  ,  ,        ,     XIX        ,    .         .            ,           ,      .     .    ,        ,        .          :        .
     .        .      ""  " ". -       " ",        ,   .  ,  ,     .   -- (1848-1896 .)   ,    .  ,          ,        .          ,      .  ,       , ,           ,  {24}.
  ,      ,        ,        .        . ,          -    .         ,  ,      1883  1907 .:
     : "   .      -". ,    , -      .
  ,     .   ,       .        ,      ,   .         ,      .      .          ,       .              ,  {25}.
  "",   ,  .                        .         ,     .    , ,         ,       .
      ,         .         . -         ,  ,     ,       ,   ,         .      "",     -  .
         .      ,    . , ,    ,    .    ,       1917 ,     (1881-1938 .),     .       :          .   ,          ,     .          -    .             :  "   "    "  ". -,    1925  1941 .,        :  ,        ,          .
     ,       ,  .    ,       ,     .        ,     .    ,       .      : ,  1872 ,       ,            ,    (),   .       .          .      -             .     , ,    .  ,        ,         .
  , ,   -  .       ,    ,              .      :   ,     .        ,             .       .   ,   , ,   ,     - ,         .            ,      ,       ,    .           .  ,   ,     ,    ,    ,     ,       .   XX         .
    ,                 .               ,      .     ,       ,       .    -- - (1838-1887 .)   -   , ,   .   , ,   , -   .          -   ;     ,   ,  .            ,  ,   ,  .  ,   -             ,      {26}.   ,    . -  ,   ,        " "     :   ,       ,       .    -     ,       .  ,          ,   . -         .  ,         -  .       ,    ,   -,  , ,           -        .
  (1849-1905 .),   -,    .           .              ,   ,     -       .        ,          -.     -,    , , ,   .     ,   -   ,            .       -  ,   , -          .          ,               .
        .       ,     (     ).         ,     ,        .   , ,     .       :   ,       .         ""  ().  , ,        .    ,     ,    ,           .  ,   ,    ,       .   -,          ,              .      ,    ,        .   "   ,       "{27}.      -          ;        :             -.           .    ,         : "   ,     ,   ".      ,     .    :       ,    .   ,     , ,        ().
       (1877-1938 .),        ,     .      -   ,    , -          .      ,   .     ,      ,        .        .                XVIII .      ,       ,  .                 .                 .
   -  ,  -       .        -   ,    "".     ,      .  ,       ,        .       (    )  .   - ( )      ,          .   -     ,   ,     ,    ,           .      " "              .       ,       .           .
 ,              .  ,    -  .      ,     .   "",   , -   :     ,          .       ,     ,    ,    .         -  ,   .    ,      ,            .      ,      ,         . -       .
       , ,  ,  -  ,          .  ,  ,      ,      ,      .
          ,  ,  ,     " ".   XX ,         ,   --, " ", -         .  ,       ,            .    ,      ,        .       .      ,        : "   [ ] , ,  ,  ,            "{28}.       .          .   -   ,   -     :        . , ,   .   ,  ,    ( , ,   ,     ),      -   , ,    .
   ,        ,    .          VII-VIII . , ,     :             .      ,        ,   .                .  ,     ,      ,       .               ,         .
         : ,           .              -     .     .           "-"    1930  1948 .          .  1930  1933 .   -  -     ,       ,      . ,   , - ,    ,   ,  .         ,    ,         .      ,    :   ,     ,     ""  "". , ,       ,   ,     ,  ,     , -         .           -,      .  ,          ,      ,    . -    ,   .     ,     . ,         ""    ,    .   ,     .    .
 1933 ,       ,   .        ,    "  ".      ,   -   ,        -       ;          ,       .   ,      ,   .    ,      .    ,     ,      ,          ; ,    ,     .         "",          .      :
  -  ,    ,   ,  ,        ,    .      ,    .         {29}.
       :         .  ,  ,       ,      .          -    .        ,     ,     ,  .
          .   -    " " -      ,     ,    ,  .          (1808-1989 .).   " " (1841 .)       ,   , ,    , ,         ,  ,      ( ,          ).     ,  , , ,     ,    ,      .   ,    ,       ,        ,     .
      ,            ,      .         ,        .   ,  "" ( "")     ,   - ,   . ,   ,   .   ,       ,    ,       ,    ,  .  -  ,    .               .          ,      .     ,             -  .       .        ,     . ,  ,         .
,   -   ,       .         ,  ,   ,     ,     .
   ,  " "   ,       .       ,            .  ,   1842   "  ",      ,          ,   ,       .       : "".        .         ,          .              .         .       ,     .         . ,  ,   ,      ,             .  -    ,     . , ,      -  , ,  ,             .
       (1785-1840 .),   "    "     1841 ,    . ,  , ,   ,   ""           .  ,     -    ,      .          .          ,                     .                ,     .         ,  ,   ,    ,     .         ,        . ,     ,   ,        .
           :  1881 ,    III,          .       .   -  ,     , -     1894 ,  ,    ,  ,      .            .    ,     ,       . ,   (1842-1918 .),   ,       .       ,   -  .      ,   .      ,    , -   .       ,    : "  ",       : ,    "",     . , ,      "",       .   " ,    " (    1919 )  -   ,  "" -       . , ,        .    -   "" -    .       ,    ,    -       -   .
  ,          (1886-1929 .).      ,     .      ,    :   ,     .     , , ,       ,  ,     , ,     .   ,     ,    -.  -    , ,  ,   .        ?  ,    ,     ,      .          -    :    -    ,  ,  ,       .  ,       .   ,         .         ,     . ,  ,    , , ,      .
    -   .  -   ,      ,        ,      .     ,  ,    .          .      ,   . ,  ,  ,          ,      .   ,  ,     .              ,     .     ,  ,         .  ,         :      ,             ,   . ,        ,       . , ,       ,      .   -     ,    . ,       -            .       ,   .       ,    ,       ,     .  ,         ,        .     ,     ,                 .
            ,  ,       . ,   ,     ,    " ",       " ",             .
  ,      ,   ,       .      ,      , -     .  1882 ,       ,        .    ,       ,       .    ,     ,      :       ,   ,       .          ,     . -, ,  ,          ,  ,   ,          .      .    -      - (1886-1973 .) -       ,      ,         .  , ,      .     (1860-1904 .)       :                  .
    ,          ,  ,   .        ,       ,    .        ,      . ,  ,     ,    --, "  ".      ,       ,     ,       .   : " ",           ,    .     "    ",   "  "  "    ".     : ,       ,      ,  .    (: "  ")                .       ,       .       :   " "     .
 ""  ,          (.  1922 .),         ,     . ,    ,          ,          : "! !"    ,            .     :    ,    ,   ,  .    ,    ,           :
  -   ,  . ,    ,  ,  ... ,       ,          .        ,      {30}.
        ,   ,       .    , ,         (;    :  ).  , ,   ,   ,            .
-     " ":     ,         .             .   ,
         ,        ,  -    ,   - ,   ,    ,      ,      ,    ,   ,   -       {31}.
       .  1927  ,    ,   (1900-1973 .),  ,     :

 ,  ,    , 
      . 
   ,    , 
 ,    , 
 ,   ,    . 
        , 
        , 
,    {32}.

      -    .
  , ,   .     (1865-1935 .),    ,           .  ,    ,          ,      ,  "     ,    "{33}.    - ;      ,     .     -      .       ,       . , "" ,    ,       .      -  ,  "",     "".     ,         ,   ,      .         .        ,               .
     .              .          .  ,           ,   , ,  .         .            .              :      ,   ,  ,    .     ,   .         ,           ,        ,  ,         .    ,            . "      ,      .      ,        ,     "{34}.
   .      -      .   , ,  ,   ,   "   ", .   ,    . -      : "  ?   ?"     ,           .    -  : "   ?"       : " ?   -     ..."{35}
 ,   -     ,    ,      ,        .   -       .   ,    ,  .         ,      -  ,   ,   .  -,    ,  .      , , ,    , ,     ,   , ,   .      ,   , -    .  -   ,  ,      .
  :             -   ,      ,        . ,         .      .      ,  ,               .    ,    ;        .   ,      ,   :    . 

1 .R.Abrams, Natural Supernaturalism: Tradition and Revolution in Romantic Literature (New York, 1971), p. 66.
2 November 22, 1817, in The Letters of John Keats, ed. H.E.Rollins, 2 vols. (Cambridge, Mass., 1958), pp. 184-85.
3 To George and Thomas Keats, December 21 (27?), 1817, in ibid., p. 191.
4 The Prelude II, 256-64.
5 ",               ", 37-49.  .. .  .:   . - .:  , 1975. - . 231.
6 Wordsworth, "Expostulation and Reply"; "The Tables Turned".
7 ",        ...", 94-102. - Op. at. - . 232.
8 . "Ode to Duty", The Prelude XII, 316.
9 " ", "".  ... .  .: , . . - .: . - 1982. - . 147.
10 Jerusalem, 33:1-24.
11 Ibid., 96:23-28.
12 F.D.E.Schleiermacher, The Christian Faith, trans. H.R.Macintosh and J.S.Steward (Edinburgh, 1928).
13 Ibid., p. 12.
14 Albrecht Ritschl, Theology and Metaphysics, 2nd ed. (Bonn, 1929), p.
15 Quoted in John Macquarrie, Thinking About God (London, 1978), p. 162.
16 "    . ". .  .:  ,  .  . - .: , 1984. - . 1. - . 415.
17 " ", 125.  ... .  .:  .    . - .: , 1997. - . 1. - . 592.
18  ... .  .:  .  //  . - .: , 1990. - . 32.
19  ... .  .:  .    //  . - .: , 1990. - . 142.
20 "  ",  IV, "". .  .:  .    2- . - .: , 1991. - . 1. - . 204, 207.
21 Alfred, Lord Tennyson, In Memoriam LIV, 18-20.
22 Matthew Arnold (1822-1888) -  ,   . - . .
23   .. (  - 20-   1854 ., ). .  .:  ..      . - .: , 1985. - . 28.  1832-1859 . - . 176.
24 Michael Gilsenan, Recognizing Islam, Religion and Society in the Modern Middle East (London and New York, 1985 ed.), p. 38.
25 Evelyn Baring, Lord Cromer, Modern Egypt, 2 vols. (New York, 1908), II, p. 146.
26 Roy Mottahedeh, The Mantle of the Prophet, Religion and Politics in Iran (London, 1985), pp. 183-84.
27 Risalat al-Tawhid, quoted in Majid Fakhry, A History of Islamic Philosophy (New York and London, 1971), p. 378.
28 Wilfred Cantwell Smith, Islam in Modern History (Princeton and London, 1957), p. 95.
29 Ibid., p. 146;   "-": pp. 123-160.
30 Quoted in Eliezer Schweid, The Land of Israel: National Home or Land of Destiny, trans. Deborah Greniman (New York, 1985), p. 158.    .
31 Ibid., p. 143.
32 "Avodah", 1-8, trans. by T.Carmi (ed. and trans.), The Penguin Book of Hebrew Verse (London, 1981), p. 534.
33 "The Service of God", quoted in Ben Zion Bokser, ed. and trans., The Essential Writings of Abraham Isaac Kook (Warwick, N.Y., 1988), p. 50.
34  .. .  .:  . . .  :  . - : - "" .  , 1989. - . 37.
35 Ibid., . 63-64. 

11.   ?

     ,      .          ,           . " ", ,  ,        ,  .         .         .         ,       .          .           ,    , ,     .        ?            ,          ,     .  ,      .  ,        ?     ,             .          ,      ,  ,     . , , "     ,   ,     , ,      "{1}.  XIX    XX         - .
    :   ,         -     .              ,                ,     .     ,   ,          . -      . ,      ,    ,    .         ,        , -   :            ,           ,      .   ,   ,        ,   ;    ,      .
     ... -  (1905-1980 .) ,         , -    ,   - .   ,     ,     ,       .   ,   ,    ,     ;           .      ,     ,       .  - (1908-1961 .) ,       , , ,   .   -  ,    :        .   (1913-1960 .)    :               .   ,     .          .               ,             . ,      ,      .
 50-    -,     (1910-1991 .),  :     ?     , , ,      .    ,    , -    ,       .  ,     ,          . ,  "    "    ,     ,      .     ,       ,  "   "   :     ,   .  , ,    ,  : "     ,     " : " ,      ".     ,      ;   ,   .   , "      ,   ""        ,  .          ,   "{2}. , ,      ,   .   ""   ,  :     .
  ,  ,    -   ,     . -   50-    ,   ,    " "      .         ,     .   ,  -       ,   -     -         {3}. ,    ,      ,      .    ,       .   - ( ,  ) ,     ,     .  ""  : ,       ,   ,  ,          ,    .  ,   -  ""  "",   ,       ,    .     ,  ,   .    ,      ,           .
,    ,            "".       ,   .         ,     ,     ,       .   ,        ,     . ,   -        :    "",   ,    ,        .   ,           .
  -   60-   ,             .  "  " (1966 .)   ,  " "           : "        -    ! -        ,         "{4}.        "  "   .       ,    ,       .    ,      .     ,   ,      .      ,        ,      .
       .   "  " (1963 .)  ,               .        .    " "  , , ,     .            .  - "   ,      ".   - , ", ,    "{5}.
  "    " (1966 .)   ,        ,             .          ,      -  .         XX .      .          .    ,    ,    -      , , ,    .     .       "   " -           .
   60-   - .  ,   ,           -;     90- ,         ,    ,  . ,   ,    ,          .   (  ) ,    ,         ,           .        ,        "" ,        .    ,  ,    ,    .      ,      .         ,     .  ,      , ,  .          , ,      .                 -    ,      .      "", ,         .      ,    ;             {6}.
         .   ,           .  ,        .          ,               .    , ,     ,        :        ,     .    ,  ,  ,   .             .      :   ,      -  . , ,  ,                ,     .      ,         ,     .  ,         ,  -    ,        .
-, ,        .     (1886-1968 .)            .   ,       .   ,      -  ,        ,   ,    . ,    ,    ,     ,      .       - .   , ,   ,  -  :  ,   ;        ,       ,     -  .                .   - .
  (1868-1965 .)  ,  -      .   ,   ,    .         - ,           .       ,        ,     .      ,  ,  , -     :
 " ",    ,   "   ",        ,   ,     ,  ,      . , , ,     ,      {7}.
,      ,  ; ,      , -  .     ,     ,      "",   "",     , ""   ,    . ,        ,          .  ,   "",    .
   "",   -.   , ,   .          ,  ,  ,  -   -     .     ,    ,    .     ,   -     , -   ,   .   "" ,     , ,    "",   .       .   "  "       , ,     ,     .    " ",     ,           .  ,  "", ""  "",          .      ,     . ,     ,      " " ,       .
   ,      " "    " ".  ,      "  " -  -  ,           .  , : "    , "" ",  -         ,   ,   .            .      , ,       .       .
-  ,           .     ,      -  , , ,    .         :    ,      ,     " " - ,   III .           (1881-1955 .)        .   ,              .         ,      ,  , ,   -   .      ,   ,  ,   .   ,       -,              :      "" ,    ,      .   ,    ;   ,  ,          ,    ,   .  "  " -     ,     .    ,         ,       .   ,   ""      contemptus mundi{8},        .
     c (.  1910 .)   60-    " ",         .          (1861-1947 .), ,       .            ,   ;   ,          :
 ,    ,        .      -   ,         .    ,         -    {9}.
    " ,   ,  ".    ;        ""   ""{10}.       ,   .   , c    .   ,           ,    ,    .    ,    ,   " ".   ,       ,  ,      .             :       ,    .   , c ,   .          ,        :         .
 ,      ,      .      ,     ,   -     ,    .            .          :          ,      .              :  , ,   ,   , .        ,  ,           ""    . ,        ,         ,   :         .         ,   ""    .     ,     - ,        ,   ,   .
      ,        ,    .  -  (.  1959 .),   ,        ,      ,     "",     ,     .            , ,           .                  .         ( -),    -,  ,    -  ,      ,   ,  ,  .    ,             .
               .  ,    ,              .       ,       ,  ,   ,      .           ,   ,           ,       .  ,                      .        ,      .    ""              ,        . ,   ,   ,     : " -    ,    ,     .     "{11}.  -   ,        ,      .        ?  ,    "   :   ,   -    .            ,       "{12}.       ,      .        ,       -  .     :      ,      1977 ,   ,     .
  (1878-1965 .)              .        -;           .   .       ,          - : " - ".            .   " - ",    .      ,          ,    ,     .        ,      .
      ,          .  ,      , ,   ,   .  -  !     -     ,        .           -  , ,   ,      ,    .
 ,   ""     ,        . "    ,     ?"         ,    .   ,    "",      ,     ""    :
 ,       " ":       .     .    "",     .   -     ,   ,      {13}.
    ,    .     ,    ,      .        .      ,         .
       , -  (1907-1972 .)      .   ,  ,          .  -  ,      ,   .          :      ,      .         .             ,    ,    " ".      .       ,          . ,   ,     -      .        ,      .   -        . ,    ,     .  ,  ,  , ,   ,   -   " ",     ,  .
   XX      -.   "  " (1927 .)   (1899-1976 .)     ,   , , ,     ,   ""   .   ,      ""         .         -       ,      .    ,      1933 .,      ,     ,     ,   .    " ", ,  ,   ,   " -" -      .         .  ,      ,     : ex nihilo omne qua ens fit.      : "   - ,     ?"    -  ,  ,    ,        .        "  " (1953 .).  ,             .    -    ,   -  . ,       (      ),         -     ;      , ""  ,         ,     .     - ,       .              ,          .          "    "  ,             .          .          .
-   (1885-1977 .)      .      ;        .    ,        .        ,                 :     ; ,   ,        -   .        .      ,    .      ;    ,    ,    .   ,         ,     -     -   .
  (1895-1973 .),  -,   ,    ""   -      .    ,       -  .    ,          ,   :     ,  , .            -   "",     ,   , ,       .    ,         -    .      ,   .       -    (,    : " !").  -              .       ;   ,         .
 ,  ,    ,          , ,       ,   .   ,    XX      -,     "" .       .   ,       ,    " ".          ,  - .  ,  ,          ,    .           .  1963 ,   ,  ,   "Honest to God" ("   "),  ,       ,  "- " -,     .        ,  ,          .  ,     ,   "-",    ""          ,      .   ,        ,         .     ,   ,  "- "   ,    .
        .    ,           .              (  ,  )   70-     ,    "".          .   ,          ,      " ".          ,  ,        .         " " (Moral Majority)  .   ( ,  )        ,       . ,   ,   ,      .       ,   .      ,  ,        ,    " ".    ,        ,    ,        .
     ,        . -    ,       " ".                        ,      .  ,      ,   - .      -    . ,   ,      "  ",   1990 ,     -   , :
   .     :  ,   .   ,   ,  -     . [...]      :  ,           {14}.
 ,              ,   "  ". , ,      ,  ""  ,  ,  -  ,    ,        "",     .
,     ,        .    ,  ,   " ", ""  " "     , -    .             ,        .   ,        ,          ,  .           ,             ,            .       :    ,        ,      .
  ,       ,   " ".            -  ()    .    ,    ,          . ,                 .             .       ,      ,    . ,          ,       .  XVIII       -   ,      .       :  ,    ,     ""    ""      ,    . ,   ,     ,       ,       ,         .    ,    ,   ,     .      ,   , ,    .
 ,      ,  ,        ,   .         ,  ,        .      ,     ,       , -    " ,   "{15}.       ,   ,    ,       ,      ,        .           :     ,       , ,   ,    .  ,           ,              .   ,        ,       -    ,  , -       .      :           ,      .
     ,       ,  .      "  ".    ,       - --   ,    .  ""     ,       . , , "" -             .    ,     ,        (       ).                     ,     .            .  ,     ,      :     ,      ,    .    ,               ,  .         .    ,   -   ,    -      ,           ,        .
      .  ,    ,     .            .       ,        .           ,     .      ,      ,        .           ,            ,        ,   {16}.  ,      ,       .        -     :               ,         , ,       - ,    ,       ,     .
    ,      ,     , ,  ,    .               ,  ;     " ",   .   ,      ,  .           ,   ,             1989 .           .    , ,  ,      .   ,  ,         ,     .            ,      -  .       ,   ,        .
  ,         ,    ,     .             ,  .             ,      ,    .        .    ,         -     ,  ,   , -       ,     .            .            ,       ,   , ,     ,      .          ,            -    ,  ,     .      , -  ,    , -    .      ,         ,   "".
         .    ,      ,          .         ,    ,       ,       .       ,        ,        . , ,           :   ,     ,    ,  , , , ,        .    IX .              .     ,      ,  .       :          ,     ,            .
,          .      "    ",    ,       .  1921 ,    ,      ,        . ", -  . -  -          "{17}.   ,   ,         ,  , , ,           ,     ,    ,    .         .             .        :  ex nihilo       341    .         ,   ,       ,       "", "" ()  .
            ;    .          .   ,         ,        .         ,   ,    ,           ,    .  , ,      . .      ,      , , ,        -    ,   ,    ,  . ,  ,            .
   ,   -    .      -   ,   .     ,    ,    ,    . ,  ,   "",       ,   ,           .       ,     ,    .   -     ,   ""    .  ,         ,      .     ,          ,   Deus Otiosus       .
       ,     ,   -      ,              "".          ,       .      ,     ,   ,   -   ,    .         .  -   ,  -      ,   ,    .   , , , , , ,    -        ,    .  ,    ,   ,       .   , ,  ,          .
    , ,   .                     .           .  -  ,    -     ,   ,     ;         .     60-        ,      ,   ,          ,  .      .          - ,  ,   .       ,    "" (      - ),    .   ,                   ,     . ,       ,      ,        .  , ,     ,        .    -    ,   -"",              .
       .        ,    ,      , ,              "" -    ,     .       ,           . ,         ,       ,         .  "  "     ,          .   ,       ,    ,         .     ,         -       .       ,  ,     .
        ,         ,   .         ,    .  , ,       .       .  ,        -  ;            , , ,  .   ,        ,     .       ,   ,          .     -    , ,  ,  - ,   ,  ,             "",  -  (, , ,   ?),        .
       ,    ,     ,      " "    .     ,                .   ,       -      , -   .    , 30  1900 ,    " " -    ,           :

     
  , 
     
,  . 
    , 
  , 
    , 
 ,   . 
     
  , 
  -  , 
  - . 
   , 
   . 
  ,  , 
  . 
     
  , 
     
 . 
,   , 
   , 
     
 ,  . 
   , 
   , 
     
   - 
    ,   
  , 
 -  , 
  {18}.

      .       -  .    -     ,      ,      ,  , ,           . 

1 Peter Berger, A Rumour of Angels (London, 1970), p. 58.
2 A.J.Ayer, Language, Truth and Logic (Harmondsworth, 1974), p. 152.
3 Wilfred Cantwell Smith, Belief and History (Charlottesville, 1985), p. 10.
4 Thomas J. Altizer, The Gospel of Christian Atheism (London, 1966), p. 136.
5 Paul Van Buren, The Secular Meaning of the Gospel (London, 1963), p. 138.
6 Richard L. Rubenstein, After Auschwitz, Radical Theology and Contemporary Judaism (Indianapolis, 1966), passim.
7  .., .., ... .  .:  . :  . - .: , 1995. - . 331.
8    (.).
9 Alfred North Whitehead, "Suffering and Being", in Adventures of Ideas (Harmondsworth, 1942), pp. 191-192.
10 Process and Reality (Cambridge, 1929), p. 497.
11 Ali Shariati, Hajj, trans. Laleh Bakhtiar (Teheran, 1988), p. 46.
12 Ibid., p. 48.
13 Martin Buber, "Gottesfinsternis, Betrachtungen zur Beziehung zwischen Religion und Philosophic", quoted in Hans Kung, Does God Exist? An Answer for Today, trans. Edward Quinn (London, 1987), p. 43.
14 Quoted in Raphael Mergui and Philippa Simmonot, Israel's Ayatollahs: Meir Kahane and the Far Right in Israel (London, 1987), p. 43.
15 1 . 13:1.
16   , ,   ,         -;         .
17 Phillipp Frank, Einstein: His Life and Times (New York, 1947), pp. 189-90.
18  .. .  .:     : XX . - .: , 1984. - . 61-63.



 (.)
   -       .    - ,      .


, .   -     . ( : .. aa, .. ;     , , , . - . .)

 - (.)
    - -   ,         .

 (.)
, , , -  ,                   .

 (.)
. -   ,          ,            .


 ,   ,        .   , ""     "" -  ,      (. .  -).

 (.)
  -   ,        .

 (.,  . . "Allemagne" - "")
            .

 - (.)
" ",  -  ,      ,     .

 (.)
.    -     ""   ()  .

 - (.)
" ".         : -, -  .

 (.)
  .  - ,    ,   .

 (. epiphania)
      ,   , - ,    .

 (.)
 ,      ,         ,    .

 (.)
 :  ,   ,   .

 (.)
.    ,   .       .

 (.)
   -  ,      .

 
 ,          .               .     .


   .

 (.)
 ,         .

 (.-.; .: )
He-, , .

 (.)
 .         .

 (.)
,     ,   ,           .              .

 (.)
""  ,  .    -     .


- -,     ,      .   ,       ,    .

 (.)
, "".        .

 (.)
 .


  ,    .

 (.)
 ""  , ,   -,   .

 (.)
 :  ,   .     .      ,     .

 (.)
    .     ousia,  ,        .  -    ,    .           ,      ,      .


  :  , .  ,   - ,    .


 ,   .

 (.)
.         .

 (.)
 : ""  .    ,     ,  ,   .

 (.)
     .

 (.)
. "".  ,      .

 (.)
. "".    -   ,    (   )      .

 (.)
,  -    ,     .     .


,        : ,    .

 (.)
; ; .    ""     ,    ,   ,        .


         ,        - , .

 (.)
  .

 (.)
,   .

 (.-.; .: )
.

 (.-.)
  ,    (-).           .        .

 (.)
, ..  , - ,    .

 (.)
 ,         .

 (.)
, "", .  ,   ,     ,  . ,    (  ),     ,      .

 (.)
 .

 (.)
 (. homousion - . "    ").   ,     ,        ,       (; .),    ,        .

 (.)
. " ", .   -        (,   ).      ,     .

  ( )
       800  200 .  ..,          .

 (.-.; .: )
;  ;  ,    .     ,       "",       .


,   ,  .

 (.)
    .

 .-.: ; .: .
 . :   .       ,    (      ).

 
   ,        () -  ,     .    -      ()      .

 
      :  ,             .


 ,   1500-900 .  ..     ,             .

 
,     ;       .    ,      ,  ,    .        .


 : .  ,      ,       .


 .

 (.-.; . .: )
"".   -    :   - " "

 - ""
 - ""
 - "-"
 - "-"
 - ""
 - ""
 - ""
 - ""
 - "" (: ).

 (. dynameis)
""  "" -  ,      ;      ,       .

 (.)
  .   ,        .


.  - - " " -    ,     , ,    -    ,  .


   .    ,    ,         (. --) -      .

 (.)
,   ,     ,  , .

 (.-.)
.: "".   -     . . . .

 (.-.; . .: )
  -  ,             .

 (.)
  .

 (.)
.    ,    ,     ,      .

 (.-.)
. "".    -     -         .

 (.-.)
 ,      : "", "", "", ""  "".

 (.-.)
  (  )     .    ,  ,       ,   ,    (. 6:4-7).

 (.; . .: ')
  -  ;    .

 (.)
 .

 (.)
  ,   " " ( VIII  II .  ..).

 (.)
, .         ;     .        ,    .

 (.)
.    -   ,       .

 (.)
"":        .

 (.)
. "".    -    .

 (.)
       .

 (.)
      .

 (.)
          622 .          .

 (.-.)
, "", "".   ,  ""   ,       . ,  ,    - , .


  : ",    ,  ,   -  ".


  ,     .


  ,     : " (shema), : ,  ,   " (. 4:4).


 .-. : " ".    - ,     ,            .         .


  .   -,     ,      ()    ,      .

  (.-.)
" ".    V ,   ,       .

 (.)
.: "  ".       ,      ,    .


   ,   () -  " ,   ",   .


  ,       (   -  )      .  ,               .          .

  (.-.)
. "  ", "".     -   .

 (. energiai)
""    ,      .   "" (dynameis),              ,   .

" "
 ,    .  " "  .


  . ,      ,      .  III-II .  ..       YHVH.